Samenvatting Logisch & Kritisch denken
Analyse & interpretatie
Hoofdstuk 1: Inleiding: kritisch denken
Kritisch denken betekent dat je informatie niet zonder meer accepteert. Je gaat zorgvuldig na of er
tegenuitspraken of redeneringen in valt te brengen.
Is kritisch denken moeilijk? Bekijk de volgende 2 redeneringen:
Als mijn hypothese juist is, komt mijn voorspelling uit.
Mijn voorspelling komt uit.
Dus: Mijn hypothese is juist.
Sommige wetenschappelijke tijdschriften bevatten fouten.
Sommige Amerikaanse tijdschriften zijn wetenschappelijk.
Dus: Sommige Amerikaanse tijdschriften bevatten fouten.
Er zijn 4 mogelijkheden: alleen de eerste is geldig, alleen de tweede is geldig, beide zijn geldig en
beide zijn ongeldig. Denk daar maar over na.
Waar is kritisch denken goed voor? Het is een vaardigheid waar je je hele leven wat aan hebt. Het
helpt bij het analyseren van problemen, bij het helder formuleren van complexe zaken en tijdens
ingewikkelde discussies.
Hoofdstuk 2: Argument en conclusie
Wat is een redenering? Een paar voorbeelden:
A. IJs kaatst zonlicht terug, daarom is het in de polen erg koud.
B. Dat artikel kun je vertrouwen, het staat in een vakblad.
C. Het lijkt me verstandig aantekeningen te maken, dit is belangrijke stof.
Er is telkens sprake van een argument en een conclusie of standpunt. In A is het argument ijs kaatst
zonlicht terug. De conclusie is het is aan de polen erg koud. In B is het omgekeerd. Het standpunt is
dat artikel kun je vertrouwen. Het argument is het staat in een vakblad. In C is het standpunt het lijkt
me verstandig aantekeningen te maken. Het argument is dit is belangrijke stof.
Een redenering bestaat altijd uit twee onderdelen, maar als een uitspraak uit meerdere onderdelen
bestaat is het lang niet altijd een redenering. Voorbeeld:
A. IJs kaatst zonlicht terug en spiegels doen dat ook.
Signaalwoorden staan in een zin of formulering die duidelijk maken dat er sprake is van een
redenering.
Dus, want, daaruit volgt, derhalve, daarom, immers, omdat etc.
A. IJs kaatst zonlicht terug, daarom is het erg koud aan de polen
B. Dat artikel is te vertrouwen, want het staat in een vakblad
C. Het lijkt me verstandig aantekeningen te maken, aangezien dit belangrijks stof is.
Signaalwoorden kunnen ook helpen bepalen wat het standpunt is en wat het argument. Onthoud de
volgende twee regels:
, 1. Na dus, derhalve, daarom, daaruit volgt komt altijd een standpunt.
2. Na want, omdat, immers, aangezien komt altijd een argument.
Behalve over een argument wordt vaak gesproken van premisse. Behalve over standpunt of
conclusie wordt soms gesproken over een stelling of gevolgtrekking. Een redenering wordt ook wel
argumentatie genoemd.
Hoofdstuk 3: Redeneringen ontleden
Niet alle redeneringen zijn op dezelfde manier opgebouwd.
A. Die diagnose deugt niet, want er zijn meetfouten gemaakt.
Een redenering als deze wordt een enkelvoudige argumentatie genoemd.
B. Die diagnose deugt niet, want er zijn meetfouten gemaakt en er zijn gegevens weggeraakt.
Hier zijn twee onafhankelijke argumenten die het standpunt kracht bijzetten. Dit wordt een
meervoudige argumentatie genoemd.
ST: Die diagnose deugt niet
A1: Er zijn meetfouten gemaakt A2: Er zijn gegeven weggeraakt.
Er zijn ook redeneringen waarin een relatie is tussen de argumentatie onderling.
C. De diagnose deugt niet, want er zijn meetfouten gemaakt. De thermometer functioneerde
namelijk niet goed.
We zien dat de argumenten niet onafhankelijk zijn van elkaar, maar ze vormen als het ware een
keten.
ST: De diagnose deugt niet
/\
|
A1: Er zijn meetfouten gemaakt
/\
|
A1A1: De thermometer functioneerde namelijk niet goed.
Dit noemen we onderschikkende argumentatie.
Bekijk de volgende redenering:
D. Ik voel er niets voor om samen te werken met Paul, want ik vind hem niet betrouwbaar. Hij
heeft vroeger eens fraude gepleegd en hij komt zijn beloftes niet na.
Hier is sprake van een combinatie van onderschikkende en meervoudige argumantatie.
Analyse & interpretatie
Hoofdstuk 1: Inleiding: kritisch denken
Kritisch denken betekent dat je informatie niet zonder meer accepteert. Je gaat zorgvuldig na of er
tegenuitspraken of redeneringen in valt te brengen.
Is kritisch denken moeilijk? Bekijk de volgende 2 redeneringen:
Als mijn hypothese juist is, komt mijn voorspelling uit.
Mijn voorspelling komt uit.
Dus: Mijn hypothese is juist.
Sommige wetenschappelijke tijdschriften bevatten fouten.
Sommige Amerikaanse tijdschriften zijn wetenschappelijk.
Dus: Sommige Amerikaanse tijdschriften bevatten fouten.
Er zijn 4 mogelijkheden: alleen de eerste is geldig, alleen de tweede is geldig, beide zijn geldig en
beide zijn ongeldig. Denk daar maar over na.
Waar is kritisch denken goed voor? Het is een vaardigheid waar je je hele leven wat aan hebt. Het
helpt bij het analyseren van problemen, bij het helder formuleren van complexe zaken en tijdens
ingewikkelde discussies.
Hoofdstuk 2: Argument en conclusie
Wat is een redenering? Een paar voorbeelden:
A. IJs kaatst zonlicht terug, daarom is het in de polen erg koud.
B. Dat artikel kun je vertrouwen, het staat in een vakblad.
C. Het lijkt me verstandig aantekeningen te maken, dit is belangrijke stof.
Er is telkens sprake van een argument en een conclusie of standpunt. In A is het argument ijs kaatst
zonlicht terug. De conclusie is het is aan de polen erg koud. In B is het omgekeerd. Het standpunt is
dat artikel kun je vertrouwen. Het argument is het staat in een vakblad. In C is het standpunt het lijkt
me verstandig aantekeningen te maken. Het argument is dit is belangrijke stof.
Een redenering bestaat altijd uit twee onderdelen, maar als een uitspraak uit meerdere onderdelen
bestaat is het lang niet altijd een redenering. Voorbeeld:
A. IJs kaatst zonlicht terug en spiegels doen dat ook.
Signaalwoorden staan in een zin of formulering die duidelijk maken dat er sprake is van een
redenering.
Dus, want, daaruit volgt, derhalve, daarom, immers, omdat etc.
A. IJs kaatst zonlicht terug, daarom is het erg koud aan de polen
B. Dat artikel is te vertrouwen, want het staat in een vakblad
C. Het lijkt me verstandig aantekeningen te maken, aangezien dit belangrijks stof is.
Signaalwoorden kunnen ook helpen bepalen wat het standpunt is en wat het argument. Onthoud de
volgende twee regels:
, 1. Na dus, derhalve, daarom, daaruit volgt komt altijd een standpunt.
2. Na want, omdat, immers, aangezien komt altijd een argument.
Behalve over een argument wordt vaak gesproken van premisse. Behalve over standpunt of
conclusie wordt soms gesproken over een stelling of gevolgtrekking. Een redenering wordt ook wel
argumentatie genoemd.
Hoofdstuk 3: Redeneringen ontleden
Niet alle redeneringen zijn op dezelfde manier opgebouwd.
A. Die diagnose deugt niet, want er zijn meetfouten gemaakt.
Een redenering als deze wordt een enkelvoudige argumentatie genoemd.
B. Die diagnose deugt niet, want er zijn meetfouten gemaakt en er zijn gegevens weggeraakt.
Hier zijn twee onafhankelijke argumenten die het standpunt kracht bijzetten. Dit wordt een
meervoudige argumentatie genoemd.
ST: Die diagnose deugt niet
A1: Er zijn meetfouten gemaakt A2: Er zijn gegeven weggeraakt.
Er zijn ook redeneringen waarin een relatie is tussen de argumentatie onderling.
C. De diagnose deugt niet, want er zijn meetfouten gemaakt. De thermometer functioneerde
namelijk niet goed.
We zien dat de argumenten niet onafhankelijk zijn van elkaar, maar ze vormen als het ware een
keten.
ST: De diagnose deugt niet
/\
|
A1: Er zijn meetfouten gemaakt
/\
|
A1A1: De thermometer functioneerde namelijk niet goed.
Dit noemen we onderschikkende argumentatie.
Bekijk de volgende redenering:
D. Ik voel er niets voor om samen te werken met Paul, want ik vind hem niet betrouwbaar. Hij
heeft vroeger eens fraude gepleegd en hij komt zijn beloftes niet na.
Hier is sprake van een combinatie van onderschikkende en meervoudige argumantatie.
