Samenvatting Leereenheid 8: Te kennen uit ppt & padlet

LEH 8 – Wetgeving & maatschappijdebat

TE KENNEN UIT PPT & PADLET ✔️= 100% zeker (bv. antwoord uit padlet, …)
Door filmpjes, artikels, actua, extra informatie, …  inzicht verwerven, een loutere opsomming geven wordt niet gevraagd, inzicht noodzakelijk om
later toepassingen te kunnen begrijpen!


LEERDOELEN:
 Relevante wetgeving kunnen opzoeken
 Relevante wetgeving en implicaties als gevolg van biotechnologische toepassingen als argument
kunnen gebruiken in een debat
 Co-existentie kunnen uitleggen


ALGEMEEN

1. Wat is het verschil tussen conventionele veredeling en gentechnologie?
Conventionele veredeling Gentechnologie (sinds 1982)
 Kruising & selectie  Genetisch gewijzigde / transgene planten
 F1-hybriden met nieuwe / gewijzigde eigenschappen
 Mutaties veroorzaken  1 of meer eigenschappen introduceren
 Combinatie v gewenste & ongewenste  Gerichtere en snellere aanpassing
eigenschappen v 2 ouderplanten  Over soortgrenzen heen
 Combinatie v eigenschappen binnen 1 soort  Recent: CRISPR-Cas



Sinds 1982 beschikken we over de technologie om het DNA van planten gericht te wijzigen door er een extra stukje DNA in te brengen. Zo
ontstaan genetisch gewijzigde of transgene planten met nieuwe of gewijzigde eigenschappen.
2. Wat is het gemeenschappelijk doel van deze moderne gentechnologie en de conventionele
veredelingstechnieken?
= nieuwe rassen met interessante eigenschappen maken voor boer, verwerkende industrie,
consument


WETGEVING

3. Wat is een octrooi?
= recht om iemand anders de exploitatie ve uitvinding te verbieden in ruil voor het bekendmaken vd
uitvinding.
 tijdelijk en regionaal: toegekend voor periode v 20j
+ alleen geldig in landen waar het verkregen is.
 Je mag zonder toestemming v octrooihouder onderzoek doen op uitvinding
(bv. om uitvinding te verbeteren), MAAR je mag geen onderzoek doen met uitvinding.
Na 20 jaar kan iedereen de uitvinding gebruiken.

ChatGTP: Een octrooi is een exclusief recht dat aan de uitvinder wordt verleend voor een bepaalde periode, meestal 20 jaar, om een
uitvinding te maken, te gebruiken en te verkopen. Het doel van een octrooi is om uitvinders te stimuleren hun innovaties openbaar te
maken in ruil voor tijdelijke monopoliekracht over het gebruik van die uitvindingen.

Door het verkrijgen van een octrooi kan de uitvinder anderen verbieden om de gepatenteerde uitvinding commercieel te gebruiken zonder
toestemming. Dit exclusieve recht biedt een stimulans voor innovatie, omdat uitvinders weten dat ze een tijdelijk monopolie kunnen
hebben op hun uitvindingen, wat hen kan helpen de kosten van onderzoek en ontwikkeling te dekken en een redelijk rendement op hun
investering te behalen.

Taalkundig: patenten en octrooien mag je door elkaar gebruiken. Inhoudelijk  wel verschil:
Octrooi: voor nationaal & regionaal niveau gebruikt
Patent: eerder internationaal

, 4. Waarom zijn biotechnologische octrooien noodzakelijk?
Om ontwikkelingskosten te compenseren
↪️zo niet zouden er minder risico’s genomen worden bij het investeren

5. Zijn genen te octrooieren?
Nee!

6. Wanneer kan men toch wel een octrooi voor genen bekomen?
Indien in combinatie met technische of industriële toepassing
(bv. geneesmiddel op basis v werking ve gen)

Alle landen vd EU hebben een octrooiregelgeving en zijn aangesloten bij het Europees Octrooi Verdrag. Binnen dit verdrag is het mogelijk
bepaalde biotechnologische uitvindingen te octrooieren.
7. Wat doet de biotechnologische octrooirichtlijn?
 Harmoniseert nationale octrooiwetgevingen mbt biotechnologische uitvindingen.
 Specifieert welke uitvindingen octrooieerbaar zijn op ethische gronden en welke niet.

Biotechnologische uitvindingen zijn dus octrooieerbaar. Er zijn wel uitzonderingen.
8. Welke biotechnologische uitvindingen zijn niet octrooieerbaar?
 Planten- & dierenrassen
 Methoden v biologische aard voor de voortbrenging v planten of dieren
 menselijk lichaam in alle stadia v zijn vorming & ontwikkeling
 Uitvindingen waarvan commerciële exploitatie tegen de goede orde of de openbare zeden
zou zijn, met name:
o methoden voor klonen v mensen
o gebruik v menselijke embryo’s voor industriële of commerciële doeleinden
o methoden om germinale genetische identiteit vd mens te veranderen
o methoden om genetische identiteit v dieren te veranderen, als dit hen doet lijden

9. Welke organen zijn betrokken bij de bioveiligheid?
 EFSA
 In België:
 Adviesraad voor bioveiligheid
 Dienst bioveiligheid en biotechnologie

10. Wat is EFSA?
= European Food Safety Authority
Belangrijkste taken:
 Wetenschappelijk advies over voedselveiligheid
 Risicobeoordeling voor volksgezondheid, dierenwelzijn & milieu
 Communicatie van risico’s aan beleidsmakers & publiek
 Samenwerking om gecoördineerde aanpak v voedselveiligheid te waarborgen.

11. Wat zijn de adviesraad voor bioveiligheid en de dienst bioveiligheid en biotechnologie?
= Gemeenschappelijk wetenschappelijk evaluatiesysteem
 adviseren over bioveiligheid v activiteiten die gebruik maken v GGO’s en/of pathogenen.

12. Hoe wordt bioveiligheid in België omschreven?
= de veiligheid voor de gezondheid vd mens en voor het leefmilieu, met inbegrip vd bescherming vd
biodiversiteit bij gebruik v GGO’s of GGM’s en bij het ingeperkt gebruik v voor de mens pathogene
organismen.