Samenvatting Leereenheid 5 - deel 1: Te kennen uit ppt & padlet

LEH 5 – Erfelijkheid & selectie deel 1

TE KENNEN UIT PPT & PADLET ✔️= 100% zeker (bv. antwoord uit padlet, …)
Door filmpjes, artikels, actua, extra informatie, …  inzicht verwerven, een loutere opsomming geven wordt niet gevraagd, inzicht noodzakelijk om
later toepassingen te kunnen begrijpen!


LEERDOELEN:
 Kruisingstabellen kunnen opstellen
 Oefeningen kunnen oplossen met betrekking tot het overdragen van erfelijke eigenschappen op het
nageslacht
 Voorspelling kunnen geven omtrent het voorkomen van bepaalde eigenschappen
 Toepassingen geven waarbij het interessant is te selecteren op bepaalde genetische eigenschappen


Enkele termen

1. Verklaar volgende woorden:
 Allel:
o Variant ve gen (verschillende bp)
o Bv. eigenschap vorm rijpe zaden (gen): rond of gekreukt (twee allelen)
 Dominant
o Overheersende eigenschap (R)
o Bv. rond
 Recessief
o Eigenschap die ondergeschikt is (r)
o Bv. gekreukt
 Locus
o Plaats vh gen op het chromosoom
 Homologe chromosomen
o Voor iedere eigenschap: twee genen aanwezig  genenpaar bestaat uit twee allelen
o 2n
 Homozygoot
o Allelen zijn hetzelfde
o Bv. RR of rr
 Heterozygoot
o Allelen zijn verschillend
o Bv. Rr
 Genotype
o = opbouw vh genenpatroon
o (RR) of (rr) of (Rr)
o = wat we niet zien, op DNA niveau
 Fenotype
o = zichtbare uiterlijk, bepaald door genotype én milieu-invloeden


Erfelijkheid en selectie =
Op welke wijze worden erfelijke eigenschappen op het nageslacht overgedragen?
Hoe kunnen individuen geselecteerd worden op hun genetische eigenschappen?

Startvraag:
Hoe komt het dat verwante individuen overeenkomsten vertonen?
Enige brug tss ouders en nakomelingen = geslachtscellen = enige brug tss generaties

Mutaties in DNA = verkeerde basen ingebouwd  A & T C
↪️drijvende kracht achter proces v evolutie  ligt vaak aan basis v erfelijke aandoeningen

, OVERERVING VAN GENEN GELEGEN OP VERSCHILLENDE CHROMOSOMEN

Wetten van Mendel

2. Wat is de eerste wet van Mendel?
= monohybride kruising = monohybride overerving
 1 allelenpaar bestuderen
 1 kenmerk / eigenschap verschilt tss de individuen
P-generatie: 2 homozygote ouders (voor een bepaalde eigenschap)
↪️F1-generatie: heterozygoot (voor die eigenschap)
↪️Recessieve eigenschap lijkt te verdwijnen




Kruisingstabel




3. Welke fenotypische en genotypische eigenschappen heeft de parental generation?
 Ronde zaden: fenotype = rond – genotype = RR (= homozygoot)
 Gekreukte zaden: fenotype = gekreukt – genotype = rr (= homozygoot)

4. Welke fenotypische en genotypische eigenschap heeft F1?
Zygoten in F1:
 fenotype = rond
 genotype = Rr (heterozygoot)
terwijl beide ouders homozygoot zijn voor die eigenschap.

5. Welke mogelijke kruisingstabellen zijn er bij de eerste wet van Mendel?

RR x rr RR x RR rr x rr
r r
Gameten P1
(gekreukt (gekreukt
P2
) )
rr rr
r
(gekreukt (gekreukt
(gekreukt)
) )
rr rr
r
(gekreukt (gekreukt
(gekreukt)
) )

F1 - genotype: Rr (heterozygoot) F1 - genotype: RR (homozygoot) F1 - genotype: rr (homozygoot)
F1 - fenotype: rond F1 - fenotype: rond F1 - fenotype: gekreukt
Zaadonvast of fokonzuiver Zaadvast of fokzuiver Zaadvast of fokzuiver