Protocollaire Astma/COPD-zorg
Hoofdstuk 2 Een astma/COPD-spreekuur opzetten
ICPC codes:
R95 COPD
R96 Astma
R91 Chronische bronchitis
Medicatie:
Bèta-mimetica
Inhalatiecorticosteroïden
Parasympaticolytica
Theofyllinederivaten
Montelukast
Combinatiepreparaten
Hoofdstuk 7 Diagnostiek van astma/COPD
Taken verrichten tijdens intake:
Gestructureerde anamnese
Gestructureerde ziekte gerelateerde vragenlijsten: MRC, CCQ, ACQ of ACT
BMI bepalen (gewicht in kg delen door lengte in m2)
Mate van beweging bepalen
Relatie werk en ziekte inventariseren
Comorbiditeit nagaan
Longfunctieonderzoek
Bij vermoeden van astma: allergietest
Met het stijgen van de leeftijd neemt de prevalentie voor COPD toe en onder de 40 jaar komt COPD
juist heel weinig voor. Naast de rookhistorie is de leeftijd daarmee een van de belangrijkste factoren
om het onderscheid te maken.
Differentiaal diagnose
Deze lijst is uiteraard niet uitputtend maar geeft een idee waar benauwdheidsklachten mee samen
kunnen hangen.
Longziekten Interstitiële longziekten, longfibrose, longkanker, metastasen van
carcinomen elders zeker wanneer gepaard gaande met pleuravocht
Hartziekten Decompensatio cordis, angina pectoris, myocardinfarct
Gastro-intestinaal Reflux
Endocrinologisch Hypo- of hyperthyreoïdie
Systeemziekten Anemie, reumatoïde artritis, SLE, sclerodermie
Neurologische ziekten ALS, Guillain-Barré-syndroom
Psychische problemen Hyperventilatie, angststoornis
Het belangrijkste onderscheidende kenmerk tussen astma en COPD is reversibiliteit bij spirometrie.
, Astma is een longaandoening die wordt gekenmerkt door aanvalsgewijs optredende
bronchusobstructie op basis van een verhoogde gevoeligheid van de luchtwegen voor allergische
(IgE-gemedieerde) en niet-allergische prikkels (inspanning, rook, fijnstof, mist, kou, virale infecties,
geuren als parfum, schoonmaakmiddelen en bak- en braadluchten), met als pathologisch substraat
een chronische ontstekingsreactie. De eigenschap van de luchtwegen om met een versterkte
bronchusobstructie te reageren op de genoemde prikkels waarop mensen zonder astma niet of
nauwelijks reageren, wordt bronchiale hyperreactiviteit genoemd. Astma is een heterogeen
ziektebeeld. Allergisch astma is de meest voorkomende uitingsvorm. Andere uitingsvormen zijn
bijvoorbeeld astma geïnduceerd door aspirine (of andere NSAID’s), arbeid gerelateerd astma en
astma dat op de volwassen leeftijd ontstaat (‘late onset asthma). Deze laatste vorm is inderdaad vaak
niet allergisch en treedt vaker op na een doorgemaakte luchtweginfectie. Astma begint meestal op
de jonge kinderleeftijd, maar kan dus ook na het 50e jaar voor het eerst optreden.
COPD wordt daarentegen gekenmerkt door een niet volledig reversibele en doorgaans progressieve
luchtwegobstructie die het gevolg is van een in het algemeen door roken veroorzaakt chronisch
inflammatoir proces gelokaliseerd in de centrale en perifere luchtwegen, het longparenchym en de
pulmonale bloedvaten. De meeste patiënten hebben meer dan 20 jaar gerookt of hebben meer dan
15 pakjaren. Al in een vroeg stadium van de aandoening veroorzaakt de persisterende ontsteking
schade aan de kleine luchtwegen. Dit leidt vervolgens tot progressieve bronchusobstructie,
hypersecretie van mucus en hyperinflatie en uiteindelijk tot gaswisselingsstoornissen, emfyseem,
pulmonale hypertensie en cor pulmonale. In sommige gevallen kunnen de chronische ontsteking en
samenhangende hyperreactiviteit persisteren ondanks het stoppen met roken. COPD is een
heterogene aandoening waarbij op basis van pathofysiologische en klinische presentatie drie
domeinen kunnen worden onderscheiden: obstructie van de kleine luchtwegen, emfyseem en
chronische bronchitis.
Verschillen tussen astma en COPD
Astma COPD
Belangrijkste risicofactor Atopie Roken
Luchtwegobstructie Wisselend, in de regel Per definitie deels irreversibel
reversibel
Pathofysiologie Chronische ontsteking in alle Chronische ontsteking vooral
luchtwegen, meestal gevoelig in de kleine luchtwegen,
voor corticosteroïden relatief ongevoelig voor
corticosteroïden
Leeftijd Alle leeftijden Meestal > 40 jaar
Beloop Overwegend gunstig met Overwegend chronisch met
variabele symptomen geleidelijk progressieve
symptomen
Allergologisch onderzoek Geïndiceerd Niet geïndiceerd
Longfunctie Overwegend normaal (of met Blijvend verminderd
reversibele obstructie) (irreversibele obstructie)
Levensverwachting (Vrijwel) normaal bij optimale Verminderd, ook bij optimale
behandeling behandeling
Inhalatiecorticosteroïden (ICS) Meestal geïndiceerd, behalve Niet geïndiceerd, behalve bij
bij weinig frequente klachten frequente exacerbaties
Hoofdstuk 2 Een astma/COPD-spreekuur opzetten
ICPC codes:
R95 COPD
R96 Astma
R91 Chronische bronchitis
Medicatie:
Bèta-mimetica
Inhalatiecorticosteroïden
Parasympaticolytica
Theofyllinederivaten
Montelukast
Combinatiepreparaten
Hoofdstuk 7 Diagnostiek van astma/COPD
Taken verrichten tijdens intake:
Gestructureerde anamnese
Gestructureerde ziekte gerelateerde vragenlijsten: MRC, CCQ, ACQ of ACT
BMI bepalen (gewicht in kg delen door lengte in m2)
Mate van beweging bepalen
Relatie werk en ziekte inventariseren
Comorbiditeit nagaan
Longfunctieonderzoek
Bij vermoeden van astma: allergietest
Met het stijgen van de leeftijd neemt de prevalentie voor COPD toe en onder de 40 jaar komt COPD
juist heel weinig voor. Naast de rookhistorie is de leeftijd daarmee een van de belangrijkste factoren
om het onderscheid te maken.
Differentiaal diagnose
Deze lijst is uiteraard niet uitputtend maar geeft een idee waar benauwdheidsklachten mee samen
kunnen hangen.
Longziekten Interstitiële longziekten, longfibrose, longkanker, metastasen van
carcinomen elders zeker wanneer gepaard gaande met pleuravocht
Hartziekten Decompensatio cordis, angina pectoris, myocardinfarct
Gastro-intestinaal Reflux
Endocrinologisch Hypo- of hyperthyreoïdie
Systeemziekten Anemie, reumatoïde artritis, SLE, sclerodermie
Neurologische ziekten ALS, Guillain-Barré-syndroom
Psychische problemen Hyperventilatie, angststoornis
Het belangrijkste onderscheidende kenmerk tussen astma en COPD is reversibiliteit bij spirometrie.
, Astma is een longaandoening die wordt gekenmerkt door aanvalsgewijs optredende
bronchusobstructie op basis van een verhoogde gevoeligheid van de luchtwegen voor allergische
(IgE-gemedieerde) en niet-allergische prikkels (inspanning, rook, fijnstof, mist, kou, virale infecties,
geuren als parfum, schoonmaakmiddelen en bak- en braadluchten), met als pathologisch substraat
een chronische ontstekingsreactie. De eigenschap van de luchtwegen om met een versterkte
bronchusobstructie te reageren op de genoemde prikkels waarop mensen zonder astma niet of
nauwelijks reageren, wordt bronchiale hyperreactiviteit genoemd. Astma is een heterogeen
ziektebeeld. Allergisch astma is de meest voorkomende uitingsvorm. Andere uitingsvormen zijn
bijvoorbeeld astma geïnduceerd door aspirine (of andere NSAID’s), arbeid gerelateerd astma en
astma dat op de volwassen leeftijd ontstaat (‘late onset asthma). Deze laatste vorm is inderdaad vaak
niet allergisch en treedt vaker op na een doorgemaakte luchtweginfectie. Astma begint meestal op
de jonge kinderleeftijd, maar kan dus ook na het 50e jaar voor het eerst optreden.
COPD wordt daarentegen gekenmerkt door een niet volledig reversibele en doorgaans progressieve
luchtwegobstructie die het gevolg is van een in het algemeen door roken veroorzaakt chronisch
inflammatoir proces gelokaliseerd in de centrale en perifere luchtwegen, het longparenchym en de
pulmonale bloedvaten. De meeste patiënten hebben meer dan 20 jaar gerookt of hebben meer dan
15 pakjaren. Al in een vroeg stadium van de aandoening veroorzaakt de persisterende ontsteking
schade aan de kleine luchtwegen. Dit leidt vervolgens tot progressieve bronchusobstructie,
hypersecretie van mucus en hyperinflatie en uiteindelijk tot gaswisselingsstoornissen, emfyseem,
pulmonale hypertensie en cor pulmonale. In sommige gevallen kunnen de chronische ontsteking en
samenhangende hyperreactiviteit persisteren ondanks het stoppen met roken. COPD is een
heterogene aandoening waarbij op basis van pathofysiologische en klinische presentatie drie
domeinen kunnen worden onderscheiden: obstructie van de kleine luchtwegen, emfyseem en
chronische bronchitis.
Verschillen tussen astma en COPD
Astma COPD
Belangrijkste risicofactor Atopie Roken
Luchtwegobstructie Wisselend, in de regel Per definitie deels irreversibel
reversibel
Pathofysiologie Chronische ontsteking in alle Chronische ontsteking vooral
luchtwegen, meestal gevoelig in de kleine luchtwegen,
voor corticosteroïden relatief ongevoelig voor
corticosteroïden
Leeftijd Alle leeftijden Meestal > 40 jaar
Beloop Overwegend gunstig met Overwegend chronisch met
variabele symptomen geleidelijk progressieve
symptomen
Allergologisch onderzoek Geïndiceerd Niet geïndiceerd
Longfunctie Overwegend normaal (of met Blijvend verminderd
reversibele obstructie) (irreversibele obstructie)
Levensverwachting (Vrijwel) normaal bij optimale Verminderd, ook bij optimale
behandeling behandeling
Inhalatiecorticosteroïden (ICS) Meestal geïndiceerd, behalve Niet geïndiceerd, behalve bij
bij weinig frequente klachten frequente exacerbaties
