College aantekeningen tijdvak 6

Tijdvak 6 regenten en vorsten 1600-1700

24-11-23

KA’S

wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie, te
beschrijven en te verklaren.

de bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht van de
Nederlandse Republiek te beschrijven en te verklaren.

het streven van vorsten naar absolute macht te beschrijven en te verklaren.

de wetenschappelijke revolutie te beschrijven en te verklaren.

componenten van historisch redeneren toe te kunnen passen aan de hand van de inhoud van tijdvak
6.

Vorsten




Regenten

,Oranje en de Orleans stamboom

Hypermacht= macht zonder concurrentie

De gouden eeuw

• Onmetelijke macht-> niet te verslaan door andere

• Onmetelijke rijkdom-> heel veel geld

• Onmetelijke ellende-> slavernij (ook al was er in de republiek geen slavernij)

• Onmetelijke armoede

De republiek der zeven verenigde Nederlanden (Nederlanden)

Waarom is de Republiek ontstaan? Wat was het raison d’être? (reden om te zijn)

• Inquisitie-> het bestrijden van protestantisme, Willem van oranje had het over
gewetensvrijheid (niet hardop je geloof uitspreken)

• De Tiende Penning-> een nieuwe belasting die werd geheven door Filips 2, dit geld werd
gebruikt voor oorlogen van Spanje tegen Turkse rijk. 10% van je product moest je betalen als
belasting

• Spaanse troepen-> waren aanwezig in de Nederlanden, vreemden troepen voor de burgers

Het volk met deel van de adel hadden hierdoor goede reden om in opstand te komen tegen Filips 2,
die opstand zorgt voor de republiek der zeven Nederlanden.

Staten-> standenvergadering




Stadhouder

- Republiek-> protestant
- Engeland ook -> bondgenoot
- Zuidelijker NL-> rooms katholiek door Spanje

Raadspensionaris

, - Handel
- Engeland concurrent, door zeevarende natie
- Antwerpen uitgeschakeld
- Fr in oorlog met Spanje -> bondgenoot
- Bondgenoten konden snel vijanden worden door tegenstellingen

Stadhouder-> komt uit van familie van oranje (prins van oranje), graaf, opperbevelhebber leger en
vloot, streefde naar een bondsstaat dat was een betere republiek
Prinsgezinden-> aanhangers van de stadhouder
Gomaristen-> steunde de stadhouder
Engeland was de natuurlijke bondgenoot
VS
Raadspensionaris-> belangrijkste ambt van belangrijkste gewest, vertegenwoordiger in Staten-
Generaal (van Holland)
Staatsgezind-> aanhangers raadspensionaris, waren voor zelfstandigheid van gewesten. Deze mensen
vond je in de zee gewesten
Arminianen-> steun voor raadspensionaris
Steun bij Frankrijk, want waren tegen Engeland
Statenbond-> 7 Nederlanden werken beetje samen, maar niet te veel dat kostte heel veel geld.
Holland was het rijkste gewest




Regenten= niet-adellijke bestuur elite (bestuurde VOC etc.)

Godsdienst in de republiek

 Geen gelijkelijk verbreid protestantisme over de hele Noordelijke Nederlanden uitstrekte.
 Zekere tolerantie, reeds vanaf Willem van Oranje, later bij regenten als Van Oldenbarnevelt.
 Verbod voor katholieken om bijv. lid te zijn van regeringslichamen, bekleden van openbare
ambten, lidmaatschap van gilden. Niet overal doorgevoerd.
Vanaf begin 17de eeuw: ontstaan van honderden schuilkerken in de Zeven Provinciën. Werd
oogluikend toegestaan, ook door de regenten. Niet alleen uit tolerantie, ook uit winzucht 
Corruptie

Lodewijks houding t.o.v. de republiek

Voor Lodewijk XIV was de aanwezigheid van een protestantse Republiek niet goed. Hij geloofde in het
absolutisme, god had hem als vorst aan gewezen en daarom had hij goddelijke macht.
De Republiek wekte afkeer.


Gelre was een hertogdom dus stond
officieel boven aan

Generaliteitslanden werden bestuurd
door de 8 gewesten