REUMATOÏDE ARTRITIS
INLEIDING
RA - een chronische, systemische ontstekingsziekte van onbekende oorzaak, die voornamelijk gelokaliseerd is
in de perifere gewrichten. Daarnaast zijn vaak de structuren rond de gewrichten aangedaan, zoals
peesscheden, slijmbeurzen en aanhechtingsplaatsen van spieren; minder frequent komen daarbij afwijkingen
voor in de wervelkolom.
- 3x meer vrouwen dan mannen
- Begint meestal 40-60 jaar
- Ontsteking van synoviale weefsel, verdikt en ontstoken. Kan lokaal ingroeien tussen synovium en
kraakbeen → pannus. → diffuse afbraak van kraakbeen → versmalling van gewrichtsspleet (gevolg
van productie van enzymen door ontstoken synovium) → verstoorde aanmaak van kraakbeen
(minder dikke kraakbeenlaag)
- Risicofactoren - genetische factoren (HLA-DR4 en HLA-DRB1) en aanwezigheid van auto-antistoffen
- Voorspellende factoren voor een ernstiger beloop - aanwezigheid van reumafactoren en
anti-CCP-antilichamen bij start van de ziekte en ernst van de ziekte bij presentatie
- Kenmerkend in het begin - chronische, symmetrische ontsteking van de gewrichten van handen en
voeten (met name de MTP, polsen, PIP en MCP)
- Symptomen - Gegeneraliseerde ochtendstijfheid, vermoeidheid en zeldzaam koorts en algehele
malaise. in 90% ontstaat na verloop van tijd blijvende beschadigingen van kraakbeen, bot en
omliggende pezen, ligamenten en gewrichtskapsel. → Deformiteit van gewrichten en/of instabiliteit.
Spierkracht, spieruithoudingsvermogen en aerobe vermogen zijn sterk verminderd. Door verminderde
lichamelijke activiteit ten gevolge van pijn, stijfheid of vermoeidheid, door langdurig gebruik van
corticosteroïden of door aan RA gerelateerde pulmonale en/of cardiovasculaire afwijkingen
- Specifieke lokale gevolgen
- Bovenste extremiteit - In 80% klachten in of rondom de pols en kleine handgewrichten.
Typische deformaties van vinger door verwerking van kapsels en ligamenten →
- Zwanenhalsdeformiteit - hyperextensie van PIP met flexie in DIP
- Knoopsgatdeformiteit (boutonnière) - flexie van PIP en hyperextensie DIP
- Supinatiestand van carpus
- Bajonetstand - afglijden van carpus t.o.v. radius naar ulnair en volair
- Z-deformaties - ulnair deviëren van vingers en rotatie van carpus naar radiair
Meer dan de helft van patiënten ontwikkelt schouderklachten door ontsteking of destructie
van GH gewricht, bursitiden, tendinitiden of rupturen van rotator cuff.
- Onderste extremiteit - 80-90% pijnlijke voeten. MTP-luxatie → hamertenen, hallux valgus,
druk van de voorvoet neemt toe,
- CWK - 80-90%. Instabiliteit vooral bij C1 en C2
- Extra-articulaire manifestaties
- Noduli - subcutaan waar bot dicht onder de huid bevindt
- Vasculitis - ontsteking van kleine en middelgrote bloedvaten
- Ziektebeloop - sterk variërend. Men spreekt van een stabiele fase als de RA over langere tijd geringe
ziekteactiviteit vertoont of in remissie is. Patiënten met RA hebben in vergelijking met gezonde
personen wel een verhoogd risico op comorbiditeit, zoals cardiovasculaire aandoeningen of
osteoporose.
- Diagnose - 4 van de 7 van American College of Rheumatology (ACR). Wordt altijd gesteld door een
arts op grond van het klinisch beeld.
INLEIDING
RA - een chronische, systemische ontstekingsziekte van onbekende oorzaak, die voornamelijk gelokaliseerd is
in de perifere gewrichten. Daarnaast zijn vaak de structuren rond de gewrichten aangedaan, zoals
peesscheden, slijmbeurzen en aanhechtingsplaatsen van spieren; minder frequent komen daarbij afwijkingen
voor in de wervelkolom.
- 3x meer vrouwen dan mannen
- Begint meestal 40-60 jaar
- Ontsteking van synoviale weefsel, verdikt en ontstoken. Kan lokaal ingroeien tussen synovium en
kraakbeen → pannus. → diffuse afbraak van kraakbeen → versmalling van gewrichtsspleet (gevolg
van productie van enzymen door ontstoken synovium) → verstoorde aanmaak van kraakbeen
(minder dikke kraakbeenlaag)
- Risicofactoren - genetische factoren (HLA-DR4 en HLA-DRB1) en aanwezigheid van auto-antistoffen
- Voorspellende factoren voor een ernstiger beloop - aanwezigheid van reumafactoren en
anti-CCP-antilichamen bij start van de ziekte en ernst van de ziekte bij presentatie
- Kenmerkend in het begin - chronische, symmetrische ontsteking van de gewrichten van handen en
voeten (met name de MTP, polsen, PIP en MCP)
- Symptomen - Gegeneraliseerde ochtendstijfheid, vermoeidheid en zeldzaam koorts en algehele
malaise. in 90% ontstaat na verloop van tijd blijvende beschadigingen van kraakbeen, bot en
omliggende pezen, ligamenten en gewrichtskapsel. → Deformiteit van gewrichten en/of instabiliteit.
Spierkracht, spieruithoudingsvermogen en aerobe vermogen zijn sterk verminderd. Door verminderde
lichamelijke activiteit ten gevolge van pijn, stijfheid of vermoeidheid, door langdurig gebruik van
corticosteroïden of door aan RA gerelateerde pulmonale en/of cardiovasculaire afwijkingen
- Specifieke lokale gevolgen
- Bovenste extremiteit - In 80% klachten in of rondom de pols en kleine handgewrichten.
Typische deformaties van vinger door verwerking van kapsels en ligamenten →
- Zwanenhalsdeformiteit - hyperextensie van PIP met flexie in DIP
- Knoopsgatdeformiteit (boutonnière) - flexie van PIP en hyperextensie DIP
- Supinatiestand van carpus
- Bajonetstand - afglijden van carpus t.o.v. radius naar ulnair en volair
- Z-deformaties - ulnair deviëren van vingers en rotatie van carpus naar radiair
Meer dan de helft van patiënten ontwikkelt schouderklachten door ontsteking of destructie
van GH gewricht, bursitiden, tendinitiden of rupturen van rotator cuff.
- Onderste extremiteit - 80-90% pijnlijke voeten. MTP-luxatie → hamertenen, hallux valgus,
druk van de voorvoet neemt toe,
- CWK - 80-90%. Instabiliteit vooral bij C1 en C2
- Extra-articulaire manifestaties
- Noduli - subcutaan waar bot dicht onder de huid bevindt
- Vasculitis - ontsteking van kleine en middelgrote bloedvaten
- Ziektebeloop - sterk variërend. Men spreekt van een stabiele fase als de RA over langere tijd geringe
ziekteactiviteit vertoont of in remissie is. Patiënten met RA hebben in vergelijking met gezonde
personen wel een verhoogd risico op comorbiditeit, zoals cardiovasculaire aandoeningen of
osteoporose.
- Diagnose - 4 van de 7 van American College of Rheumatology (ACR). Wordt altijd gesteld door een
arts op grond van het klinisch beeld.
