Psychopathologie
Hoofdstuk 1: een helikopterblik op onze geestelijke gezondheidszorg
Geschiedenis van de psychiatrie
Vroeger: was er een periode dat afwijkend gedrag op geestelijk vlak benoemd werd als krankzinning,
bezeten, zot,…
behandelvorm: aderlating, warme baden, schedelvorming,…
Nadien: men begon te denken dat deze mensen “ziek” waren dus geloofden men erin dat er
geneesmogelijkheden waren
werden benoemd als geestesziek en gevaarlijk
Jozef Guislain: ging er vanuit dat mensen met geestesproblemen ziek zijn en behandeld moesten worden
eerste humaine behandeling van geesteszieken (gebaseerd op Pinel)
Pinel: pionier van de Franse Psychiarie
bevrijdde hun letterlijk uit hun ketenen omdat hij tegen opsluiting was en behandelde hen
Psychiatrie vandaag
= behandelen, verzorgen en begeleiding krijgt een ruimere invulling
Herstelgerichte benadering: genezing of stabilisering van symptomen
focust op krachten, talenten en competenties van de cliënt ipv de kwetsbaarheid en de beperking
Behandeling: combinatie van
Sociaal herstel of rehabilitatie: terug in interactie kunnen gaan met mensen door het herstel van
het functioneren in de samenleving
het leven terug in eigen handen nemen en de maatschappelijke rol terug opnemen
Persoonlijk herstel: als persoon zich terug in harmonie voelen met zichzelf, inzicht krijgen, hukp
leren zoeken,…
doel: herstel van de identiteit
Nieuw paradigma: van residentiële naar ambulante zorg, van aanbod naar vraaggestuurde zorg
meer participatie van cliënten en hun netwerk door beroep doen op mantelzorg
Functies geestelijke gezondheidszorg:
1. Preventie, Outreachfunctie: preventie-acties ondernemen (vb. naar middelbare
vroegdetectie en school trekken, over de streep)
vroeginterventie Eerstelijnszorg: huisarts, ocmw, CGG,…
2. Acute en langdurige = mobiele teams zorgen voor ambulante behandeling
zorg door ambulante verplaatsen naar de woon- en leefsituatie van de patiënt
behandelteams vermijden ziekenhuisopnames
3. Herstel en sociale = integratie in de samenleving en het beroepsleven
inclusie mee mensen odnersteunen om zich terug te integreren in het sociale
leven
4. Acute en langdurige =uitgebreide multidisciplinaire teams waar mensen een uitgebreide en
zorg in opname intensieve behandeling kunnen krijgen
indicatie en diagnosestelling
5. Specifieke = beschermde woonplaatsen en beschut wonen
woonvormen
1
,Geestelijke gezondheid= toestand die een persoon toelaat om zich optimaal te ontwikkelen op psychisch,
intellectueel en emotioneel vlak
Psychiatrie= de medische discipline die zich bezighoudt met de studie en behandeling van psychiatrische
stoornissen
Psychopathologie= ziekteleer van de geest die oorzaken, symptomen en het verloop van psychiatrische
stoornissen onderzoekt
Wanneer geestelijke gezondheidsproblemen:
gedrag is afwijkend
niet evident omdat het afhankelijk is van sociologische, culturele en maatschappelijke context
en de eigenschappen van de persoon zelf
het gedrag zelf veroorzaakt lijden, ongemak of een beperking bij de persoon zelf of zijn omgeving
de persoon kan het besef met de realiteit kwijt zijn en geen ziektebesef hebben
het gedrag beïnvloedt het functioneren op vlak van relaties, arbeid, ontspanning, liefde,…
bovenstaande voorwaarden hebben een duurzaam karakter
Onrustwekkende toename van psychische problemen: steeds meer mensen zetten de stap naar HV
zowel vraag als aanbod is hierdoor toegenomen
soms klopt men te vlug aan bij een psycholoog of psychiater door een onrealistisch beeld dat iedereen
in de samenleving perfect moet zijn (afwijkend gedrag wordt minder getolereerd)
Markante vaststellingen:
Overconsumptie van = 13% van de bevolking heeft gebruikt ooit anti-depressiva
anti-depressiva 5 tot 8% van de bevolking maakt ooit een depressie door
Conclusie: grote groep mensen die eigenlijk geen depressie hebben maar
wel pillen neemt (zou veel minder vlug voorgeschreven moeten worden)
Zelfdodingen = men zet veel in op de preventie van zelfdoding waardoor het aantal
zelfdodingen sterk is gedaald
behalve in leeftijdsgroep 45-59 jarigen
9/10 mensen die zelfmoord plegen kampt met psychische problemen
Kinderen en jongeren = 1/5 kinderen en jongeren kampen met een psychiatrische aandoening
5-7% heeft nood aan gespecialiseerde hulp
Bij adolescenten: is het overmatige gebruik van communicatiemmiddelen
een probleem (verslaving maar ook blijvende gedragsstoornissen als gevolg)
KOPP-kinderne: kinderen van ouders met een psychische problematiek
Alochtonen = lopen het risico om een hoge kwetsbaarheid te ontwikkelen voor een
bepaalde psychiatrische aandoening als gevolg van de traumatiserende
ervaringen uit hun migratieverleden
door taalbarrière, cultuurbarrière,…
- kijken anders naar hulpverlening
2
, Hoofdstuk 2: diagnose en behandeling
Medisch model:
Psychiatrie= praktijkgerichte patiëntenzorg
Psychopathologie= het wetenschapsgebied en de studie van theoretische grondslagen
Geschiedenis: oorzaak voor ernstige gedragsstoornissen werden gezocht in bovennatuurlijke oorzaken
geesten, demomen, tovenarijk en bezetenheid
19de eeuw = psychiatrische ziekten werden opgevat volgens het medische model van lichamelijke
orgaanziekten
psychiatrische ziekten zijn hersenziekten
grote psychiatrische ziekenhuizen werden een feit
20ste eeuw = psychoanalyse van Freud
- veel meer oorzaken die leiden tot een psychiatrische toestand
- toegeschreven aan onbewuste conflicten en fixaties
- patiënt niet in greep van de duivel maar van het onbewuste
- niet de patiënt maar zijn omgeving/de maatschappij is ziekmakend
(systeemtheorie)
- meer en meer drieweg interacties (lichaam-hersenen-gedrag)
cognitieve en affectieve neurowetenschappen
Syndroom= het geheel van symptomen, kenmerken,… die samen één bepaald syndroom vormen
Symptoom= kenmerk dat een syndroom typeert
moeilijkheid aan psychiatrie: sommige symptomen kunnen wijzen op verschillende syndromen
Differentiaaldiagnose= twee diagnoses maar met gelijkaardige symptomen
Comorbiditeit= twee verschillende diagnoses bij 1 persoon
Psychiatrische ziekte= ontregeling van normale psychische functies
- cognitieve functies: denken
- affectieve functies: voelen
- conatieve functies: willen en handelen
een ontregeling van één of meerdere functies kan een psychiatrische stoornis betekenen
3
Hoofdstuk 1: een helikopterblik op onze geestelijke gezondheidszorg
Geschiedenis van de psychiatrie
Vroeger: was er een periode dat afwijkend gedrag op geestelijk vlak benoemd werd als krankzinning,
bezeten, zot,…
behandelvorm: aderlating, warme baden, schedelvorming,…
Nadien: men begon te denken dat deze mensen “ziek” waren dus geloofden men erin dat er
geneesmogelijkheden waren
werden benoemd als geestesziek en gevaarlijk
Jozef Guislain: ging er vanuit dat mensen met geestesproblemen ziek zijn en behandeld moesten worden
eerste humaine behandeling van geesteszieken (gebaseerd op Pinel)
Pinel: pionier van de Franse Psychiarie
bevrijdde hun letterlijk uit hun ketenen omdat hij tegen opsluiting was en behandelde hen
Psychiatrie vandaag
= behandelen, verzorgen en begeleiding krijgt een ruimere invulling
Herstelgerichte benadering: genezing of stabilisering van symptomen
focust op krachten, talenten en competenties van de cliënt ipv de kwetsbaarheid en de beperking
Behandeling: combinatie van
Sociaal herstel of rehabilitatie: terug in interactie kunnen gaan met mensen door het herstel van
het functioneren in de samenleving
het leven terug in eigen handen nemen en de maatschappelijke rol terug opnemen
Persoonlijk herstel: als persoon zich terug in harmonie voelen met zichzelf, inzicht krijgen, hukp
leren zoeken,…
doel: herstel van de identiteit
Nieuw paradigma: van residentiële naar ambulante zorg, van aanbod naar vraaggestuurde zorg
meer participatie van cliënten en hun netwerk door beroep doen op mantelzorg
Functies geestelijke gezondheidszorg:
1. Preventie, Outreachfunctie: preventie-acties ondernemen (vb. naar middelbare
vroegdetectie en school trekken, over de streep)
vroeginterventie Eerstelijnszorg: huisarts, ocmw, CGG,…
2. Acute en langdurige = mobiele teams zorgen voor ambulante behandeling
zorg door ambulante verplaatsen naar de woon- en leefsituatie van de patiënt
behandelteams vermijden ziekenhuisopnames
3. Herstel en sociale = integratie in de samenleving en het beroepsleven
inclusie mee mensen odnersteunen om zich terug te integreren in het sociale
leven
4. Acute en langdurige =uitgebreide multidisciplinaire teams waar mensen een uitgebreide en
zorg in opname intensieve behandeling kunnen krijgen
indicatie en diagnosestelling
5. Specifieke = beschermde woonplaatsen en beschut wonen
woonvormen
1
,Geestelijke gezondheid= toestand die een persoon toelaat om zich optimaal te ontwikkelen op psychisch,
intellectueel en emotioneel vlak
Psychiatrie= de medische discipline die zich bezighoudt met de studie en behandeling van psychiatrische
stoornissen
Psychopathologie= ziekteleer van de geest die oorzaken, symptomen en het verloop van psychiatrische
stoornissen onderzoekt
Wanneer geestelijke gezondheidsproblemen:
gedrag is afwijkend
niet evident omdat het afhankelijk is van sociologische, culturele en maatschappelijke context
en de eigenschappen van de persoon zelf
het gedrag zelf veroorzaakt lijden, ongemak of een beperking bij de persoon zelf of zijn omgeving
de persoon kan het besef met de realiteit kwijt zijn en geen ziektebesef hebben
het gedrag beïnvloedt het functioneren op vlak van relaties, arbeid, ontspanning, liefde,…
bovenstaande voorwaarden hebben een duurzaam karakter
Onrustwekkende toename van psychische problemen: steeds meer mensen zetten de stap naar HV
zowel vraag als aanbod is hierdoor toegenomen
soms klopt men te vlug aan bij een psycholoog of psychiater door een onrealistisch beeld dat iedereen
in de samenleving perfect moet zijn (afwijkend gedrag wordt minder getolereerd)
Markante vaststellingen:
Overconsumptie van = 13% van de bevolking heeft gebruikt ooit anti-depressiva
anti-depressiva 5 tot 8% van de bevolking maakt ooit een depressie door
Conclusie: grote groep mensen die eigenlijk geen depressie hebben maar
wel pillen neemt (zou veel minder vlug voorgeschreven moeten worden)
Zelfdodingen = men zet veel in op de preventie van zelfdoding waardoor het aantal
zelfdodingen sterk is gedaald
behalve in leeftijdsgroep 45-59 jarigen
9/10 mensen die zelfmoord plegen kampt met psychische problemen
Kinderen en jongeren = 1/5 kinderen en jongeren kampen met een psychiatrische aandoening
5-7% heeft nood aan gespecialiseerde hulp
Bij adolescenten: is het overmatige gebruik van communicatiemmiddelen
een probleem (verslaving maar ook blijvende gedragsstoornissen als gevolg)
KOPP-kinderne: kinderen van ouders met een psychische problematiek
Alochtonen = lopen het risico om een hoge kwetsbaarheid te ontwikkelen voor een
bepaalde psychiatrische aandoening als gevolg van de traumatiserende
ervaringen uit hun migratieverleden
door taalbarrière, cultuurbarrière,…
- kijken anders naar hulpverlening
2
, Hoofdstuk 2: diagnose en behandeling
Medisch model:
Psychiatrie= praktijkgerichte patiëntenzorg
Psychopathologie= het wetenschapsgebied en de studie van theoretische grondslagen
Geschiedenis: oorzaak voor ernstige gedragsstoornissen werden gezocht in bovennatuurlijke oorzaken
geesten, demomen, tovenarijk en bezetenheid
19de eeuw = psychiatrische ziekten werden opgevat volgens het medische model van lichamelijke
orgaanziekten
psychiatrische ziekten zijn hersenziekten
grote psychiatrische ziekenhuizen werden een feit
20ste eeuw = psychoanalyse van Freud
- veel meer oorzaken die leiden tot een psychiatrische toestand
- toegeschreven aan onbewuste conflicten en fixaties
- patiënt niet in greep van de duivel maar van het onbewuste
- niet de patiënt maar zijn omgeving/de maatschappij is ziekmakend
(systeemtheorie)
- meer en meer drieweg interacties (lichaam-hersenen-gedrag)
cognitieve en affectieve neurowetenschappen
Syndroom= het geheel van symptomen, kenmerken,… die samen één bepaald syndroom vormen
Symptoom= kenmerk dat een syndroom typeert
moeilijkheid aan psychiatrie: sommige symptomen kunnen wijzen op verschillende syndromen
Differentiaaldiagnose= twee diagnoses maar met gelijkaardige symptomen
Comorbiditeit= twee verschillende diagnoses bij 1 persoon
Psychiatrische ziekte= ontregeling van normale psychische functies
- cognitieve functies: denken
- affectieve functies: voelen
- conatieve functies: willen en handelen
een ontregeling van één of meerdere functies kan een psychiatrische stoornis betekenen
3
