6Week 1:
- de (historische) ontwikkeling van ons sociaal zekerheidsstelsel in grote lijnen schetsen;
Sociaal zekerheidsrecht is het geheel van wettelijke maatregelen dat de (inkomens)risico’s opvangt,
die mensen lopen bij hun functioneren in de maatschappij. Het bevat enerzijds regels die beogen dat
mensen die niet (meer) in hun levensonderhoud kunnen voorzien middelen van bestaan krijgen
(inkomensfunctie) en anderzijds is het gericht op de bevordering en instandhouding van deelname
aan het arbeidsproces (re-integratie).
Geschiedenis:
• 1854 armenwet: de overheid maakte nauwelijks beleid en wilde zich niet met veel dingen
bemoeien. De overheid zei in de armenwet: die armen moet maar een beroep doen de
armenwet (liefdadigheidsinstellingen etc.) alleen als ze niet geholpen werden dan werden ze
geholpen door de overheid.
• 1901 ongevallenwet: dit was de eerste verzekering voor werknemers. Je was verzekerd tegen
ongevallen op het werk.
• 1913 invaliditeitswet: als je invalide was dan werd je geholpen
• 1913: Ziektewet (pas in werking in 1930): deze kennen we nu nog steeds.
Na WOII was de regering aan kijken hoe de wereld er na de oorlog uit zou zien. De commissie van
Rhijn dacht hierover na. In Engeland hadden ze volksverzekeringen voor het hele volk en daar heeft
Commissie van Rhijn zich door laten inspireren.
Na 1975 zag je dat het wat minder ging met Nederland, dus moesten we bezuinigen. Hoe moeten we
dat doen? Dat deden we door andere volumebeperking en ook was de toegang aan de poort
strenger:
• Forse ingrepen in het stelsel
o Vanwege economische omstandigheden
o Volumebeperking (hoogte en duur)
▪ Beperking uitkeringspercentage (van 80% naar 70%)
▪ Beperking WW-duur (nu max 24 maanden)
▪ Invoering inkomenstoets in Anw en AOW
▪ Kostendelersnorm
▪ Partnertoeslag in de AOW afgeschaft
• Strengere toegang aan de poort
o Wet poortwachter
o Aanscherping keuringseisen
o Wet Huisbezoeken
Nu wordt het accent meer gelegd op de activering. Vanuit de staat worden mensen meer
gemotiveerd om weer meet e doen. De overheid trekt zich verder terug: privatisering en
marktwerking:
• Doorbetaling loon bij ziekte gedurende 104 weken
• ‘’ privatisering’’ van derde WW jaar
• Zorgverzekeringswet
• Aanvullend pensioen
Vroeger was je verplicht verzekerd en nu is het allemaal je eigen verantwoordelijkheid. De
verantwoordelijkheid ligt steeds meer bij de burger en niet meer bij de staat.
- de organisatiestructuur van het Nederlandse socialezekerheidsstelsel beschrijven;
, - de financiering van het Nederlandse socialezekerheidsstelsel uitleggen;
- onderscheid maken tussen werknemersverzekeringen, volksverzekeringen en sociale
voorzieningen;
-
Hoe zit het nou juridisch in elkaar? Sociale zekerheid is een onderdeel van het publiekrecht. Het is
bijzonder bestuursrecht. Dat betekent automatisch dat we ook te maken hebben met het algemeen
bestuursrecht. Als er bijvoorbeeld een besluit wordt genomen waar je het niet mee eens bent, dan
kan je in bezwaar gaan.
In Nederland is er een onderscheid gemaakt tussen de sociale verzekeringen:
1. Werknemersverzekeringen:
Voor werknemers die een arbeidsovereenkomst hebben of als het gelijkgesteld wordt met
een arbeidsovereenkomst. Dit wordt gefinancierd door premies.
2. Volksverzekeringen:
Deze geldt voor ingezetene (iedereen die in Nederland woont of werkt) Dit wordt
gefinancierd door premies.
3. Sociale voorziening:
o Inkomensaanvullende voorzieningen: die vullen het inkomen aan tot het sociaal
minimum
o Inkomensondersteunende voorzieningen: toeslagen van de belastingdienst of
vergoeding voor bepaalde kosten.
Deze worden gefinancierd uit de algemene middelen (belastingopbrengsten)
Toezicht en handhaving:
• Minister van SZW: toezicht op de SVB en UWV (via inspectie)
- de (historische) ontwikkeling van ons sociaal zekerheidsstelsel in grote lijnen schetsen;
Sociaal zekerheidsrecht is het geheel van wettelijke maatregelen dat de (inkomens)risico’s opvangt,
die mensen lopen bij hun functioneren in de maatschappij. Het bevat enerzijds regels die beogen dat
mensen die niet (meer) in hun levensonderhoud kunnen voorzien middelen van bestaan krijgen
(inkomensfunctie) en anderzijds is het gericht op de bevordering en instandhouding van deelname
aan het arbeidsproces (re-integratie).
Geschiedenis:
• 1854 armenwet: de overheid maakte nauwelijks beleid en wilde zich niet met veel dingen
bemoeien. De overheid zei in de armenwet: die armen moet maar een beroep doen de
armenwet (liefdadigheidsinstellingen etc.) alleen als ze niet geholpen werden dan werden ze
geholpen door de overheid.
• 1901 ongevallenwet: dit was de eerste verzekering voor werknemers. Je was verzekerd tegen
ongevallen op het werk.
• 1913 invaliditeitswet: als je invalide was dan werd je geholpen
• 1913: Ziektewet (pas in werking in 1930): deze kennen we nu nog steeds.
Na WOII was de regering aan kijken hoe de wereld er na de oorlog uit zou zien. De commissie van
Rhijn dacht hierover na. In Engeland hadden ze volksverzekeringen voor het hele volk en daar heeft
Commissie van Rhijn zich door laten inspireren.
Na 1975 zag je dat het wat minder ging met Nederland, dus moesten we bezuinigen. Hoe moeten we
dat doen? Dat deden we door andere volumebeperking en ook was de toegang aan de poort
strenger:
• Forse ingrepen in het stelsel
o Vanwege economische omstandigheden
o Volumebeperking (hoogte en duur)
▪ Beperking uitkeringspercentage (van 80% naar 70%)
▪ Beperking WW-duur (nu max 24 maanden)
▪ Invoering inkomenstoets in Anw en AOW
▪ Kostendelersnorm
▪ Partnertoeslag in de AOW afgeschaft
• Strengere toegang aan de poort
o Wet poortwachter
o Aanscherping keuringseisen
o Wet Huisbezoeken
Nu wordt het accent meer gelegd op de activering. Vanuit de staat worden mensen meer
gemotiveerd om weer meet e doen. De overheid trekt zich verder terug: privatisering en
marktwerking:
• Doorbetaling loon bij ziekte gedurende 104 weken
• ‘’ privatisering’’ van derde WW jaar
• Zorgverzekeringswet
• Aanvullend pensioen
Vroeger was je verplicht verzekerd en nu is het allemaal je eigen verantwoordelijkheid. De
verantwoordelijkheid ligt steeds meer bij de burger en niet meer bij de staat.
- de organisatiestructuur van het Nederlandse socialezekerheidsstelsel beschrijven;
, - de financiering van het Nederlandse socialezekerheidsstelsel uitleggen;
- onderscheid maken tussen werknemersverzekeringen, volksverzekeringen en sociale
voorzieningen;
-
Hoe zit het nou juridisch in elkaar? Sociale zekerheid is een onderdeel van het publiekrecht. Het is
bijzonder bestuursrecht. Dat betekent automatisch dat we ook te maken hebben met het algemeen
bestuursrecht. Als er bijvoorbeeld een besluit wordt genomen waar je het niet mee eens bent, dan
kan je in bezwaar gaan.
In Nederland is er een onderscheid gemaakt tussen de sociale verzekeringen:
1. Werknemersverzekeringen:
Voor werknemers die een arbeidsovereenkomst hebben of als het gelijkgesteld wordt met
een arbeidsovereenkomst. Dit wordt gefinancierd door premies.
2. Volksverzekeringen:
Deze geldt voor ingezetene (iedereen die in Nederland woont of werkt) Dit wordt
gefinancierd door premies.
3. Sociale voorziening:
o Inkomensaanvullende voorzieningen: die vullen het inkomen aan tot het sociaal
minimum
o Inkomensondersteunende voorzieningen: toeslagen van de belastingdienst of
vergoeding voor bepaalde kosten.
Deze worden gefinancierd uit de algemene middelen (belastingopbrengsten)
Toezicht en handhaving:
• Minister van SZW: toezicht op de SVB en UWV (via inspectie)
