Aantekeningen Hoorcolleges Neurorevalidatie, HAN
Week 1 Hoorcollege neurorevalidatie 1 – Datum: 2-2-2024 Cerebro Vasculair Accident
Literatuur:
- Artikel: Functionele prognose na een beroerte: waar moet ik op letten? Kwakkel G. & Kollen,
B.J (2011)
- Leerboek klinische neurologie: H11, 17
- Zorgstandaard CVA/TIA: H1 en 2
Doelen college
- De student is in staat verbanden te leggen tussen de lokalisatie van de leasie en de mogelijke
sensomotorische en/of neuropsychologische symptomen
- De student heeft kennis van oorzaken, ontstaanswijze, symptomatologie, therapie, verloop
(en prognose) van een CVA en kent de verschillen tussen een ischeamisch en hemorrhagisch
CVA.
Anatomie van de hersenen (vanuit rechts dominant te zien)
Grote hersenen (cerebrum)
- Frontale kwab executieve functies, gedrag (decorum), motoriek
- Pariëtale kwab taal (links), ruimtelijk inzicht (rechts), sensoriek
- Occipitale kwab organisatie van het zicht
- Temporale kwab gehoor, taalbegrip, concentratie
Kleine hersenen (cerebellum) bewegingscontrole en -planning,
balans, invloed op emotionele en mentale processen
Hersenstam (truncus cerebri) bewustzijn, reguleert vitale
functies, zoals ademhaling, bloeddruk, hartslag en
lichaamstemperatuur.
- Pons
- Verlengde ruggenmerg
- Ruggenmerg
Patronen van uitvalsverschijnselen
Normaal gezien gaan we uit van een rechts dominant persoon. Dan is het volgende het geval: schade
rechter hemisfeer = links uitval, schade linker hemisfeer = rechtsuitval. Bij links dominante personen
is het zo dat bij 15% van deze mensen de voorkeurslokalisatie gedraaid kunnen zitten. Dit is
voornamelijk bij het taal- en ruimtelijk inzicht gebied. Bij deze mensen zit de taal rechts en het
ruimtelijk inzicht links.
Basale kernen
Functie basale kernen: procedurele activiteiten bij automatische en onbewuste bewegingen,
houdingsregulatie, bewust en onbewuste aangeleerde motoriek, maar spelen ook een rol bij cognitie,
waarneming en pijn.
- Nucleus caudatus
- Putamen
- Globus pallidus
- Substantie nigra
- Nucleus subthalamicus
Thalamus
Functie thalamus: poort naar hersenschors
Limbisch systeem
,Aantekeningen Hoorcolleges Neurorevalidatie, HAN
Functie limbisch systeem: het is niet 1 gebied. Is een samenwerking van verschillende gebieden in de
hersenen. Zowel op hogere als lagere gebieden. Die zijn samen verantwoordelijk voor onze emoties
en ervaringen. Het is dus een stukje episodisch geheugen.
Corticaal
- Cortex orbitofrontalis
- Fornix
- Hippocampus
- Gyrus cinguli
- Septum pellicidum
Subcorticaal
- Amygdala
- Nucleus accumbens
Diencenphalon
- Hypothalamus
- Corpus mammilare
Bloedvoorziening van de hersenen
Boek klinische neurologie H11 – Bloedvoorziening
De hersenen worden van bloed voorzien door beide A.
carotis interna (ca. 80%) en de A. basilaris (ca. 20%).
Deze drie arteriën komen bij elkaar in de cirkel van
Willis.
Cirkel van Willis:
De cirkel van Willis ligt in de subarachnoïdale ruimte,
aan de basis van het cerebellum. De bloedvoorziening
van de hersenen is namelijk zo geregeld dat er 4
slagaders zijn die het bloed naar ons brein toevoeren.
Dit zijn er 2 in de hals (carotis interna) en 2 aan de
achterzijde van de hals (A. vertebralis). Deze 4
slagaders staan in verbinding met de Cirkel van Willis.
Niet alle mensen hebben
een Cirkel van Willis, ongeveer 85%
van de populatie heeft deze.
Daarnaast heeft maar 20-25% van de
populatie een niet goed functionerende cirkel van Willis. De Cirkel van
Willis zorgt ervoor als één van de slagaders verstopt raakt, dat er toch niet bloed
rond gaat naar deze gebieden. Dit zorgt ervoor dat het “aangedane” gebied toch voorziet wordt van
zuurstof. De Cirkel van Willis vertakt zich weer in kleinere aders die de rest van de hersenen voorzien
van bloedtoevoer. Een CVA vind voornamelijk plaats in de bloedtoevoer van de hersenen.
Vanuit de Cirkel van Willis vertakken er 3 grote bloedvaten; A. ceribri anterior, media en posterior. Dat
vertelt ook iets over het stroomgebied. Dan heb je ook nog vanuit A. basilaris de vertakking naar de
arterie vertebralis die de kleine hersenen en de hersenstam van bloed voorzien.
Boek klinische neurologie H11 – uitwisseling van producten tussen bloed en hersenweefsel
Normaal zijn endotheelcellen van bloedvaten los met elkaar verbonden; door intercellulaire
openingen (fenestraties) kunnen stoffen tussen bloed en doorstromende weefsels heen en weer
migreren. Aan de binnenzijde van de bloedvaten die zenuwweefsel verzorgen, zijn de endotheelcellen
dicht naast elkaar gelegen. Ook de astrocyten aan de buitenzijde van et bloedvat sluiten naadloos op
elkaar aan, zodat de bloed-zenuw-barrière (of -hersenbarrière) wordt opgeworpen, waardoor glucose
en aminozuren vrij kunnen passeren, maar de andere stoffen (waaronder geneesmiddelen) alleen via
actief transport het zenuwparenchym kunnen bereiken. Voor sommige gebieden in het CZS, zoals in
, Aantekeningen Hoorcolleges Neurorevalidatie, HAN
de hypothalamus en de area postrema, geldt deze barrière niet, zodat er een beter contact met het
interne milieu bestaat. Bij ontstekingsprocessen en tumoren kan de BHB verstoord zijn.
Arteri cerebri
- Arteri cerebri anterior voorste mediane gedeelte van
de grote hersenhemisfeer
- Arteri cerebri media convexiteit (buitenzijde)
- Arteri posterior achterste basale gedeelte
Arteri Basilaris (vertakt vanuit de achterste slagaders)
- Hersenstam en cerebellum
Onderlinge verbindingen (anastomosen)
- Cirkel van Willis
Schade in de hersenen
Afhankelijk van:
- Type hersenletsel
- Grootte
- Locatie
Je brein is net een spoorwegen kaart. Je verbindingen in je hersenen heb je nodig om te kunnen
functioneren en om iets uit te kunnen voeren. Is een van de spoorwegen onderbroken (bloedvat) dan
heeft dat een effect op de andere. Is het station op Utrecht aangedaan dan heeft dat een effect op
geheel Nederland. (Groot station en een centrale locatie). Is een kleiner station aangedaan dan heeft
dit minder heftige effecten voor het lichaam.
Je brein is zo ontwikkeld dat er nieuwe paden aangemaakt kunnen worden en/of er een
omweg geregeld wordt om toch je activiteit/ functie te kunnen uitvoeren. Dit is tevens geen garantie
dat je al je functies weer terug krijgt. Je hersenen gaan dus opzoek om je functie overeind te houden.
Je herstelvermogen is niet afhankelijk van leeftijd, oefenen is belangrijk, maar je kunt het niet
afdwingen. Het is voornamelijk kijken naar hoe groot is het letsel en op welke locatie bevind deze
zich. Ze zijn er tegenwoordig ook achter dat wat je op de scan met bepaald letsel ziet, niet bepaald
hoe de persoon vervolgens in de praktijk functioneert. (net als bij artrose, de mate van slijtage geeft
niet altijd de mate van pijn/ beperkingen weer).
Herstel na hersenbeschadiging
Proces is voor iedereen anders, maar enkele principes:
- Afgestorven neuronen kunnen niet herstellen
- Meeste herstel in de eerste (drie) maanden na ontstaan van letsel
- Type, grootte en locatie van de beschadiging zijn van invloed op proces van herstel
- Na 1-2 jaar eindniveau in functie bereikt. (eindniveau in functioneren is nog niet bereikt. Je
kunt dingen op een andere manier aanleren en daardoor je functioneren nog kan verbeteren)
Er kunnen natuurlijk nog wel wat stapjes gemaakt worden. Maar waarschijnlijk geen grote
stappen meer. Er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen. Bij elk persoon is het herstel anders.
Verschillende soorten vormen van herstel
- Neurale reorganisatie en reactivatie (voornamelijk in de eerste maanden)
Restitetie: herstel van functionaliteit van het beschadigde weefsel (Neuronen zijn niet permanent
beschadigd en kunnen daarom nog herstellen.
Week 1 Hoorcollege neurorevalidatie 1 – Datum: 2-2-2024 Cerebro Vasculair Accident
Literatuur:
- Artikel: Functionele prognose na een beroerte: waar moet ik op letten? Kwakkel G. & Kollen,
B.J (2011)
- Leerboek klinische neurologie: H11, 17
- Zorgstandaard CVA/TIA: H1 en 2
Doelen college
- De student is in staat verbanden te leggen tussen de lokalisatie van de leasie en de mogelijke
sensomotorische en/of neuropsychologische symptomen
- De student heeft kennis van oorzaken, ontstaanswijze, symptomatologie, therapie, verloop
(en prognose) van een CVA en kent de verschillen tussen een ischeamisch en hemorrhagisch
CVA.
Anatomie van de hersenen (vanuit rechts dominant te zien)
Grote hersenen (cerebrum)
- Frontale kwab executieve functies, gedrag (decorum), motoriek
- Pariëtale kwab taal (links), ruimtelijk inzicht (rechts), sensoriek
- Occipitale kwab organisatie van het zicht
- Temporale kwab gehoor, taalbegrip, concentratie
Kleine hersenen (cerebellum) bewegingscontrole en -planning,
balans, invloed op emotionele en mentale processen
Hersenstam (truncus cerebri) bewustzijn, reguleert vitale
functies, zoals ademhaling, bloeddruk, hartslag en
lichaamstemperatuur.
- Pons
- Verlengde ruggenmerg
- Ruggenmerg
Patronen van uitvalsverschijnselen
Normaal gezien gaan we uit van een rechts dominant persoon. Dan is het volgende het geval: schade
rechter hemisfeer = links uitval, schade linker hemisfeer = rechtsuitval. Bij links dominante personen
is het zo dat bij 15% van deze mensen de voorkeurslokalisatie gedraaid kunnen zitten. Dit is
voornamelijk bij het taal- en ruimtelijk inzicht gebied. Bij deze mensen zit de taal rechts en het
ruimtelijk inzicht links.
Basale kernen
Functie basale kernen: procedurele activiteiten bij automatische en onbewuste bewegingen,
houdingsregulatie, bewust en onbewuste aangeleerde motoriek, maar spelen ook een rol bij cognitie,
waarneming en pijn.
- Nucleus caudatus
- Putamen
- Globus pallidus
- Substantie nigra
- Nucleus subthalamicus
Thalamus
Functie thalamus: poort naar hersenschors
Limbisch systeem
,Aantekeningen Hoorcolleges Neurorevalidatie, HAN
Functie limbisch systeem: het is niet 1 gebied. Is een samenwerking van verschillende gebieden in de
hersenen. Zowel op hogere als lagere gebieden. Die zijn samen verantwoordelijk voor onze emoties
en ervaringen. Het is dus een stukje episodisch geheugen.
Corticaal
- Cortex orbitofrontalis
- Fornix
- Hippocampus
- Gyrus cinguli
- Septum pellicidum
Subcorticaal
- Amygdala
- Nucleus accumbens
Diencenphalon
- Hypothalamus
- Corpus mammilare
Bloedvoorziening van de hersenen
Boek klinische neurologie H11 – Bloedvoorziening
De hersenen worden van bloed voorzien door beide A.
carotis interna (ca. 80%) en de A. basilaris (ca. 20%).
Deze drie arteriën komen bij elkaar in de cirkel van
Willis.
Cirkel van Willis:
De cirkel van Willis ligt in de subarachnoïdale ruimte,
aan de basis van het cerebellum. De bloedvoorziening
van de hersenen is namelijk zo geregeld dat er 4
slagaders zijn die het bloed naar ons brein toevoeren.
Dit zijn er 2 in de hals (carotis interna) en 2 aan de
achterzijde van de hals (A. vertebralis). Deze 4
slagaders staan in verbinding met de Cirkel van Willis.
Niet alle mensen hebben
een Cirkel van Willis, ongeveer 85%
van de populatie heeft deze.
Daarnaast heeft maar 20-25% van de
populatie een niet goed functionerende cirkel van Willis. De Cirkel van
Willis zorgt ervoor als één van de slagaders verstopt raakt, dat er toch niet bloed
rond gaat naar deze gebieden. Dit zorgt ervoor dat het “aangedane” gebied toch voorziet wordt van
zuurstof. De Cirkel van Willis vertakt zich weer in kleinere aders die de rest van de hersenen voorzien
van bloedtoevoer. Een CVA vind voornamelijk plaats in de bloedtoevoer van de hersenen.
Vanuit de Cirkel van Willis vertakken er 3 grote bloedvaten; A. ceribri anterior, media en posterior. Dat
vertelt ook iets over het stroomgebied. Dan heb je ook nog vanuit A. basilaris de vertakking naar de
arterie vertebralis die de kleine hersenen en de hersenstam van bloed voorzien.
Boek klinische neurologie H11 – uitwisseling van producten tussen bloed en hersenweefsel
Normaal zijn endotheelcellen van bloedvaten los met elkaar verbonden; door intercellulaire
openingen (fenestraties) kunnen stoffen tussen bloed en doorstromende weefsels heen en weer
migreren. Aan de binnenzijde van de bloedvaten die zenuwweefsel verzorgen, zijn de endotheelcellen
dicht naast elkaar gelegen. Ook de astrocyten aan de buitenzijde van et bloedvat sluiten naadloos op
elkaar aan, zodat de bloed-zenuw-barrière (of -hersenbarrière) wordt opgeworpen, waardoor glucose
en aminozuren vrij kunnen passeren, maar de andere stoffen (waaronder geneesmiddelen) alleen via
actief transport het zenuwparenchym kunnen bereiken. Voor sommige gebieden in het CZS, zoals in
, Aantekeningen Hoorcolleges Neurorevalidatie, HAN
de hypothalamus en de area postrema, geldt deze barrière niet, zodat er een beter contact met het
interne milieu bestaat. Bij ontstekingsprocessen en tumoren kan de BHB verstoord zijn.
Arteri cerebri
- Arteri cerebri anterior voorste mediane gedeelte van
de grote hersenhemisfeer
- Arteri cerebri media convexiteit (buitenzijde)
- Arteri posterior achterste basale gedeelte
Arteri Basilaris (vertakt vanuit de achterste slagaders)
- Hersenstam en cerebellum
Onderlinge verbindingen (anastomosen)
- Cirkel van Willis
Schade in de hersenen
Afhankelijk van:
- Type hersenletsel
- Grootte
- Locatie
Je brein is net een spoorwegen kaart. Je verbindingen in je hersenen heb je nodig om te kunnen
functioneren en om iets uit te kunnen voeren. Is een van de spoorwegen onderbroken (bloedvat) dan
heeft dat een effect op de andere. Is het station op Utrecht aangedaan dan heeft dat een effect op
geheel Nederland. (Groot station en een centrale locatie). Is een kleiner station aangedaan dan heeft
dit minder heftige effecten voor het lichaam.
Je brein is zo ontwikkeld dat er nieuwe paden aangemaakt kunnen worden en/of er een
omweg geregeld wordt om toch je activiteit/ functie te kunnen uitvoeren. Dit is tevens geen garantie
dat je al je functies weer terug krijgt. Je hersenen gaan dus opzoek om je functie overeind te houden.
Je herstelvermogen is niet afhankelijk van leeftijd, oefenen is belangrijk, maar je kunt het niet
afdwingen. Het is voornamelijk kijken naar hoe groot is het letsel en op welke locatie bevind deze
zich. Ze zijn er tegenwoordig ook achter dat wat je op de scan met bepaald letsel ziet, niet bepaald
hoe de persoon vervolgens in de praktijk functioneert. (net als bij artrose, de mate van slijtage geeft
niet altijd de mate van pijn/ beperkingen weer).
Herstel na hersenbeschadiging
Proces is voor iedereen anders, maar enkele principes:
- Afgestorven neuronen kunnen niet herstellen
- Meeste herstel in de eerste (drie) maanden na ontstaan van letsel
- Type, grootte en locatie van de beschadiging zijn van invloed op proces van herstel
- Na 1-2 jaar eindniveau in functie bereikt. (eindniveau in functioneren is nog niet bereikt. Je
kunt dingen op een andere manier aanleren en daardoor je functioneren nog kan verbeteren)
Er kunnen natuurlijk nog wel wat stapjes gemaakt worden. Maar waarschijnlijk geen grote
stappen meer. Er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen. Bij elk persoon is het herstel anders.
Verschillende soorten vormen van herstel
- Neurale reorganisatie en reactivatie (voornamelijk in de eerste maanden)
Restitetie: herstel van functionaliteit van het beschadigde weefsel (Neuronen zijn niet permanent
beschadigd en kunnen daarom nog herstellen.
