LEH 3 – DNA & eiwitsynthese
TE KENNEN UIT PPT
Door filmpjes, artikels, actua, extra informatie, … inzicht verwerven, een loutere opsomming geven wordt niet gevraagd, inzicht noodzakelijk om
later toepassingen te kunnen begrijpen!
LEERDOELEN:
De volledige informatiestroom van ‘genetisch materiaal tot de vertaling in eiwitten’ kunnen
uitleggen (zie vraag 15 + details in samenvattingen en begrippenlijsten)
Het verschil tussen DNA- en RNA-polymerase kennen (zie vraag 8)
Oefeningen mbt. vorming van een eiwit kunnen oplossen (zie vraag 18-20)
1. Hoe zijn eiwitten opgebouwd?
Eiwit = aaneenschakeling v AZ = dus polypeptideketen
Eiwit kan bepaalde functie uitvoeren in cel
⬆️ + restgroep & waterstofatoom
2. Hoe weet het lichaam welke AZ aan elkaar gekoppeld moeten worden om een bepaald eiwit op
te bouwen?
Informatie ligt in het DNA (= instructieboek vh biologische leven)
4 basen in DNA (A,C,G,T)
⬇️ per triplet in staat om te coderen voor een AZ (triplet = 3 basen)
20 AZ
⬇️ Eiwit = aaneenschakeling v AZ
Oneindig veel eiwitten (= uitvoerders v instructieboek)
De MEESTE instructies worden vertaald!
Al die verschillende eiwitten hebben hun eigen functie. Sommige eiwitten werken als enzymen bij stofwisselingsreacties in de cel, andere
dienen als membraancomponenten. Voor een bepaalde celfunctie kan het zijn dat er meer dan 1 eiwit nodig is.
Vb’n biologische processen: zuurstoftransport, suikerafbraak, spierbeweging, … allemaal functies waarvoor we eiwitten nodig hebben.
OOK complexe hersenactiviteiten zoals bv. observeren, memoriseren, … worden in essentie uitgevoerd door eiwitten.
3. Wat is de aminozuursequentie?
= primaire structuur v eiwitten geprogrammeerd door een gen (= stukje DNA / genetisch materiaal
dat overgeërfd wordt)
4. Waarom heeft het DNA eiwitten nodig?
DNA bevat alle informatie om werking v cel te verzekeren,
maar heeft eiwitten nodig voor cel-activiteit.
5. Waar kan het DNA allemaal voor zorgen?
DNA zorgt voor:
haar eigen replicatie = DNA REPLICATIE
synthese van RNA = TRANSCRIPTIE
↪️hiermee kunnen eiwitten aangemaakt worden = TRANSLATIE
= synthese v eiwitten
, 6. Hoe gebeurt de eiwitsynthese? (beknopt)
In 2 stappen: transcriptie & translatie
7. Wat is transcriptie?
= 🔄️omzetting v DNA (gen) in RNA in celkern, met behulp v RNA-polymerase.
Resultaat: vorming v mRNA transcript
Sense- en antisense-streng gaan (tijdelijk) uit elkaar thv het gen (de genen die vertaald moeten worden)
RNA-polymerase vestigt zich op antisense-streng (3’5’)
Maakt kopie v sense-streng = mRNA (verschil T is U geworden)
8. Wat is het verschil tss DNA-polymerase & RNA-polymerase?
DNA-polymerase
Betrokken bij DNA-replicatie:
maakt aan elke ouderstreng een complementaire streng
↪️voegt complementaire nucleotiden toe aan het 3’-uiteinde vd DNA-keten
RNA-polymerase
Zorgt voor transcriptie:
Vestigt zich op antisense-streng maakt kopie van sense-streng = mRNA
TE KENNEN UIT PPT
Door filmpjes, artikels, actua, extra informatie, … inzicht verwerven, een loutere opsomming geven wordt niet gevraagd, inzicht noodzakelijk om
later toepassingen te kunnen begrijpen!
LEERDOELEN:
De volledige informatiestroom van ‘genetisch materiaal tot de vertaling in eiwitten’ kunnen
uitleggen (zie vraag 15 + details in samenvattingen en begrippenlijsten)
Het verschil tussen DNA- en RNA-polymerase kennen (zie vraag 8)
Oefeningen mbt. vorming van een eiwit kunnen oplossen (zie vraag 18-20)
1. Hoe zijn eiwitten opgebouwd?
Eiwit = aaneenschakeling v AZ = dus polypeptideketen
Eiwit kan bepaalde functie uitvoeren in cel
⬆️ + restgroep & waterstofatoom
2. Hoe weet het lichaam welke AZ aan elkaar gekoppeld moeten worden om een bepaald eiwit op
te bouwen?
Informatie ligt in het DNA (= instructieboek vh biologische leven)
4 basen in DNA (A,C,G,T)
⬇️ per triplet in staat om te coderen voor een AZ (triplet = 3 basen)
20 AZ
⬇️ Eiwit = aaneenschakeling v AZ
Oneindig veel eiwitten (= uitvoerders v instructieboek)
De MEESTE instructies worden vertaald!
Al die verschillende eiwitten hebben hun eigen functie. Sommige eiwitten werken als enzymen bij stofwisselingsreacties in de cel, andere
dienen als membraancomponenten. Voor een bepaalde celfunctie kan het zijn dat er meer dan 1 eiwit nodig is.
Vb’n biologische processen: zuurstoftransport, suikerafbraak, spierbeweging, … allemaal functies waarvoor we eiwitten nodig hebben.
OOK complexe hersenactiviteiten zoals bv. observeren, memoriseren, … worden in essentie uitgevoerd door eiwitten.
3. Wat is de aminozuursequentie?
= primaire structuur v eiwitten geprogrammeerd door een gen (= stukje DNA / genetisch materiaal
dat overgeërfd wordt)
4. Waarom heeft het DNA eiwitten nodig?
DNA bevat alle informatie om werking v cel te verzekeren,
maar heeft eiwitten nodig voor cel-activiteit.
5. Waar kan het DNA allemaal voor zorgen?
DNA zorgt voor:
haar eigen replicatie = DNA REPLICATIE
synthese van RNA = TRANSCRIPTIE
↪️hiermee kunnen eiwitten aangemaakt worden = TRANSLATIE
= synthese v eiwitten
, 6. Hoe gebeurt de eiwitsynthese? (beknopt)
In 2 stappen: transcriptie & translatie
7. Wat is transcriptie?
= 🔄️omzetting v DNA (gen) in RNA in celkern, met behulp v RNA-polymerase.
Resultaat: vorming v mRNA transcript
Sense- en antisense-streng gaan (tijdelijk) uit elkaar thv het gen (de genen die vertaald moeten worden)
RNA-polymerase vestigt zich op antisense-streng (3’5’)
Maakt kopie v sense-streng = mRNA (verschil T is U geworden)
8. Wat is het verschil tss DNA-polymerase & RNA-polymerase?
DNA-polymerase
Betrokken bij DNA-replicatie:
maakt aan elke ouderstreng een complementaire streng
↪️voegt complementaire nucleotiden toe aan het 3’-uiteinde vd DNA-keten
RNA-polymerase
Zorgt voor transcriptie:
Vestigt zich op antisense-streng maakt kopie van sense-streng = mRNA
