Samenvatting dienstenzorg tweede jaar

Samenvatting dienstenzorg

1 Werk en gezondheid
1.1 Begrip ergonomie
Medische klachten  bv. nekklachten, hoofdpijn…
 Hoe klachten verhelpen?
o Werkomgeving aanpassen  bv. hoogte van computerscherm
o Houding aanpassen  bv. niet krom staan tijdens het strijken

Elke handeling vraagt een juiste ergonomie
 Bv. handeling bij het schrijven met een vulpen  5 M’s
o Middel = vulpen  niet te zwaar
o Materiaal = papier  glad
o Milieu = goede schrijftafel + voldoende licht
o Methode = vulpen juist vasthouden
o Mens = discipline

Ergonomie = het aanpassen aan de mens van (4):
 Middelen/materiaal waarmee met werkt
 Materiaal dat verwerkt wordt
 Milieu waarin met werkt
 Methode van werken


Doel van ergonomie (4):
 Activiteiten makkelijker maken
 Welzijn + gezondheid van mens bevorderen
 Veiligheid verbeteren
 Doelgerichter werken en zo productiviteit verhogen




1.2 Ergonomische lichaamshouding
1.2.1 Rol v/d spieren
Taak/rol v/d spieren = ledematen + organen laten bewegen
Dynamische spierarbeid:
 Afwisseling tss spannen en ontspannen
 Goede bloeddoorstroming
 Zuurstof + VS + afvalstoffen uitwisselen
 Hangt samen met bewegen  Bv. stappen, fietsen…
 Conclusie: gunstige werking


Statische spierarbeid:
 1 of meer spieren zijn lang gespannen (zonder onderbreking)
1

,  Minder bloeddoorstroming  Gevolg: spier sneller uitgeput
 Geen VS en afvalstoffen afgevoerd
 Hangt samen met houding  Bv. lang zitten in dezelfde houding, stokstijf staan…
 Conclusie: ongunstige werking
 Meestal combi v/d 2  Vb. wandelen bij inkopen doen, stilstaan bij groenten kuisen


Wnr te lange statische spierarbeid?
 Vb. voet slaapt (= krampen) o.w.v. bloeddoorstroom afgesloten




1.2.2 Bouw en de rol v/d wervelkolom
Rol v/d wervelkolom:
 = centrale as v/h lichaam
 Houdt lichaam rechtop


Bouw v/d wervelkolom:
 3 krommingen:
o Halskromming = holte aan hals
o Thoracale kromming = ter hoogte v/d borstwervels
o Lendenkromming = holte in de lenden
 Totaal: 33 wervels
 Bewegelijk met elkaar verbonden door gewrichtsbanden
 Spieren zitten vast aan wervelkolom  zorgen voor beweging


Tussenwerverschijf/discus
 Bouw:
o Geleiachtige kern
o Daarrond bindweefselachtige kraakbeenringen
 Hierdoor elastische eigenschappen + vervormbaar
 Functie:
o Schokbreker
o Scharnier




 Werking:
o Geen eigen bloedvoorziening
o Wordt gevoed door hydraulisch systeem o.i.v. zwaartekracht
 Overdag  schijf wordt samengedrukt
2

, S’ nachts  schijf kan opnieuw uitzetten + vocht/VS aanzuigen
o Verandering van houding  druk in kern wijzigt
 Op sommige plaatsen samengedrukt
 Op andere plaatsen valt druk weg  vocht/VS aanzuigen
o Slijtage  vocht vloeit weg + minder ruimte tss 2 opeenvolgende wervels
Gevolg: abnormale belasting – irritatie en pijn

o Hoe rug sparen?
 Druk op tussenwervelschijven zo klein mogelijk houden – Hoe?
- Veel bewegen
- Rug zo weinig mogelijk belasten (bv. niet te veel zwaar heffen)
- Voldoende slaap




3 belangrijke punten bij een goede houding:
 Zwaartepunt ten overstaan van steunvlak
o As moet binnen steunvlak vallen
o Steunvlak zo groot mogelijk om evenwicht te behouden
 Hoogte van zwaartepunt ten overstaan van steunvlak
o Stabiliteit verhoogt naarmate zwaartepunt dichter bij steunvlak is
o Bv. door benen buigen – dan verlaagt het zwaartepunt + de belasting
 Vlakheid v/d rug
o Rechte/vlakke rug  behoud natuurlijke krommingen
o Belasting wordt verdeeld over heel het opp.




1.2.3 Toepassen op een aantal lichaamshoudingen
Staande houding- rekening houden met:
 Voeten lichtjes uiteen
 Beide benen evenveel steun
 Rechte rug
 Niet naar voor buigen
 Regelmatig kleine bewegingen maken  OF opstapje voor 1 voet bij lang rechtstaan



Werkvlakhoogte:
 Werkhoogte = de afstand gemeten vanaf vloer tot plaats waar activiteit word gedaan
 Vlak waar handen werken
 Werkvlakhoogte = Hoogte van werkvlak – varieert naarmate de activiteit
o Ideale hoogte voor precisiewerk: 3-5cm onder elleboog
o Ideale hoogte bij staand werk: 10-15cm onder elleboog
3

, o Ideale hoogte bij zwaar werk: 20-25 onder elleboog



Zitten met open hoek tss romp en bovenbeen:
 Bovenbeen is lager dan zitvlak
 Bovenbenen zijn naar beneden gericht
 Hoek tss dijen en rug >90°
 Rug kan makkelijker recht gehouden worden
 Bloeddoorstroming naar benen verloopt makkelijker


Dynamisch zitten:
 Stimuleert bloedsomloop en transport van VS/afvalstoffen
 Bv. zitbal, balansstoel, voetenbankje/fietsje…
 Belangrijk: hoogte v/d stoel aanpassen aan hoogte v/h werkvlak




Eisen gesteld aan goede stoel:
1) Instelbare hoogte – zo dynamisch kunnen
zitten
2) Voeten moeten plat kunnen steunen
3) 2/3 v/h dijbeen rust op de zitting
Overige deel is vrij voor goede
bloedsomloop
4) Gekanteld zitvlak – bekken iets hoger dan
knieën
5) Rugleuning: voldoende steun aan lenden (in
holte)
Los zetten + instellen i.f.v. lichaamsgewicht
6) Nek/schouders laten ontspannen door…
7) …armsteun op ellebooghoogte
8) Werkvlakhoogte: 3-5cm boven elleboogpunt
9) Schuine opstelling -schrijven: helling van 10-15°
-lezen: helling van 40-45°




Keuze staan- of zithouding:
 De werkzaamheden zijn plaatsgebonden  zittende werkhouding
o Alles ligt binnen handbereik
o Niet veel kracht moeten uitoefenen
 Hoogte aanpassen
4