LEH 6 – DNA Technologie
TE KENNEN UIT PPT & PADLET ✔️= 100% zeker (bv. antwoord uit padlet, …)
LEERDOELEN:
Kort kunnen uitleggen: (basisprincipes) De verschillende methodes die gebruikt worden bij:
o onderzoek naar DNA
o wijzigen van DNA
maar vooral:
o de doelstelling van de verschillende methodes zeer goed begrijpen
o en de opportuniteiten die daaruit voortvloeien kunnen uitleggen (toepassingen cf. LEH 7)
Opmerking Devos in les: Belangrijkste die je moet begrijpen: (Gel)elektroforese, PCR + PCR DGGE, Real-time PCR
RECOMBINANTE DNA TECHNOLOGIE
1. Wat is de doelstelling van gentechologie?
Genetische kenmerken ve organisme:
wijzigen of
overbrengen naar ander organisme
2. Wat zijn restrictie-enzymen
‘Scharen’ die kenmerk uit genetisch materiaal ‘knippen’
(= voluit restrictie-endonucleasen) woord dat eindigt op ‘ase’ altijd enzym / endo = midden ze knippen in het midden
3. Wat is de oorsprong van de restrictie-enzymen?
Bacteriën: gebruiken restrictie-enzymen als bescherming tegen bacteriofagen
↪️knippen DNA v hun belagers stuk. Restrictie-enzymen uit bacteriën isoleren
4. Wat is recombinante DNA technologie?
= wijziging in DNA induceren (ipv spontaan = mutatie)
Bepaald gen wijzigen of overbrengen naar ander organisme
= knip- en plakwerk:
Endonucleasen (knippen) = restrictie-enzymen oorsprong bacteriën
Ligase (plakken)
In een grote DNA-molecule kan de herkenningsplaats ook > 1 keer voorkomen > 1 keer knippen
5. Leg recombinante DNA technologie uit adhv de werking van een restrictie-enzym (bv. EcoRI)
Restrictie-enzymen isoleren uit bacteriën
DNA 1 en 2 geknipt met restrictie-enzym op herkenningsplaats (dus complementaire sticky ends)
Sticky ends hybridiseren met DNA-ligase
= vorming v recombinant DNA molecule
, 6. Oefening: Knip onderstaande moleculen met restrictie-enzym Pst I (cf. Fig. 63)
en creëer uit de ontstane fragmenten twee recombinant DNA moleculen
Molecule 1 Molecule 2
GCTCTACTGCAGTTAC ATGCTGCAGCCA
CGAGATGACGTCAATG TACGACGTCGGT
HOE OPLOSSEN?
1. Zoek herkenningsplaats
2. Knip met restrictie-enzym
3. Combineer de juiste fragmenten
4. Plak met DNA-ligase
OPLOSSING
ELEKTROFORESE VAN DNA
7. Wat is (gel)elektroforese van DNA?
= visualiseren v DNA
↪️DNA fragmenten scheiden op grootte in agarose gel
Bv. als check: Is het knippen gelukt? Is het plakken gelukt? Is er een recombinant DNA molecule van gemaakt?
Bv. voor het identificeren v bacteriën (= vb v toepassing)
Bv. is PCR-reactie goed verlopen?
8. Werking (gel)elektroforese?
(negatief geladen)(bekomen door restrictie-enzymen aan toe te voegen)
DNA-fragmenten bewegen onder invloed v elektrisch veld:
Bewegen in richting v positieve elektrode
↪️Hoe kleiner, hoe sneller
Zijn nu op grootte gescheiden
↪️ Kleurstof in gel: onder UV-licht DNA fragmenten zichtbaar als streepjes
v verschillende grootte ↪️dus visualiseren
TE KENNEN UIT PPT & PADLET ✔️= 100% zeker (bv. antwoord uit padlet, …)
LEERDOELEN:
Kort kunnen uitleggen: (basisprincipes) De verschillende methodes die gebruikt worden bij:
o onderzoek naar DNA
o wijzigen van DNA
maar vooral:
o de doelstelling van de verschillende methodes zeer goed begrijpen
o en de opportuniteiten die daaruit voortvloeien kunnen uitleggen (toepassingen cf. LEH 7)
Opmerking Devos in les: Belangrijkste die je moet begrijpen: (Gel)elektroforese, PCR + PCR DGGE, Real-time PCR
RECOMBINANTE DNA TECHNOLOGIE
1. Wat is de doelstelling van gentechologie?
Genetische kenmerken ve organisme:
wijzigen of
overbrengen naar ander organisme
2. Wat zijn restrictie-enzymen
‘Scharen’ die kenmerk uit genetisch materiaal ‘knippen’
(= voluit restrictie-endonucleasen) woord dat eindigt op ‘ase’ altijd enzym / endo = midden ze knippen in het midden
3. Wat is de oorsprong van de restrictie-enzymen?
Bacteriën: gebruiken restrictie-enzymen als bescherming tegen bacteriofagen
↪️knippen DNA v hun belagers stuk. Restrictie-enzymen uit bacteriën isoleren
4. Wat is recombinante DNA technologie?
= wijziging in DNA induceren (ipv spontaan = mutatie)
Bepaald gen wijzigen of overbrengen naar ander organisme
= knip- en plakwerk:
Endonucleasen (knippen) = restrictie-enzymen oorsprong bacteriën
Ligase (plakken)
In een grote DNA-molecule kan de herkenningsplaats ook > 1 keer voorkomen > 1 keer knippen
5. Leg recombinante DNA technologie uit adhv de werking van een restrictie-enzym (bv. EcoRI)
Restrictie-enzymen isoleren uit bacteriën
DNA 1 en 2 geknipt met restrictie-enzym op herkenningsplaats (dus complementaire sticky ends)
Sticky ends hybridiseren met DNA-ligase
= vorming v recombinant DNA molecule
, 6. Oefening: Knip onderstaande moleculen met restrictie-enzym Pst I (cf. Fig. 63)
en creëer uit de ontstane fragmenten twee recombinant DNA moleculen
Molecule 1 Molecule 2
GCTCTACTGCAGTTAC ATGCTGCAGCCA
CGAGATGACGTCAATG TACGACGTCGGT
HOE OPLOSSEN?
1. Zoek herkenningsplaats
2. Knip met restrictie-enzym
3. Combineer de juiste fragmenten
4. Plak met DNA-ligase
OPLOSSING
ELEKTROFORESE VAN DNA
7. Wat is (gel)elektroforese van DNA?
= visualiseren v DNA
↪️DNA fragmenten scheiden op grootte in agarose gel
Bv. als check: Is het knippen gelukt? Is het plakken gelukt? Is er een recombinant DNA molecule van gemaakt?
Bv. voor het identificeren v bacteriën (= vb v toepassing)
Bv. is PCR-reactie goed verlopen?
8. Werking (gel)elektroforese?
(negatief geladen)(bekomen door restrictie-enzymen aan toe te voegen)
DNA-fragmenten bewegen onder invloed v elektrisch veld:
Bewegen in richting v positieve elektrode
↪️Hoe kleiner, hoe sneller
Zijn nu op grootte gescheiden
↪️ Kleurstof in gel: onder UV-licht DNA fragmenten zichtbaar als streepjes
v verschillende grootte ↪️dus visualiseren
