Samenvatting - Politieke geschiedenis van België WEC I

Politieke geschiedenis van België:

1. De liberale, antiklerikale oppositie (pp. 46-50):

Verzet tegen: machtsblok kerk, grondadel, kooplieden-ondernemers, vorst
 Voelbaar/toenemend

Verscheidene fabrikanten, reders, groothandelaars, industriëlen en bankiers tekenden verzet aan
tegen gevoerde politiek (m.b.t. economie)

Middenklasse: tendens tot oppositie

≠ uitgangspunten MAAR 1 overvleugelend oppositiepunt:
 Verzetsgroepen hadden gelijke tegenstrever: Kerk
 Mensen die totale economische vrijheid nastreven ó klerikale blok (want kerk
steunde op grootgrondbezit/huisindustrie)
 Democraten/voorstanders laïciserende maatregelen ó klerikale blok
 Onafhankelijkheidsstreven burgerij ó kerkelijk gezag:
- Burgers duldden geen kerkelijke controle in hun politieke optreden
- Burgers wensten niet langer bevoogd te worden op maatschappelijke gebieden
die niet direct verband hielden met godsdienst
à ook enkele grootgrondbezitters waarbij er al antiklerikale traditie bestond
 Frontvorming tussen groepen duurde lang

Orangisme= verzamelnaam voor gedachtegoed van beweging die na Belgische opstand trouw bleef
aan Willem I en bleef ijveren voor herstel v/h VKN (met name v óór erkenning v België als staat
door Nederland (1839)

Orangistische burgerij:
 Voerde eigen strijd tegen nieuwe staat

Antiklerikalisme = stroming die zich keert tegen invloed/machtspositie v/d kerk (op vlak van politiek,
onderwijs, openbaar leven,..)

Na 1839:
 Unionisme (= unie van liberalen en katholieken die in verzet gingen tegen regering van
Willem I) was niet langer noodzaak => 3 groepen zoeken toenadering naar elkaar:
 Orangisten zochten antiklerikale geloofsgenoten op (versterken liberale beweging)
 Sociaal-conservatieven wilde macht laten uithollen door aan lagere
bevolkingsgroepen medezeggenschap te verlenen
à Beide behoren tot rechtervleugel
 Ontstaan meningsverschillen onder burgers m.b.t/ sociaal probleem

Linkervleugel:
 Uit humanitaire/rationele overwegingen wilden ze:
 Censuskiezers (via zeer geleidelijke uitbreiding)
 Bestaande toestand verhelpen (via maatregelen ter verzachting v/h lot v/d
verdrukte arbeidersklasse)

,  Zagen gevaar in dat onderdrukte arbeiders op lange termijn gevaar vormden voor mpij
 Progressieve houding

 Veel mensen kozen rechtervleugel (want denken moest in handelen worden omgezet)

Antiklerikale beweging:
 Telde leden die zekere affiniteit hadden met democraten
 Stonden open voor toetreding radicalen tot oppositieblok

1839-1842: oppositieblok vormde zich om tot partij
 Ontbrak wel aan organisatievermogen dat haar de nodige verkiezingssuccessen kon brengen

1834: oppositie richt VUB OP (stichting KUL beantwoorden => oppositie trad voor eerst naar buiten)

1839: wordt gewerkt aan opbouw permanent functionerend partijapparaat
 Verscheidene lokale kiesverenigingen groeiden uit tot partijafdelingen

1846: partijafdelingen werden samengebracht in federatief verband via Liberale Congres in BXL =>
bezorgde beweging bindend partijprogramma

Verklaring evolutie ongeorganiseerde/verdeelde oppositiegroep naar permanent/hecht
partijapparaat:
 Beweging beschikte over kundige leiders v/h type organisator die niet bevreesd waren om
openlijk de strijd aan te binden (VB: P-Tr. Verhaegen)
 Steun van loges (= verenigingen die trefpunten waren geweest v/d voorstanders v/d
lekenstaat) en politisering vrijmetselarij:
- 1838: nieuwe veroordeling van deze organisaties door BE bisschoppen
betekende begin van algehele identificatie tussen maçonnerie-antiklerikalisme
en dus verdere inschakelingen van loges in verkiezingstijd)
- L’alliance (=kiesvereniging opgericht door Brusselse werkplaatsen) legde
grondslagen voor partijen in steden zonder loges à zorgde voor overkoepelende
structuur
=> Konden voortbouwen op bestaande organisatie en zo partijapparaat oprichten
 Coalitie met antiklerikale organisten (algemeen verschijnsel sinds 1939)
- 1841: democraten traden toe tot oppositiepartij
- Radicale jongeren traden toe tot kiesverenigingen (vervulden propagandawerk)
- Stichting kiescomités à uitbouw partijpers
 Antiklerikalen slaagden erin een aan de stedelijke kiezer aangepaste politieke organisatie op
te richten (à boekte verkiezingsoverwinningen)

1845: antiklerikale doorbraak n parlement door verkiezingen
 Wel niet doorslaggevend genoeg om vorst van zijn unionistische; centrumrechtse kabinetten
te doen afzien

1847: regering- De Theux kon na liberale verkiezingsoverwinning niet langer standhouden =>
conservatieve krachten verplicht te praten met liberalen

 Doorbraak liberalen