Samenvatting Personen- en Familierecht
Week 1
De student kan:
verklaren waarom de uitspraak in de Marckx-zaak van belang is geweest voor het Nederlandse
recht;
Feiten
Het ging om een ongehuwde moeder die van mening was dat een aantal bepalingen in de
Belgische wet discriminerend waren en inbreuk maakten op het recht op gezinsleven. Op grond
van die bepalingen werd onderscheid gemaakt tussen kinderen geboren binnen een huwelijk en
buitenechtelijke kinderen. Een ongehuwde moeder was namelijk niet van rechtswege juridisch
moeder van het uit haar geboren kind, maar diende het kind eerst te erkennen voordat er sprake
was van moederschap. Volgens het Hof vloeit uit art. 8 EVRM voort dat lidstaten ervoor dienen
te zorgen dat wet- en regelgeving geen inbreuk maakt op het recht op family life en dat burgers
een normaal gezinsleven kunnen leiden. Het Hof oordeelde dat de Belgische wetsbepalingen een
inbreuk vormden op het recht op family life.
Nederland werd wakker geschud en het is dus niet zo vanzelfsprekend dat de wet klopt met het
EVRM.
Voorbeeld; vroeger kreeg één van ouders voogdij en ander kreeg toeziende voogdij en mocht
geen beslissingen nemen na scheiding. Echter, de ouders wilden samen beslissingen nemen. De
Nederlandse wet stelde dit niet in het gelijk. Dit was in strijd met het gezinsleven. Het was te
beperkt en in strijd met art. 8 EVRM.
Nieuwe hoofdregel: beide ouders blijven gezag houden na echtscheiding (o.i.v. family life).
Toen werd voor het eerst duidelijk dat art. 8 EVRM ruim moet worden uitgelegd. Hoe ruim
dan? De vraag is dan wat een gezin is… Denk aan Marckx-arrest. Het Europese Hof zegt dat je
niet moet kijken naar wat er werd bedoeld met ‘gezin’ toen het verdrag werd gemaakt. Het
Hof zei dat het een dynamisch begrip is dat in loop der jaren kan veranderen. In 1950 kan het
begrip anders zijn bedoeld dan (nu) in 1970.
NEDERLAND: onze wetgeving was altijd al anders. Ongehuwde moeder was al juridische
moeder.
BELANGRIJKE ASPECTEN
1. Er ontstond een signaal: we moeten het verdrag serieus nemen omdat een verdrag serieus
moet worden opgevat.
2. Het was nu voor het eerst duidelijk wat er onder family life viel. Er waren nu ook positieve
verplichtingen.
3. Reikwijdte. Wat is family life nou precies? Wij vertalen het met recht op gezinsleven. Dit is niet
altijd correct. Het begrip family life beschermt ook de extended family (ruimere familiebanden)
zoals grootouders.
onderbouwen wanneer in het familierecht tussen twee personen sprake is van family life;
Family life is geregeld in art. 8 EVRM.
Het houdt in dat als je een kind hebt en daarmee gezinsleven hebt, je dan recht hebt op
bescherming van het gezinsleven.
Het betekent dus niet dat iedereen recht heeft op family life/gezinsleven.
, Het begrip family life beschermt ook de extended family (ruimere familiebanden), zoals
grootouders.
Nauwe persoonlijke betrekking = family life.
Situaties van family life (volgens EHRM)
− Tussen echtgenoten (samenwoning is geen vereiste);
− Tussen een man en een vrouw die een relatie hebben die vergelijkbaar is met een huwelijk
(samenwoning is geen vereiste);
− Tussen ouders en een uit hun huwelijk geboren kind (vanaf moment van geboorte van het
kind; samenwoning is geen vereiste);
− Tussen ongehuwde, langdurig samenwonende ouders en hun kind ;
− Tussen moeder en kind;
Er bestaat geen verschil t.a.v. het gezinsleven tussen een gehuwde moeder en haar kind en
een alleenstaande moeder en haar kind. Het feit dat het kind uit de moeder is geboren leidt
automatisch tot het bestaan van family life.
− Tussen de man die het kind heeft erkend en het kind ;
BIJZONDERE SITUATIES:
− Tussen de biologische vader en het kind (er moet sprake zijn van bijkomende
omstandigheden, zoals samenleving of omgang met het kind, verzorging van het kind, een
relatie met de moeder);
Uit deze omstandigheden moet kunnen worden afgeleid dat er een nauwe en persoonlijke
betrekking bestaat tussen vader en kind.
Diverse pogingen om contact op te nemen bijvoorbeeld kan ook family life met zich
meebrengen.
DONORVADER: is biologische vader, maar niet verwekker van het kind.
Is het een bekende of onbekende donor?
- Onbekende: geen family life. De man kent de moeder namelijk niet.
- Bekende: heeft hij bijvoorbeeld afspraken gemaakt met de moeder en haar eventuele
partner om een rol in het leven van het kind te zullen spelen (denk hierbij aan betrokkenheid
tijdens de zwangerschap, het bezoeken van het kind), dan kan hierdoor family life ontstaan.
− Tussen naaste bloedverwanten en het kind (er moeten nauwe persoonlijke betrekkingen
bestaan);
− Tussen pleegouders of opvangouders en kind ; nauwe persoonlijke betrokkenheid met kind.
Opvangouder: mensen voeden het kind van een ander op en verzorgen het binnen hun eigen
gezin, zonder dat ze pleegouders zijn. Meestal van kortere duur dan pleegouders…
− Tussen een niet-biologische ouder en kind .
globaal aangeven welke rechten en plichten kunnen voortvloeien aan een relatie die als family
life kan worden bestempeld;
Voor het eerst werd het helder dat er zowel positieve als negatieve verplichtingen zijn.
- Negatief: zeggen tegen lidstaat dat ze stil moeten zitten. Je moet als overheid afblijven van de
rechtsbescherming van burgers.
- Positief: stil zitten is niet genoeg. Je moet juist in actie komen om de grondrechten van de
burger te beschermen.
Het begrip positief en negatief betekent iets heel anders dan we gewend zijn.
Week 1
De student kan:
verklaren waarom de uitspraak in de Marckx-zaak van belang is geweest voor het Nederlandse
recht;
Feiten
Het ging om een ongehuwde moeder die van mening was dat een aantal bepalingen in de
Belgische wet discriminerend waren en inbreuk maakten op het recht op gezinsleven. Op grond
van die bepalingen werd onderscheid gemaakt tussen kinderen geboren binnen een huwelijk en
buitenechtelijke kinderen. Een ongehuwde moeder was namelijk niet van rechtswege juridisch
moeder van het uit haar geboren kind, maar diende het kind eerst te erkennen voordat er sprake
was van moederschap. Volgens het Hof vloeit uit art. 8 EVRM voort dat lidstaten ervoor dienen
te zorgen dat wet- en regelgeving geen inbreuk maakt op het recht op family life en dat burgers
een normaal gezinsleven kunnen leiden. Het Hof oordeelde dat de Belgische wetsbepalingen een
inbreuk vormden op het recht op family life.
Nederland werd wakker geschud en het is dus niet zo vanzelfsprekend dat de wet klopt met het
EVRM.
Voorbeeld; vroeger kreeg één van ouders voogdij en ander kreeg toeziende voogdij en mocht
geen beslissingen nemen na scheiding. Echter, de ouders wilden samen beslissingen nemen. De
Nederlandse wet stelde dit niet in het gelijk. Dit was in strijd met het gezinsleven. Het was te
beperkt en in strijd met art. 8 EVRM.
Nieuwe hoofdregel: beide ouders blijven gezag houden na echtscheiding (o.i.v. family life).
Toen werd voor het eerst duidelijk dat art. 8 EVRM ruim moet worden uitgelegd. Hoe ruim
dan? De vraag is dan wat een gezin is… Denk aan Marckx-arrest. Het Europese Hof zegt dat je
niet moet kijken naar wat er werd bedoeld met ‘gezin’ toen het verdrag werd gemaakt. Het
Hof zei dat het een dynamisch begrip is dat in loop der jaren kan veranderen. In 1950 kan het
begrip anders zijn bedoeld dan (nu) in 1970.
NEDERLAND: onze wetgeving was altijd al anders. Ongehuwde moeder was al juridische
moeder.
BELANGRIJKE ASPECTEN
1. Er ontstond een signaal: we moeten het verdrag serieus nemen omdat een verdrag serieus
moet worden opgevat.
2. Het was nu voor het eerst duidelijk wat er onder family life viel. Er waren nu ook positieve
verplichtingen.
3. Reikwijdte. Wat is family life nou precies? Wij vertalen het met recht op gezinsleven. Dit is niet
altijd correct. Het begrip family life beschermt ook de extended family (ruimere familiebanden)
zoals grootouders.
onderbouwen wanneer in het familierecht tussen twee personen sprake is van family life;
Family life is geregeld in art. 8 EVRM.
Het houdt in dat als je een kind hebt en daarmee gezinsleven hebt, je dan recht hebt op
bescherming van het gezinsleven.
Het betekent dus niet dat iedereen recht heeft op family life/gezinsleven.
, Het begrip family life beschermt ook de extended family (ruimere familiebanden), zoals
grootouders.
Nauwe persoonlijke betrekking = family life.
Situaties van family life (volgens EHRM)
− Tussen echtgenoten (samenwoning is geen vereiste);
− Tussen een man en een vrouw die een relatie hebben die vergelijkbaar is met een huwelijk
(samenwoning is geen vereiste);
− Tussen ouders en een uit hun huwelijk geboren kind (vanaf moment van geboorte van het
kind; samenwoning is geen vereiste);
− Tussen ongehuwde, langdurig samenwonende ouders en hun kind ;
− Tussen moeder en kind;
Er bestaat geen verschil t.a.v. het gezinsleven tussen een gehuwde moeder en haar kind en
een alleenstaande moeder en haar kind. Het feit dat het kind uit de moeder is geboren leidt
automatisch tot het bestaan van family life.
− Tussen de man die het kind heeft erkend en het kind ;
BIJZONDERE SITUATIES:
− Tussen de biologische vader en het kind (er moet sprake zijn van bijkomende
omstandigheden, zoals samenleving of omgang met het kind, verzorging van het kind, een
relatie met de moeder);
Uit deze omstandigheden moet kunnen worden afgeleid dat er een nauwe en persoonlijke
betrekking bestaat tussen vader en kind.
Diverse pogingen om contact op te nemen bijvoorbeeld kan ook family life met zich
meebrengen.
DONORVADER: is biologische vader, maar niet verwekker van het kind.
Is het een bekende of onbekende donor?
- Onbekende: geen family life. De man kent de moeder namelijk niet.
- Bekende: heeft hij bijvoorbeeld afspraken gemaakt met de moeder en haar eventuele
partner om een rol in het leven van het kind te zullen spelen (denk hierbij aan betrokkenheid
tijdens de zwangerschap, het bezoeken van het kind), dan kan hierdoor family life ontstaan.
− Tussen naaste bloedverwanten en het kind (er moeten nauwe persoonlijke betrekkingen
bestaan);
− Tussen pleegouders of opvangouders en kind ; nauwe persoonlijke betrokkenheid met kind.
Opvangouder: mensen voeden het kind van een ander op en verzorgen het binnen hun eigen
gezin, zonder dat ze pleegouders zijn. Meestal van kortere duur dan pleegouders…
− Tussen een niet-biologische ouder en kind .
globaal aangeven welke rechten en plichten kunnen voortvloeien aan een relatie die als family
life kan worden bestempeld;
Voor het eerst werd het helder dat er zowel positieve als negatieve verplichtingen zijn.
- Negatief: zeggen tegen lidstaat dat ze stil moeten zitten. Je moet als overheid afblijven van de
rechtsbescherming van burgers.
- Positief: stil zitten is niet genoeg. Je moet juist in actie komen om de grondrechten van de
burger te beschermen.
Het begrip positief en negatief betekent iets heel anders dan we gewend zijn.
