Systeemanalyse en databanken 2016-2017
Examen:
- Schriftelijk met vooral inzicht vragen
- 10/20 theorie
- 10/20 oefeningen: gestructureerd en object-georiënteerd
1
,Inhoudsopgave systeemanalyse en databanken 2016-2017
DEEL 1: DE SYSTEEMANALIST ............................................................................................................................................................... 5
Hoofdstuk 1: de wereld van de systeemanalist ................................................................................................................................... 5
analist als “business problem solver”........................................................................................................................................... 5
informatiesystemen ..................................................................................................................................................................... 6
analyse als IS-ontwikkeling ........................................................................................................................................................... 7
vaardigheden en kennis ............................................................................................................................................................... 7
Jobtitels......................................................................................................................................................................................... 7
Analyse en IS planning .................................................................................................................................................................. 8
Conclusies analist ......................................................................................................................................................................... 8
Hoofdstuk 2: Benaderingen van systeemontwikkeling ........................................................................................................................ 9
levenscyclus van een informatiesysteem ......................................................................................................................................... 9
1. Predictieve levenscyclus ................................................................................................................................................. 12
2. Adaptieve levenscyclus ................................................................................................................................................... 14
methodologieën, technieken, tools ............................................................................................................................................... 17
Gestructureerde VS OO analyse ................................................................................................................................................. 18
CASE Tools .................................................................................................................................................................................. 20
hoofdstuk 3: de analist als projectmanager ....................................................................................................................................... 22
standish group (2000)..................................................................................................................................................................... 23
keil et al., MISQ (2000) ................................................................................................................................................................... 25
project management ...................................................................................................................................................................... 26
lightweight management ............................................................................................................................................................... 28
principles behind agile manifesto .............................................................................................................................................. 28
project management body of knowledge pmbok ...................................................................................................................... 29
DEEL 2: SYSTEEMANALYSE .................................................................................................................................................................. 38
hoofdstuk 4: start analyse – onderzoeken van de systeemeisen ...................................................................................................... 38
de analysefase in de levenscyclus .................................................................................................................................................. 38
soorten vereisten........................................................................................................................................................................ 38
modellen en modelleren ............................................................................................................................................................ 39
stakeholders (belanghebbende)..................................................................................................................................................... 40
Technieken voor informatieverzameling ....................................................................................................................................... 40
vereisten verifiëren en valideren ................................................................................................................................................... 44
2
,Hoofdstuk 5: systeemvereisten vormgeven ....................................................................................................................................... 45
use case .......................................................................................................................................................................................... 45
user goals technique................................................................................................................................................................... 46
CRUD technique.......................................................................................................................................................................... 46
events ............................................................................................................................................................................................. 47
soorten events ............................................................................................................................................................................ 47
events identificeren .................................................................................................................................................................... 48
Rocky Mountain Outfitters – RMO event table ......................................................................................................................... 48
use case .......................................................................................................................................................................................... 50
brief description ......................................................................................................................................................................... 50
intermediate description ............................................................................................................................................................ 51
full description ............................................................................................................................................................................ 52
identify things ................................................................................................................................................................................. 53
terminologie ............................................................................................................................................................................... 53
ER-notatie ................................................................................................................................................................................... 53
identify things – hoe? ................................................................................................................................................................. 54
hoofdstuk 6: De traditionele aanpak voor vereisten ......................................................................................................................... 57
gestructureerde VS OO aanpak ...................................................................................................................................................... 57
DFD data flow diagrams ................................................................................................................................................................. 58
DFD symbolen ............................................................................................................................................................................. 58
abstractielagen in DFDs .............................................................................................................................................................. 58
Intermezzo Van analyse naar Ontwerp .......................................................................................................................................... 66
methode 1: transaction analysis ................................................................................................................................................ 66
methode 2: transform analysis................................................................................................................................................... 66
structure chart – gecombineerde structure chart ..................................................................................................................... 67
DFD kwaliteit evalueren ................................................................................................................................................................. 68
definitie van processen .................................................................................................................................................................. 69
1-structured English ................................................................................................................................................................... 69
2-beslissingstabellen .................................................................................................................................................................. 69
3-beslissingsbomen .................................................................................................................................................................... 69
data flow definities ......................................................................................................................................................................... 70
Data store definities ....................................................................................................................................................................... 70
samenhang ..................................................................................................................................................................................... 71
conclusie ......................................................................................................................................................................................... 72
3
,hoofdstuk 7: De object georiënteerde methode bij vereisten .......................................................................................................... 73
use case .......................................................................................................................................................................................... 74
actor ................................................................................................................................................................................................ 76
verschillen: uc – event table ........................................................................................................................................................... 76
use case diagram ............................................................................................................................................................................ 76
system sequence diagram (ssd) ..................................................................................................................................................... 79
hoe SSD ontwikkelen? ................................................................................................................................................................ 80
use case diagram bouwen .............................................................................................................................................................. 82
CRUD use cases............................................................................................................................................................................... 82
Larman: abstractieniveau’s van use cases ..................................................................................................................................... 82
Larman: UI in use case .................................................................................................................................................................... 82
lilly – gevaar 1: abstractieniveau’s van use cases....................................................................................................................... 83
lilly – gevaar 2: standpunt = systeem ipv actor .......................................................................................................................... 83
samenhang OO modellen ............................................................................................................................................................... 85
DEEL 3: SYSTEEMONTWERP ............................................................................................................................................................... 86
hoofdstuk 11: De object GEORIËNTEERDE benadering tot ontwerp: use case realisatie .................................................................. 86
first-cut design class diagram (dcd) ................................................................................................................................................ 87
OO design ....................................................................................................................................................................................... 88
hoofdstuk 12: object-georiënteerd ontwerp – use case realisatie .................................................................................................... 89
patronen ......................................................................................................................................................................................... 89
Controller patroon ...................................................................................................................................................................... 89
Three layer design ...................................................................................................................................................................... 89
SSD Create New Customer ......................................................................................................................................................... 90
RMO - Cancel order UC................................................................................................................................................................... 90
RMO – create new phone order UC ............................................................................................................................................... 93
examenvragen .................................................................................................................................................................................... 99
4
, DEEL 1: DE SYSTEEMANALIST
HOOFDSTUK 1: DE WERE LD VAN DE SYSTEEMANA LIST
De leerdoelen:
- De rol van de systeemanalist in het bedrijfsleven kunnen uitleggen
- De rol van de informatiesystemen in het bedrijfsleven kunnen uitleggen
- Soorten taken van de systeemanalist kunnen uitleggen.
- Kennis en vaardigheden van de analist kunnen uitleggen
ANALIST ALS “BUSINESS PROBLEM SO LVER”
De analist is een meer bedrijfskundige probleemoplosser dan een programmeur en probeert te begrijpen hoe de
organisatie werkt
o is toegewijd om programma’s beter te laten werken, d.m.v. informatiesystemen.
o begrijpt bedrijfskundige problemen en zoekt oplossingen d.m.v. informatiesystemen, waarbij
informatiesystemen systemen zijn die info verzamelen om taken te verrichten (hoog IT-gehalte)
o leidt de implementatie van deze oplossingen, maar bouwt niet zelf.
Voorbeeld 1: probleem met onbetaalde facturen
Een analist ging nagaan hoe de organisatie werkt en merkt dat er 13 verschillende personen hun goedkeuring moesten
geven, voordat een factuur kon doorgestuurd worden.
Als eerste stap ging de analist deze facturatie digitaliseren. Dit wilde zeggen dat niet alle, sommige wel, stappen nog
sequentieel dienden te verlopen. Het probleem van de laattijdige betaling van facturen werd wel verminderd, maar
was nog steeds niet opgelost. Technologie loste het probleem maar voor een deel op. Het was een lange oefening
(want handtekening zetten is macht en loon is afhankelijk van macht) kon hij het aantal handtekeningen reduceren tot
5. Bedrijfskundige problemen oplossen met IT lukte niet.
Voorbeeld 2: internetbetalingen
Betalingen online waren erg duur omdat elke consument apart met zijn kredietkaart moest betalen. Een student had
het idee om een nieuw betaalsysteem in te voeren. Een systeem van clearing (alleen het verschil wordt betaalt), die
ook al in de bedrijfswereld werd toegepast. Hier dient dan echter wel een clearinghouse achter te zitten. Dit systeem
heeft hij uitgebracht, het was moeilijk kopieerbaar en makkelijk verkoopbaar. Bedrijfskunde kan innoveren met een
ondersteuning van IT.
Hoe probleem oplossen – Problem Solving
1. Onderzoeken en begrijpen van het probleem. Adhv belanghebbenden, welke markten, invloed op andere
processen
2. Nagaan of de voordelen voor het oplossen de kosten overstijgen
3. Beschrijf de benodigdheden om het probleem op te lossen voorbeeld: welke input(gegevens), processen en
output
4. Geef mogelijke oplossingen over de aanpak
5. Beslis wat het beste alternatief is en raad het aan voorbeeld: alternatief met minste risico’s & meeste voordelen
6. Beschrijf de details van de gekozen oplossing; nl. alle delen van IS, databases, user interfaces, netwerken,
processen,…
7. Implementeer de oplossing (enkel hier passen we de eerste stap programmeren toe)
8. Controleer of je het gewenste resultaat verkrijgt
Waarom niet ineens
verify that the decide which
benefits of define the develop a set solution is define the monito to
research and
solving the requirements of possible best, and details of the make sure th
understand
problem for solving the solutions make a chosen you obtain th
the problem
outweigh the problem (alternatives) recommendati solution desired resul
costs on
programmeren?
o Wel goed: indien men aan de gebruikers al wil laten zien hoe het er ongeveer uit zal zien en de technische
haalbaarheid te controleren
o Niet goed: verkwist tijd en geld, want misverstanden omtrent vereisten
5
, INFORMATIESYSTEMEN
“Een verzameling van onderling gerelateerde componenten die verzamelen, verwerken, opslaan en verschaft nodige informatie
als output om zakelijke taken uit te voeren”
“A collection of interrelated components that collect, process, store and provide as output the information needed to complete
business tasks”
Voorbeeld IS: personeelsbetaling systeem dat info verzamelt over personeel en zijn werk, verwerkt en slaat die informatie op en
produceert dan loon en betalingsrapporten.
Het gaat om systemen die binnen bedrijven grote hoeveelheden
informatie bijhouden maar vaak zijn ze algoritmisch gezien niet zo
complex
Ontwikkelen van een informatiesysteem om:
o Programma’s te schrijven
o Bedrijfsproblemen op te lossen
Functional decomposition
=Een systeem in onderdelen verdelen gebaseerd op subsystemen
die verder onderverdeeld zijn in kleinere subsystemen. Geeft de
analist de mogelijkheid zich te focussen op 1 onderdeel van het
systeem.
Afbeelding die Satsinger opneemt om aan te geven dat er
verschillende soorten informatiesystemen bestaan.
Business intelligence: op grote hoeveelheden data statistische
methoden toepassen om hier toch nog interessante informatie uit
te halen.
Soorten IS met grote interactie:
o Customer relationship management(CRM) system: ondersteunt marketing, verkoop en service na verkoop
bestaande uit directe en indirecte interactie met de klanten. (grote evolutie o.b.v. het gebruik van internet)
o Supply chain management(SCM) system: integreert foutloos productontwikkeling, productaanwinst,
productie, en inventarisbeheer. (sterk ontwikkeld d.m.v. internet en zo gemakkelijkere verbinding met CRM
van andere bedrijven.) interactie met leveranciers.
o Accounting and Financial management(AFM) system: registreert boekhoudingsinformatie nodig voor
ontwikkelen van financiële verklaringen en andere rapporten die door investeerders en
leverancieren(schuldeisers) worden gebruikt. contant geldbeheer, voorspellen cash flow en effectenbeheer.
Interactie met investeerders.
o Human resource management(HRM) system: ondersteunt op werknemerbetrekking hebbende taken zoals
loonlijst, voordelen, het aannemen en opleiding. Interactie met werknemers.
Soorten IS met weinig of geen interactie
o Manufacturing management system: controleert interne productieprocessen die grondstoffen in
afgewerkte goederen veranderen.
o Knowledge management system(KMS): Een systeem dat de opslag van en toegang tot documenten van alle
delen van de organisatie ondersteunt.
o Collaboration support system(CSS): staat geografisch verdeeld personeel toe samen te werken aan
projecten een taken.
o Business intelligence system: ondersteunt strategische planning en het maken van bedrijfsleiders
beslissingen.
6
Examen:
- Schriftelijk met vooral inzicht vragen
- 10/20 theorie
- 10/20 oefeningen: gestructureerd en object-georiënteerd
1
,Inhoudsopgave systeemanalyse en databanken 2016-2017
DEEL 1: DE SYSTEEMANALIST ............................................................................................................................................................... 5
Hoofdstuk 1: de wereld van de systeemanalist ................................................................................................................................... 5
analist als “business problem solver”........................................................................................................................................... 5
informatiesystemen ..................................................................................................................................................................... 6
analyse als IS-ontwikkeling ........................................................................................................................................................... 7
vaardigheden en kennis ............................................................................................................................................................... 7
Jobtitels......................................................................................................................................................................................... 7
Analyse en IS planning .................................................................................................................................................................. 8
Conclusies analist ......................................................................................................................................................................... 8
Hoofdstuk 2: Benaderingen van systeemontwikkeling ........................................................................................................................ 9
levenscyclus van een informatiesysteem ......................................................................................................................................... 9
1. Predictieve levenscyclus ................................................................................................................................................. 12
2. Adaptieve levenscyclus ................................................................................................................................................... 14
methodologieën, technieken, tools ............................................................................................................................................... 17
Gestructureerde VS OO analyse ................................................................................................................................................. 18
CASE Tools .................................................................................................................................................................................. 20
hoofdstuk 3: de analist als projectmanager ....................................................................................................................................... 22
standish group (2000)..................................................................................................................................................................... 23
keil et al., MISQ (2000) ................................................................................................................................................................... 25
project management ...................................................................................................................................................................... 26
lightweight management ............................................................................................................................................................... 28
principles behind agile manifesto .............................................................................................................................................. 28
project management body of knowledge pmbok ...................................................................................................................... 29
DEEL 2: SYSTEEMANALYSE .................................................................................................................................................................. 38
hoofdstuk 4: start analyse – onderzoeken van de systeemeisen ...................................................................................................... 38
de analysefase in de levenscyclus .................................................................................................................................................. 38
soorten vereisten........................................................................................................................................................................ 38
modellen en modelleren ............................................................................................................................................................ 39
stakeholders (belanghebbende)..................................................................................................................................................... 40
Technieken voor informatieverzameling ....................................................................................................................................... 40
vereisten verifiëren en valideren ................................................................................................................................................... 44
2
,Hoofdstuk 5: systeemvereisten vormgeven ....................................................................................................................................... 45
use case .......................................................................................................................................................................................... 45
user goals technique................................................................................................................................................................... 46
CRUD technique.......................................................................................................................................................................... 46
events ............................................................................................................................................................................................. 47
soorten events ............................................................................................................................................................................ 47
events identificeren .................................................................................................................................................................... 48
Rocky Mountain Outfitters – RMO event table ......................................................................................................................... 48
use case .......................................................................................................................................................................................... 50
brief description ......................................................................................................................................................................... 50
intermediate description ............................................................................................................................................................ 51
full description ............................................................................................................................................................................ 52
identify things ................................................................................................................................................................................. 53
terminologie ............................................................................................................................................................................... 53
ER-notatie ................................................................................................................................................................................... 53
identify things – hoe? ................................................................................................................................................................. 54
hoofdstuk 6: De traditionele aanpak voor vereisten ......................................................................................................................... 57
gestructureerde VS OO aanpak ...................................................................................................................................................... 57
DFD data flow diagrams ................................................................................................................................................................. 58
DFD symbolen ............................................................................................................................................................................. 58
abstractielagen in DFDs .............................................................................................................................................................. 58
Intermezzo Van analyse naar Ontwerp .......................................................................................................................................... 66
methode 1: transaction analysis ................................................................................................................................................ 66
methode 2: transform analysis................................................................................................................................................... 66
structure chart – gecombineerde structure chart ..................................................................................................................... 67
DFD kwaliteit evalueren ................................................................................................................................................................. 68
definitie van processen .................................................................................................................................................................. 69
1-structured English ................................................................................................................................................................... 69
2-beslissingstabellen .................................................................................................................................................................. 69
3-beslissingsbomen .................................................................................................................................................................... 69
data flow definities ......................................................................................................................................................................... 70
Data store definities ....................................................................................................................................................................... 70
samenhang ..................................................................................................................................................................................... 71
conclusie ......................................................................................................................................................................................... 72
3
,hoofdstuk 7: De object georiënteerde methode bij vereisten .......................................................................................................... 73
use case .......................................................................................................................................................................................... 74
actor ................................................................................................................................................................................................ 76
verschillen: uc – event table ........................................................................................................................................................... 76
use case diagram ............................................................................................................................................................................ 76
system sequence diagram (ssd) ..................................................................................................................................................... 79
hoe SSD ontwikkelen? ................................................................................................................................................................ 80
use case diagram bouwen .............................................................................................................................................................. 82
CRUD use cases............................................................................................................................................................................... 82
Larman: abstractieniveau’s van use cases ..................................................................................................................................... 82
Larman: UI in use case .................................................................................................................................................................... 82
lilly – gevaar 1: abstractieniveau’s van use cases....................................................................................................................... 83
lilly – gevaar 2: standpunt = systeem ipv actor .......................................................................................................................... 83
samenhang OO modellen ............................................................................................................................................................... 85
DEEL 3: SYSTEEMONTWERP ............................................................................................................................................................... 86
hoofdstuk 11: De object GEORIËNTEERDE benadering tot ontwerp: use case realisatie .................................................................. 86
first-cut design class diagram (dcd) ................................................................................................................................................ 87
OO design ....................................................................................................................................................................................... 88
hoofdstuk 12: object-georiënteerd ontwerp – use case realisatie .................................................................................................... 89
patronen ......................................................................................................................................................................................... 89
Controller patroon ...................................................................................................................................................................... 89
Three layer design ...................................................................................................................................................................... 89
SSD Create New Customer ......................................................................................................................................................... 90
RMO - Cancel order UC................................................................................................................................................................... 90
RMO – create new phone order UC ............................................................................................................................................... 93
examenvragen .................................................................................................................................................................................... 99
4
, DEEL 1: DE SYSTEEMANALIST
HOOFDSTUK 1: DE WERE LD VAN DE SYSTEEMANA LIST
De leerdoelen:
- De rol van de systeemanalist in het bedrijfsleven kunnen uitleggen
- De rol van de informatiesystemen in het bedrijfsleven kunnen uitleggen
- Soorten taken van de systeemanalist kunnen uitleggen.
- Kennis en vaardigheden van de analist kunnen uitleggen
ANALIST ALS “BUSINESS PROBLEM SO LVER”
De analist is een meer bedrijfskundige probleemoplosser dan een programmeur en probeert te begrijpen hoe de
organisatie werkt
o is toegewijd om programma’s beter te laten werken, d.m.v. informatiesystemen.
o begrijpt bedrijfskundige problemen en zoekt oplossingen d.m.v. informatiesystemen, waarbij
informatiesystemen systemen zijn die info verzamelen om taken te verrichten (hoog IT-gehalte)
o leidt de implementatie van deze oplossingen, maar bouwt niet zelf.
Voorbeeld 1: probleem met onbetaalde facturen
Een analist ging nagaan hoe de organisatie werkt en merkt dat er 13 verschillende personen hun goedkeuring moesten
geven, voordat een factuur kon doorgestuurd worden.
Als eerste stap ging de analist deze facturatie digitaliseren. Dit wilde zeggen dat niet alle, sommige wel, stappen nog
sequentieel dienden te verlopen. Het probleem van de laattijdige betaling van facturen werd wel verminderd, maar
was nog steeds niet opgelost. Technologie loste het probleem maar voor een deel op. Het was een lange oefening
(want handtekening zetten is macht en loon is afhankelijk van macht) kon hij het aantal handtekeningen reduceren tot
5. Bedrijfskundige problemen oplossen met IT lukte niet.
Voorbeeld 2: internetbetalingen
Betalingen online waren erg duur omdat elke consument apart met zijn kredietkaart moest betalen. Een student had
het idee om een nieuw betaalsysteem in te voeren. Een systeem van clearing (alleen het verschil wordt betaalt), die
ook al in de bedrijfswereld werd toegepast. Hier dient dan echter wel een clearinghouse achter te zitten. Dit systeem
heeft hij uitgebracht, het was moeilijk kopieerbaar en makkelijk verkoopbaar. Bedrijfskunde kan innoveren met een
ondersteuning van IT.
Hoe probleem oplossen – Problem Solving
1. Onderzoeken en begrijpen van het probleem. Adhv belanghebbenden, welke markten, invloed op andere
processen
2. Nagaan of de voordelen voor het oplossen de kosten overstijgen
3. Beschrijf de benodigdheden om het probleem op te lossen voorbeeld: welke input(gegevens), processen en
output
4. Geef mogelijke oplossingen over de aanpak
5. Beslis wat het beste alternatief is en raad het aan voorbeeld: alternatief met minste risico’s & meeste voordelen
6. Beschrijf de details van de gekozen oplossing; nl. alle delen van IS, databases, user interfaces, netwerken,
processen,…
7. Implementeer de oplossing (enkel hier passen we de eerste stap programmeren toe)
8. Controleer of je het gewenste resultaat verkrijgt
Waarom niet ineens
verify that the decide which
benefits of define the develop a set solution is define the monito to
research and
solving the requirements of possible best, and details of the make sure th
understand
problem for solving the solutions make a chosen you obtain th
the problem
outweigh the problem (alternatives) recommendati solution desired resul
costs on
programmeren?
o Wel goed: indien men aan de gebruikers al wil laten zien hoe het er ongeveer uit zal zien en de technische
haalbaarheid te controleren
o Niet goed: verkwist tijd en geld, want misverstanden omtrent vereisten
5
, INFORMATIESYSTEMEN
“Een verzameling van onderling gerelateerde componenten die verzamelen, verwerken, opslaan en verschaft nodige informatie
als output om zakelijke taken uit te voeren”
“A collection of interrelated components that collect, process, store and provide as output the information needed to complete
business tasks”
Voorbeeld IS: personeelsbetaling systeem dat info verzamelt over personeel en zijn werk, verwerkt en slaat die informatie op en
produceert dan loon en betalingsrapporten.
Het gaat om systemen die binnen bedrijven grote hoeveelheden
informatie bijhouden maar vaak zijn ze algoritmisch gezien niet zo
complex
Ontwikkelen van een informatiesysteem om:
o Programma’s te schrijven
o Bedrijfsproblemen op te lossen
Functional decomposition
=Een systeem in onderdelen verdelen gebaseerd op subsystemen
die verder onderverdeeld zijn in kleinere subsystemen. Geeft de
analist de mogelijkheid zich te focussen op 1 onderdeel van het
systeem.
Afbeelding die Satsinger opneemt om aan te geven dat er
verschillende soorten informatiesystemen bestaan.
Business intelligence: op grote hoeveelheden data statistische
methoden toepassen om hier toch nog interessante informatie uit
te halen.
Soorten IS met grote interactie:
o Customer relationship management(CRM) system: ondersteunt marketing, verkoop en service na verkoop
bestaande uit directe en indirecte interactie met de klanten. (grote evolutie o.b.v. het gebruik van internet)
o Supply chain management(SCM) system: integreert foutloos productontwikkeling, productaanwinst,
productie, en inventarisbeheer. (sterk ontwikkeld d.m.v. internet en zo gemakkelijkere verbinding met CRM
van andere bedrijven.) interactie met leveranciers.
o Accounting and Financial management(AFM) system: registreert boekhoudingsinformatie nodig voor
ontwikkelen van financiële verklaringen en andere rapporten die door investeerders en
leverancieren(schuldeisers) worden gebruikt. contant geldbeheer, voorspellen cash flow en effectenbeheer.
Interactie met investeerders.
o Human resource management(HRM) system: ondersteunt op werknemerbetrekking hebbende taken zoals
loonlijst, voordelen, het aannemen en opleiding. Interactie met werknemers.
Soorten IS met weinig of geen interactie
o Manufacturing management system: controleert interne productieprocessen die grondstoffen in
afgewerkte goederen veranderen.
o Knowledge management system(KMS): Een systeem dat de opslag van en toegang tot documenten van alle
delen van de organisatie ondersteunt.
o Collaboration support system(CSS): staat geografisch verdeeld personeel toe samen te werken aan
projecten een taken.
o Business intelligence system: ondersteunt strategische planning en het maken van bedrijfsleiders
beslissingen.
6
