ALGEMENE PATHOFYSIOLOGIE
H1: Inleiding en kanker
1 Definitie van gezondheid en ziekte
Vroeger: gezondheid is de afwezigheid van ziekte
Maar we weten dat het meer inhoudt, en dat in verschillende gradaties kan voorkomen.
Daar heeft WHO een nieuwe definitie gemaakt in 1954:
Nu: “Gezondheid is een toestand van volkomen lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn.”
Nu: “Ziekte is een afwijking van een normale functie of structuur van het lichaam.”
Het doel van het gezondheidsbeleid is volgens EU-minister van Rompuy:
• Maximaliseren van de gezondheid van de bevolking
2 Pathofysiologie: de ziektemechanismen
Er zijn miljoenen soorten ziektes, maar we kunnen ze wel onderverdelen in een beperkt aantal
ziektemechanismen. En hiermee beantwoorden we de vraag: “Waarom worden mensen ziek?”
• Genetische ziektes
o Aangeboren/genetisch bepaald
o Voorbeelden:
• kleurenblindheid
• Albinisme
• Syndroom van down
• Mucoviscidose
o Komt doordat 1 gen aangetast is (monogenetische aandoeningen)
o Genetische voortbeschiktheid (je erft dit niet over, maar krijgt dit tijdens het leven
door andere elementen)
o Voorbeelden:
• Diabetes
• Coeliakie (glutenovergevoeligheid)
• Ziekte van crohn
,• Ischemie
o Zuurstoftekort in een weefsel doordat er te weinig bloeddoorstroom is
(doorbloedingsstoornissen)
• Bv: hartinfarct (door verstopping van coronairen)
• Herseninfarct (cerebrovasculair accident = trombose = CVA= bloedklonter
door verstopping van A. carotis)
▪ Kan ook gebeuren in perifere arteriën (bv in benen, armen)
• Infectie
o Ziektes door micro-organismen
• Ziekmakende organismen = pathogene kiemen
• Voorbeelden: corona, griep, kinkhoest, Soa’s…
• Auto-immuunziekten
o Ons immuunsysteem maakt antilichamen aan tegen lichaamseigen cellen (normaal
alleen tegen lichaamsvreemd)
• Bv antilichamen die gevormd worden tegen Beta-cellen van de pancreas =
diabetes I
• Antistoffen die gevormd worden tegen het gewrichtsmembraan/synovia
= reuma
• Antistoffen tegen darmcellen
= ziekte van crohn
• Toxisch
o Door een gif dat je ziek maakt
• Iets giftig eten bv paddenstoelen
• Alcohol is toxisch voor lever en veroorzaakt ook ziektes
• Medicatie dat bijwerkingen heeft
• Trauma
o Accident dat je hebt gehad (auto-ongeval, trap vallen, aardbevingen bv)
• Vooral breuken en andere acute letsels als gevolg
, • Kanker
o Ongecontroleerde celdeling
• Bv: borstkanker (v) en prostaatkanker (m)
• Metabole aandoeningen
o Metabolisme is verstoord waardoor er geen goede afbraak hebt van vetten,
Koolhydraten, eiwitten
o Bv: diabetes II, obesitas, hogere cholesterol
o Die mensen hebben ook verhoogde kans op hart en vaatziektes
• Nutritioneel
o Door eten en voedingsstoffen
• Bv: anorexia of obesitas
• Veroudering
o Botontkalking (osteoporose)
• Psychogeen
o Depressie
o Borderline
o Bipolariteit
Belangrijk is om te vermelden dat al deze verschillende mechanismen zullen overlappen.
Verschillende ziektes kunnen zich bevinden in verschillende mechanismen tegelijkertijd.
3 Karakteristieken van een ziektebeeld
3.1 Etiologie = oorzaak
Bv corona is de oorzaak een virus (covid-19 virus)
Oorzaak kan … zijn:
- Idiopathisch zijn (oorzaak is nog niet gekend)
- Iatrogeen zijn (door tussenkomst van de medische wereld ziek worden)
o Als je als kine per ongeluk rib breekt
o Of bij operatie bloedvat dat lekt
o Bij operatie ziektekiem in lichaam
, 3.2 Pathogenese
Hoe heb je de ziekte gekregen?
3factoren spelen hier een rol in:
• Virulentie (ziekmakend karakter van het micro-organisme)
o In begin van de covid was covid heel virulent, maar nu minder door vaccinaties
• Het terrein: wie is besmet? Oudere mensen <-> jonge mensen
• Ziektemechanisme (zie hierboven)
3.3 Symptomatologie
• Spierpijn
• Hoofdpijn
• Keelpijn
• …
Symptomen kunnen:
- Objectief zijn (aantonen van hoofdpijn)
- Subjectief zijn (patiënt zegt dat hij hoofdpijn heeft)
- Pathognomonisch zijn (bepaalde symptomen tonen bijna direct aan welke ziekte het is.
o Psoriasis = ziekte waarbij veel huidschilfers aanwezig zijn. Is direct heel duidelijk.
Verschillende symptomen die samen voorkomen bij een ziekte = syndroom
3.4 Verloop van de ziekte
Het verloop van een ziekte is
• Acuut: kort
• Chronisch: langdurig
Begrippen:
Incubatieperiode = tijd tussen besmetting en zien van symptomen
Virus in je lichaam, maar soms geen last, en soms opflakkeringen = virus is latent
3.5 Diagnose stellen
Diagnose:
• Anamnese: gesprek met patiënt om patiënt probleem te laten uitleggen
• Klinisch onderzoek: meestal direct diagnose met medicatie, maar soms ook nog bijkomend
onderzoek nodig bv radiologie, bloedafname, in potje pissen…
H1: Inleiding en kanker
1 Definitie van gezondheid en ziekte
Vroeger: gezondheid is de afwezigheid van ziekte
Maar we weten dat het meer inhoudt, en dat in verschillende gradaties kan voorkomen.
Daar heeft WHO een nieuwe definitie gemaakt in 1954:
Nu: “Gezondheid is een toestand van volkomen lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn.”
Nu: “Ziekte is een afwijking van een normale functie of structuur van het lichaam.”
Het doel van het gezondheidsbeleid is volgens EU-minister van Rompuy:
• Maximaliseren van de gezondheid van de bevolking
2 Pathofysiologie: de ziektemechanismen
Er zijn miljoenen soorten ziektes, maar we kunnen ze wel onderverdelen in een beperkt aantal
ziektemechanismen. En hiermee beantwoorden we de vraag: “Waarom worden mensen ziek?”
• Genetische ziektes
o Aangeboren/genetisch bepaald
o Voorbeelden:
• kleurenblindheid
• Albinisme
• Syndroom van down
• Mucoviscidose
o Komt doordat 1 gen aangetast is (monogenetische aandoeningen)
o Genetische voortbeschiktheid (je erft dit niet over, maar krijgt dit tijdens het leven
door andere elementen)
o Voorbeelden:
• Diabetes
• Coeliakie (glutenovergevoeligheid)
• Ziekte van crohn
,• Ischemie
o Zuurstoftekort in een weefsel doordat er te weinig bloeddoorstroom is
(doorbloedingsstoornissen)
• Bv: hartinfarct (door verstopping van coronairen)
• Herseninfarct (cerebrovasculair accident = trombose = CVA= bloedklonter
door verstopping van A. carotis)
▪ Kan ook gebeuren in perifere arteriën (bv in benen, armen)
• Infectie
o Ziektes door micro-organismen
• Ziekmakende organismen = pathogene kiemen
• Voorbeelden: corona, griep, kinkhoest, Soa’s…
• Auto-immuunziekten
o Ons immuunsysteem maakt antilichamen aan tegen lichaamseigen cellen (normaal
alleen tegen lichaamsvreemd)
• Bv antilichamen die gevormd worden tegen Beta-cellen van de pancreas =
diabetes I
• Antistoffen die gevormd worden tegen het gewrichtsmembraan/synovia
= reuma
• Antistoffen tegen darmcellen
= ziekte van crohn
• Toxisch
o Door een gif dat je ziek maakt
• Iets giftig eten bv paddenstoelen
• Alcohol is toxisch voor lever en veroorzaakt ook ziektes
• Medicatie dat bijwerkingen heeft
• Trauma
o Accident dat je hebt gehad (auto-ongeval, trap vallen, aardbevingen bv)
• Vooral breuken en andere acute letsels als gevolg
, • Kanker
o Ongecontroleerde celdeling
• Bv: borstkanker (v) en prostaatkanker (m)
• Metabole aandoeningen
o Metabolisme is verstoord waardoor er geen goede afbraak hebt van vetten,
Koolhydraten, eiwitten
o Bv: diabetes II, obesitas, hogere cholesterol
o Die mensen hebben ook verhoogde kans op hart en vaatziektes
• Nutritioneel
o Door eten en voedingsstoffen
• Bv: anorexia of obesitas
• Veroudering
o Botontkalking (osteoporose)
• Psychogeen
o Depressie
o Borderline
o Bipolariteit
Belangrijk is om te vermelden dat al deze verschillende mechanismen zullen overlappen.
Verschillende ziektes kunnen zich bevinden in verschillende mechanismen tegelijkertijd.
3 Karakteristieken van een ziektebeeld
3.1 Etiologie = oorzaak
Bv corona is de oorzaak een virus (covid-19 virus)
Oorzaak kan … zijn:
- Idiopathisch zijn (oorzaak is nog niet gekend)
- Iatrogeen zijn (door tussenkomst van de medische wereld ziek worden)
o Als je als kine per ongeluk rib breekt
o Of bij operatie bloedvat dat lekt
o Bij operatie ziektekiem in lichaam
, 3.2 Pathogenese
Hoe heb je de ziekte gekregen?
3factoren spelen hier een rol in:
• Virulentie (ziekmakend karakter van het micro-organisme)
o In begin van de covid was covid heel virulent, maar nu minder door vaccinaties
• Het terrein: wie is besmet? Oudere mensen <-> jonge mensen
• Ziektemechanisme (zie hierboven)
3.3 Symptomatologie
• Spierpijn
• Hoofdpijn
• Keelpijn
• …
Symptomen kunnen:
- Objectief zijn (aantonen van hoofdpijn)
- Subjectief zijn (patiënt zegt dat hij hoofdpijn heeft)
- Pathognomonisch zijn (bepaalde symptomen tonen bijna direct aan welke ziekte het is.
o Psoriasis = ziekte waarbij veel huidschilfers aanwezig zijn. Is direct heel duidelijk.
Verschillende symptomen die samen voorkomen bij een ziekte = syndroom
3.4 Verloop van de ziekte
Het verloop van een ziekte is
• Acuut: kort
• Chronisch: langdurig
Begrippen:
Incubatieperiode = tijd tussen besmetting en zien van symptomen
Virus in je lichaam, maar soms geen last, en soms opflakkeringen = virus is latent
3.5 Diagnose stellen
Diagnose:
• Anamnese: gesprek met patiënt om patiënt probleem te laten uitleggen
• Klinisch onderzoek: meestal direct diagnose met medicatie, maar soms ook nog bijkomend
onderzoek nodig bv radiologie, bloedafname, in potje pissen…
