Samenvatting natuur en techniek
SAMENVATTING NATUUR EN TECHNIEK............................................................................................1
HOOFDSTUK 1: WAAROVER GAAT NATUURONDERWIJS...................................................................6
1.1: NATUURONDERWIJS OP SCHOOL.........................................................................................................6
1.2: WAAROM NATUUR EN TECHNIEK........................................................................................................6
1.3: DE CENTRALE DOELSTELLING VAN NATUUR EN TECHNIEK..........................................................................6
HOOFDSTUK 2: DOEN EN DENKEN.....................................................................................................6
2.1: HOE LEREN KINDEREN DE WERELD BEGRIJPEN?......................................................................................6
2.2: ONTDEKKEN VAN REGELMAAT EN SAMENHANG......................................................................................6
2.3: DENKBEELDEN EN DENKSCHEMA’S.......................................................................................................7
2.4: LEREN DOOR TE DOEN.......................................................................................................................7
2.5: ‘HEEN EN WEER’- DENKEN TUSSEN IDEE EN WERKELIJKHEID......................................................................7
2.6: DIDACTIEK VAN NATUUR EN TECHNIEK.................................................................................................7
HOOFDSTUK 3...................................................................................................................................7
3.1: WAARNEMEN BIJ NATUURONDERWIJS.................................................................................................7
3.2: WAARNEMEN, HOE GAAT DAT?..........................................................................................................7
3.3: ONTWIKKELING VAN HET WAARNEMEN................................................................................................8
3.4: HET WAARNEMEN EN HERKENNEN VAN KENMERKEN...............................................................................8
3.5: VERGELIJKEN EN ORDENEN, IDENTIFICEREN EN CLASSIFICEREN...................................................................8
3.6: WAARNEMEN STIMULEREN................................................................................................................8
3.7: NAUWKEURIG VERGELIJKEN: WAARNEMEN MET HULPMIDDELEN................................................................8
HOOFDSTUK 5: ONDERWIJSLEERSTIJLEN BIJ NATUURONDERWIJS....................................................8
5.1: HOE MOET JE KIEZEN UIT AL DIE VERSCHILLENDE BENADERINGEN?.............................................................8
5.2: DRIE STIJLEN VOOR ONDERWIJS IN NATUURWETENSCHAPPEN....................................................................9
1. SPONTAAN ONTDEKKEND LEREN.................................................................................................................9
2: OVERDRAGEND LEREN..............................................................................................................................9
3: ONTDEKKEND LEREN..............................................................................................................................10
5.3: OPEN EN GESLOTEN VORMEN VAN LEREN BIJ NATUURONDERWIJS............................................................10
5.4: OP WEG NAAR ONTDEKKEND EN ONDERZOEKEND NATUURONDERWIJS......................................................10
HOOFDSTUK 6: ONDERZOEKEND EN ONTDEKKEND LEREN..............................................................11
HOOFDSTUK 6.1: ONDERZOEK BIJ NATUURONDERWIJS................................................................................11
6.2: WANNEER ONTSTAAT ER ONDERZOEKEND GEDRAG...............................................................................11
6.3: ONDERZOEKENDE HOUDING VAN LEERLING EN LEERKRACHT....................................................................11
6.4: VAN VRIJE EXPLORATIE TOT GERICHT ONDERZOEK.................................................................................11
6.5: ONTWIKKELING IN PROBLEEMOPLOSSEND HANDELEN............................................................................11
HOOFDSTUK 8 NATUURBELEVING...................................................................................................12
8.1: HOE BELEVEN VOLWASSENEN DE NATUUR?.........................................................................................12
,8.2: HOE BELEVEN KINDEREN DE NATUUR?...............................................................................................12
8.3: DE WAARDE VAN BELEVING BIJ NATUUR EN TECHNIEK...........................................................................12
8.4: STIMULEREN VAN BELEVING BIJ NATUUR (EN TECHNIEK).........................................................................12
8.5: NATUURONDERWIJS EN EXPRESSIE.....................................................................................................13
8.6: NATUURBELEVING EN VERHALEN.......................................................................................................14
HOOFDSTUK 9: STAP VOOR STAP: STRUCTUUR IN DE LES................................................................14
7 STAPPENPLAN ONDERZOEKEND LEREN....................................................................................................14
7 STAPPENPLAN ONTWERPEND LEREN.......................................................................................................15
9.3: HET ONDERZOEK NADER BEKEKEN.....................................................................................................15
9.4: METHODELESSEN, TAALONTWIKKELING EN DE 5 STAPPEN.......................................................................15
9.5: ANDERE DIDACTISCHE MODELLEN......................................................................................................15
HOOFDSTUK 10: WERKVORMEN MET ‘ECHT’ MATERIAAL...............................................................16
10.1: DE DEMONSTRATIE EN DE OBSERVATIEKRING.....................................................................................16
10.1.1: BEDOELINGEN...............................................................................................................................16
10.1.2: KLASSENOPSTELLING BIJ EEN DEMONSTRATIE EN BIJ EEN OBSERVATIEKRING...............................................16
10.1.3: WIE HANTEERT HET MATERIAAL?......................................................................................................16
10.1.4: BEGELEIDING................................................................................................................................16
10.1.5: AANDACHTSPUNTEN JONGE KINDEREN...............................................................................................16
10.2: HET PRACTICUM..........................................................................................................................16
10.2.1: BEDOELINGEN...............................................................................................................................16
10.2.2: VOORBEREIDING EN ORGANISATIE VAN EEN PRACTICUM........................................................................17
10.2.3: KLASSENOPSTELLING EN GROOTTE VAN DE GROEPJES............................................................................17
10.2.4: BEGELEIDING VAN EEN PRACTICUM...................................................................................................17
10.2.5: ORGANISATIEVORMEN VOOR EEN PRACTICUM.....................................................................................17
10.3: ONTDEKDOZEN...........................................................................................................................18
10.3.1: BEDOELINGEN EN GEBRUIKSMOGELIJKHEDEN.......................................................................................18
10.3.2: ORGANISATIE................................................................................................................................18
10.3.3: BEGELEIDING................................................................................................................................19
10.3.4: ONTDEKDOZEN MAKEN...................................................................................................................19
10.3.5: ONTDEKDOZEN ONDERHOUDEN........................................................................................................19
10.4: ONTDEKHOEK.............................................................................................................................19
10.4.1: BEDOELING..................................................................................................................................19
10.4.2: HOE KIES JE EEN ONDERWERP..........................................................................................................19
10.4.3: HOE BIED JE EEN ONTDEKHOEK AAN?................................................................................................19
10.4.4: MOGELIJKHEDEN MET HET MATERIAAL..............................................................................................19
10.4.5: STURING VAN DE ACTIVITEITEN, OBSERVATIE EN BEGELEIDING................................................................19
10.4.6: INRICHTING EN ONDERHOUD............................................................................................................20
10.5.1: BEDOELINGEN...............................................................................................................................20
HOOFDSTUK 11: VERSLAGVORMEN.................................................................................................20
11.1: RESULTATEN VASTLEGGEN: MET WELK DOEL?....................................................................................20
11.2: VAN OPDRACHT TOT VERSLAG........................................................................................................20
11.3: SPEELSE EN /OF GESTRUCTUREERDE ACTIVITEITEN?.............................................................................21
11.4: EEN SCHRIFTELIJK VERSLAG: LEERZAME ACTIVITEIT OF EEN NOODZAKELIJK KWAAD?....................................21
11.5: OPBOUW EN ORDENING IN EEN SCHRIFTELIJK VERSLAG........................................................................21
11.6: VERTEL HET ELKAAR: DE RAPPORTAGE.............................................................................................21
HOOFDSTUK 12: VRAGEN BIJ NATUURONDERWIJS.........................................................................21
,12.1: BEDOELINGEN VAN VRAGEN...........................................................................................................21
12.2: WAARDERINGSVRAGEN................................................................................................................22
12.3: DENKVRAGEN IN SOORTEN............................................................................................................22
12.4: OPERATIONELE VRAGEN................................................................................................................22
12.4.1: WAARNEMINGSVRAGEN, VERGELIJKINGSVRAGEN EN TEL- EN MEETVRAGEN...............................................22
12.4.2: WAT GEBEURT ER ALS… VRAGEN BIJ EEN GEVOLGENONDERZOEK EN EERLIJK VERDELEN...............................23
12.4.3: HOE KUN JE VRAGEN BIJ EEN OORZAKEN ONDERZOEK...........................................................................23
12.4.5: IS HET WAAR DAT? VRAGEN BIJ EEN VERIFIËREND ONDERZOEK...............................................................23
12.4.6: WAT IS HET BESTE BIJ EEN CONSUMENTENONDERZOEK.........................................................................23
12.4.7 VRAGEN BIJ KNUTSELONDERZOEK.......................................................................................................23
12.4.8: TOEPASSINGSVRAGEN.....................................................................................................................23
12.5: WAAROMVRAGEN VAN KINDEREN OPERATIONEEL MAKEN....................................................................23
12.6: VRAGEN BIJ ZELFSTANDIG ONDERZOEK.............................................................................................24
12.7: OPZOEK EN NAVRAAGVRAGEN........................................................................................................24
HOOFDSTUK 13: DENKBEELDEN OVER WERKELIJKHEID...................................................................24
13.1: HET ONTSTAAN VAN CONCEPTEN.....................................................................................................24
13.2 (SOCIAAL) CONSTRUCTIVISME)........................................................................................................24
13.3: MISCONCEPTEN...........................................................................................................................24
13.4: CONCEPTEN OPENEN.....................................................................................................................25
13.5: VOORTSCHRIJDEND INZICHT...........................................................................................................25
13.6: BEGRIPPENSCHEMA’S...................................................................................................................25
HOOFDSTUK 16: PROBLEEMOPLOSSEND WERKEN BIJ TECHNIEK .....................................................26
16.1: TECHNIEK ONTWERPEN EN MAKEN..................................................................................................26
16.2: PROBLEEMSTELLINGEN KIEZEN OF FORMULEREN.................................................................................26
16.3: VAN PROBLEEMSTELLING VIA ONTWERP TOT PRODUCT........................................................................26
16.4: HANDREIKINGEN VOOR DE BEGELEIDING VAN HET TECHNISCH PROCES.....................................................27
HOOFDSTUK 17: BRONNEN VOOR NATUURONDERWIJS: OVER ‘ECHT’ MATERIAAL EN ICT....................................28
17.1: OVERWEGINGEN BIJ DE KEUZE VAN CONCREET MATERIAAL...................................................................28
17.2: AANVULLENDE BRONNEN VOOR NATUURONDERWIJS: BOEKEN, TIJDSCHRIFTEN EN WEBSITES........................29
17.3: NATUURONDERWIJS EN ICT...........................................................................................................29
HOOFDSTUK 18: SCHOLEN VOOR DUURZAME ONTWIKKELING OF NME.........................................30
18.1: NME EN SCHOLEN VOOR DUURZAME ONTWIKKELING: WAAR GAAT HET OM?...........................................30
18.2: ACHTERGRONDEN BIJ DE AANDACHT VOOR DUURZAME ONTWIKKELING...................................................30
18.2.1: KRINGLOPEN................................................................................................................................30
18.2.2: EERLIJKE HANDEL, SOCIALE STABILITEIT...............................................................................................30
18.2.3: DUURZAAM DENKEN EN HANDELEN...................................................................................................31
18.3: OPVATTINGEN OVER LEREN VOOR DUURZAME ONTWIKKELING..............................................................31
18.3.1: MAATSCHAPPELIJK OF PEDAGOGISCH PERSPECTIEF...............................................................................31
18.3.2: DRIE BENADERINGEN VOOR LEREN VOOR DUURZAME ONTWIKKELING......................................................31
18.4: DOELEN VOOR LEREN VOOR DUURZAME ONTWIKKELING......................................................................32
18.5: EN NU DE BASISSCHOOLPRAKTIJK: OP WEG NAAR EEN LEERLIJN..............................................................32
18.5.1: VOORBEELDEN VAN LVDO...............................................................................................................32
18.5.2: MILIEUZORG OP SCHOOL.................................................................................................................32
18.5.3: EERSTE OPZET VAN EEN LEERLIJN LVDO/NME....................................................................................32
18.5.4: AANVULLEND MATERIAAL VOOR DUURZAAMHEID/ NME BEOORDELEN....................................................33
HOOFDSTUK 19: NATUURONDERWIJS IN THEMA’S.........................................................................33
, 19.1: SAMENHANG BEVORDEREN............................................................................................................33
19.2: ERVARING VAN KINDEREN GEBRUIKEN..............................................................................................33
19.3: THEMATISCH ONDERWIJS..............................................................................................................33
19.4: THEMATISCH EN CURSORISCH ONDERWIJS.........................................................................................33
19.5: WEBSCHEMA’S ALS HULPMIDDEL BIJ DE PLANNING.............................................................................34
19.5.1: SAMENSTELLEN VAN EEN WEBSCHEMA..............................................................................................34
19.5.2: HOE GEBRUIK JE ZO’N WEBSCHEMA?.................................................................................................34
19.6: EEN PENDELSCHEMA ALS EXTRA HULPMIDDEL....................................................................................34
19.7: DE VERHAALLIJNBENADERING.........................................................................................................34
HOOFDSTUK 20: VAARDIGHEDEN EN ATTITUDES BIJ NATUURONDERWIJS.....................................35
20.1: ONDERZOEK VAARDIGHEDEN EN OPERATIONELE VRAGEN......................................................................35
20.2: FORMULERING VAN VRAGEN EN OPDRACHTEN...................................................................................35
20.3: KWANTITATIEF ONDERZOEK...........................................................................................................35
20.4: VAARDIGHEDEN BIJ ONDERZOEKEND LEREN.......................................................................................35
20.5: SOCIALE VAARDIGHEDEN...............................................................................................................36
20.6: BEGELEIDEN BIJ HET ONTWIKKELEN VAN VAARDIGHEDEN......................................................................36
20.6.1: BEGELEIDEN BIJ HET WAARNEMEN.....................................................................................................36
20.6.2: BEGELEIDING BIJ TELLEN EN METEN...................................................................................................36
20.6.3: BEGELEIDING BIJ HET OPZETTEN VAN EEN ONDERZOEK..........................................................................36
20.6.4: BEGELEIDING BIJ HET ANALYSEREN EN INTERPRETEREN VAN ONDERZOEKSRESULTATEN.................................36
20.6.5: ONDERZOEK VAARDIGHEDEN IN DE ONTWIKKELING...............................................................................36
HOOFDSTUK1: EEN KADER VOOR WETENSCHAP EN TECHNIEK IN HET BASISONDERWIJS ................36
1.1: WETENSCHAP EN TECHNIEK IS BELANGRIJK..........................................................................................36
1.1.1: BELANG VAN LESGEVEN IN WETENSCHAP EN TECHNIEK............................................................................36
1.1.2: GESCHIEDENIS VAN HET BETA- ONDERWIJS...........................................................................................37
1.1.3: STIMULEREN VAN DE OPEN, ONDERZOEKENDE HOUDING VAN KINDEREN....................................................37
1.2: VRAGEN STAAN CENTRAAL...............................................................................................................37
1.2.1: ORIËNTATIE OP DE WERELD EN JEZELF.................................................................................................37
1.2.2: OP ZOEK GAAN NAAR ANTWOORDEN...................................................................................................37
1.3: EEN KADER VOOR WETENSCHAP EN TECHNIEK......................................................................................37
1.3.1: VAN EEN VRAAG TOT EEN GOED ONDERWIJSLEERPROCES.........................................................................37
HOOFDSTUK 3.....................................................................................................................................38
3.1: DIDACTISCHE BENADERINGEN VOOR WETENSCHAP EN TECHNIEK..............................................................38
3.1.1: NARRATIEVE BENADERINGEN.............................................................................................................38
3.1.2: EMPIRISCHE BENADERINGEN..............................................................................................................38
3.1.3: OPZOEKEN OF ONDERZOEKEN............................................................................................................38
3.1.4: ONDERZOEKEN EN ONTWERPEN.........................................................................................................38
3.2: ONDERZOEKEND LEREN...................................................................................................................39
3.2.1: HET BEGINT MET EEN VRAAG.............................................................................................................39
3.2.2: EEN NORM VOOR HET ANTWOORD.....................................................................................................39
3.2.3: ONDERZOEK CYCLUS.........................................................................................................................39
3.2.4: STAPPEN IN DE ONDERZOEK CYCLUS....................................................................................................39
3.2.5 :EEN STAPPENPLAN VOOR ONDERZOEKEND LEREN...................................................................................40
3.3: ONTWERPEND LEREN......................................................................................................................41
3.3.2: ONTWERPCYCLUS.............................................................................................................................41
3.3.3: EEN STAPPENPLAN VOOR ONTWERPEND LEREN......................................................................................41
4.3: WETENSCHAP EN TECHNIEK IN DE NATUURLIJKE WERELD........................................................................42
8.1: ONDERWIJS VOOR JONGENS EN MEISJES.............................................................................................42
8.1.1: KENNIS OVER SEKSEVERSCHILLEN........................................................................................................42
SAMENVATTING NATUUR EN TECHNIEK............................................................................................1
HOOFDSTUK 1: WAAROVER GAAT NATUURONDERWIJS...................................................................6
1.1: NATUURONDERWIJS OP SCHOOL.........................................................................................................6
1.2: WAAROM NATUUR EN TECHNIEK........................................................................................................6
1.3: DE CENTRALE DOELSTELLING VAN NATUUR EN TECHNIEK..........................................................................6
HOOFDSTUK 2: DOEN EN DENKEN.....................................................................................................6
2.1: HOE LEREN KINDEREN DE WERELD BEGRIJPEN?......................................................................................6
2.2: ONTDEKKEN VAN REGELMAAT EN SAMENHANG......................................................................................6
2.3: DENKBEELDEN EN DENKSCHEMA’S.......................................................................................................7
2.4: LEREN DOOR TE DOEN.......................................................................................................................7
2.5: ‘HEEN EN WEER’- DENKEN TUSSEN IDEE EN WERKELIJKHEID......................................................................7
2.6: DIDACTIEK VAN NATUUR EN TECHNIEK.................................................................................................7
HOOFDSTUK 3...................................................................................................................................7
3.1: WAARNEMEN BIJ NATUURONDERWIJS.................................................................................................7
3.2: WAARNEMEN, HOE GAAT DAT?..........................................................................................................7
3.3: ONTWIKKELING VAN HET WAARNEMEN................................................................................................8
3.4: HET WAARNEMEN EN HERKENNEN VAN KENMERKEN...............................................................................8
3.5: VERGELIJKEN EN ORDENEN, IDENTIFICEREN EN CLASSIFICEREN...................................................................8
3.6: WAARNEMEN STIMULEREN................................................................................................................8
3.7: NAUWKEURIG VERGELIJKEN: WAARNEMEN MET HULPMIDDELEN................................................................8
HOOFDSTUK 5: ONDERWIJSLEERSTIJLEN BIJ NATUURONDERWIJS....................................................8
5.1: HOE MOET JE KIEZEN UIT AL DIE VERSCHILLENDE BENADERINGEN?.............................................................8
5.2: DRIE STIJLEN VOOR ONDERWIJS IN NATUURWETENSCHAPPEN....................................................................9
1. SPONTAAN ONTDEKKEND LEREN.................................................................................................................9
2: OVERDRAGEND LEREN..............................................................................................................................9
3: ONTDEKKEND LEREN..............................................................................................................................10
5.3: OPEN EN GESLOTEN VORMEN VAN LEREN BIJ NATUURONDERWIJS............................................................10
5.4: OP WEG NAAR ONTDEKKEND EN ONDERZOEKEND NATUURONDERWIJS......................................................10
HOOFDSTUK 6: ONDERZOEKEND EN ONTDEKKEND LEREN..............................................................11
HOOFDSTUK 6.1: ONDERZOEK BIJ NATUURONDERWIJS................................................................................11
6.2: WANNEER ONTSTAAT ER ONDERZOEKEND GEDRAG...............................................................................11
6.3: ONDERZOEKENDE HOUDING VAN LEERLING EN LEERKRACHT....................................................................11
6.4: VAN VRIJE EXPLORATIE TOT GERICHT ONDERZOEK.................................................................................11
6.5: ONTWIKKELING IN PROBLEEMOPLOSSEND HANDELEN............................................................................11
HOOFDSTUK 8 NATUURBELEVING...................................................................................................12
8.1: HOE BELEVEN VOLWASSENEN DE NATUUR?.........................................................................................12
,8.2: HOE BELEVEN KINDEREN DE NATUUR?...............................................................................................12
8.3: DE WAARDE VAN BELEVING BIJ NATUUR EN TECHNIEK...........................................................................12
8.4: STIMULEREN VAN BELEVING BIJ NATUUR (EN TECHNIEK).........................................................................12
8.5: NATUURONDERWIJS EN EXPRESSIE.....................................................................................................13
8.6: NATUURBELEVING EN VERHALEN.......................................................................................................14
HOOFDSTUK 9: STAP VOOR STAP: STRUCTUUR IN DE LES................................................................14
7 STAPPENPLAN ONDERZOEKEND LEREN....................................................................................................14
7 STAPPENPLAN ONTWERPEND LEREN.......................................................................................................15
9.3: HET ONDERZOEK NADER BEKEKEN.....................................................................................................15
9.4: METHODELESSEN, TAALONTWIKKELING EN DE 5 STAPPEN.......................................................................15
9.5: ANDERE DIDACTISCHE MODELLEN......................................................................................................15
HOOFDSTUK 10: WERKVORMEN MET ‘ECHT’ MATERIAAL...............................................................16
10.1: DE DEMONSTRATIE EN DE OBSERVATIEKRING.....................................................................................16
10.1.1: BEDOELINGEN...............................................................................................................................16
10.1.2: KLASSENOPSTELLING BIJ EEN DEMONSTRATIE EN BIJ EEN OBSERVATIEKRING...............................................16
10.1.3: WIE HANTEERT HET MATERIAAL?......................................................................................................16
10.1.4: BEGELEIDING................................................................................................................................16
10.1.5: AANDACHTSPUNTEN JONGE KINDEREN...............................................................................................16
10.2: HET PRACTICUM..........................................................................................................................16
10.2.1: BEDOELINGEN...............................................................................................................................16
10.2.2: VOORBEREIDING EN ORGANISATIE VAN EEN PRACTICUM........................................................................17
10.2.3: KLASSENOPSTELLING EN GROOTTE VAN DE GROEPJES............................................................................17
10.2.4: BEGELEIDING VAN EEN PRACTICUM...................................................................................................17
10.2.5: ORGANISATIEVORMEN VOOR EEN PRACTICUM.....................................................................................17
10.3: ONTDEKDOZEN...........................................................................................................................18
10.3.1: BEDOELINGEN EN GEBRUIKSMOGELIJKHEDEN.......................................................................................18
10.3.2: ORGANISATIE................................................................................................................................18
10.3.3: BEGELEIDING................................................................................................................................19
10.3.4: ONTDEKDOZEN MAKEN...................................................................................................................19
10.3.5: ONTDEKDOZEN ONDERHOUDEN........................................................................................................19
10.4: ONTDEKHOEK.............................................................................................................................19
10.4.1: BEDOELING..................................................................................................................................19
10.4.2: HOE KIES JE EEN ONDERWERP..........................................................................................................19
10.4.3: HOE BIED JE EEN ONTDEKHOEK AAN?................................................................................................19
10.4.4: MOGELIJKHEDEN MET HET MATERIAAL..............................................................................................19
10.4.5: STURING VAN DE ACTIVITEITEN, OBSERVATIE EN BEGELEIDING................................................................19
10.4.6: INRICHTING EN ONDERHOUD............................................................................................................20
10.5.1: BEDOELINGEN...............................................................................................................................20
HOOFDSTUK 11: VERSLAGVORMEN.................................................................................................20
11.1: RESULTATEN VASTLEGGEN: MET WELK DOEL?....................................................................................20
11.2: VAN OPDRACHT TOT VERSLAG........................................................................................................20
11.3: SPEELSE EN /OF GESTRUCTUREERDE ACTIVITEITEN?.............................................................................21
11.4: EEN SCHRIFTELIJK VERSLAG: LEERZAME ACTIVITEIT OF EEN NOODZAKELIJK KWAAD?....................................21
11.5: OPBOUW EN ORDENING IN EEN SCHRIFTELIJK VERSLAG........................................................................21
11.6: VERTEL HET ELKAAR: DE RAPPORTAGE.............................................................................................21
HOOFDSTUK 12: VRAGEN BIJ NATUURONDERWIJS.........................................................................21
,12.1: BEDOELINGEN VAN VRAGEN...........................................................................................................21
12.2: WAARDERINGSVRAGEN................................................................................................................22
12.3: DENKVRAGEN IN SOORTEN............................................................................................................22
12.4: OPERATIONELE VRAGEN................................................................................................................22
12.4.1: WAARNEMINGSVRAGEN, VERGELIJKINGSVRAGEN EN TEL- EN MEETVRAGEN...............................................22
12.4.2: WAT GEBEURT ER ALS… VRAGEN BIJ EEN GEVOLGENONDERZOEK EN EERLIJK VERDELEN...............................23
12.4.3: HOE KUN JE VRAGEN BIJ EEN OORZAKEN ONDERZOEK...........................................................................23
12.4.5: IS HET WAAR DAT? VRAGEN BIJ EEN VERIFIËREND ONDERZOEK...............................................................23
12.4.6: WAT IS HET BESTE BIJ EEN CONSUMENTENONDERZOEK.........................................................................23
12.4.7 VRAGEN BIJ KNUTSELONDERZOEK.......................................................................................................23
12.4.8: TOEPASSINGSVRAGEN.....................................................................................................................23
12.5: WAAROMVRAGEN VAN KINDEREN OPERATIONEEL MAKEN....................................................................23
12.6: VRAGEN BIJ ZELFSTANDIG ONDERZOEK.............................................................................................24
12.7: OPZOEK EN NAVRAAGVRAGEN........................................................................................................24
HOOFDSTUK 13: DENKBEELDEN OVER WERKELIJKHEID...................................................................24
13.1: HET ONTSTAAN VAN CONCEPTEN.....................................................................................................24
13.2 (SOCIAAL) CONSTRUCTIVISME)........................................................................................................24
13.3: MISCONCEPTEN...........................................................................................................................24
13.4: CONCEPTEN OPENEN.....................................................................................................................25
13.5: VOORTSCHRIJDEND INZICHT...........................................................................................................25
13.6: BEGRIPPENSCHEMA’S...................................................................................................................25
HOOFDSTUK 16: PROBLEEMOPLOSSEND WERKEN BIJ TECHNIEK .....................................................26
16.1: TECHNIEK ONTWERPEN EN MAKEN..................................................................................................26
16.2: PROBLEEMSTELLINGEN KIEZEN OF FORMULEREN.................................................................................26
16.3: VAN PROBLEEMSTELLING VIA ONTWERP TOT PRODUCT........................................................................26
16.4: HANDREIKINGEN VOOR DE BEGELEIDING VAN HET TECHNISCH PROCES.....................................................27
HOOFDSTUK 17: BRONNEN VOOR NATUURONDERWIJS: OVER ‘ECHT’ MATERIAAL EN ICT....................................28
17.1: OVERWEGINGEN BIJ DE KEUZE VAN CONCREET MATERIAAL...................................................................28
17.2: AANVULLENDE BRONNEN VOOR NATUURONDERWIJS: BOEKEN, TIJDSCHRIFTEN EN WEBSITES........................29
17.3: NATUURONDERWIJS EN ICT...........................................................................................................29
HOOFDSTUK 18: SCHOLEN VOOR DUURZAME ONTWIKKELING OF NME.........................................30
18.1: NME EN SCHOLEN VOOR DUURZAME ONTWIKKELING: WAAR GAAT HET OM?...........................................30
18.2: ACHTERGRONDEN BIJ DE AANDACHT VOOR DUURZAME ONTWIKKELING...................................................30
18.2.1: KRINGLOPEN................................................................................................................................30
18.2.2: EERLIJKE HANDEL, SOCIALE STABILITEIT...............................................................................................30
18.2.3: DUURZAAM DENKEN EN HANDELEN...................................................................................................31
18.3: OPVATTINGEN OVER LEREN VOOR DUURZAME ONTWIKKELING..............................................................31
18.3.1: MAATSCHAPPELIJK OF PEDAGOGISCH PERSPECTIEF...............................................................................31
18.3.2: DRIE BENADERINGEN VOOR LEREN VOOR DUURZAME ONTWIKKELING......................................................31
18.4: DOELEN VOOR LEREN VOOR DUURZAME ONTWIKKELING......................................................................32
18.5: EN NU DE BASISSCHOOLPRAKTIJK: OP WEG NAAR EEN LEERLIJN..............................................................32
18.5.1: VOORBEELDEN VAN LVDO...............................................................................................................32
18.5.2: MILIEUZORG OP SCHOOL.................................................................................................................32
18.5.3: EERSTE OPZET VAN EEN LEERLIJN LVDO/NME....................................................................................32
18.5.4: AANVULLEND MATERIAAL VOOR DUURZAAMHEID/ NME BEOORDELEN....................................................33
HOOFDSTUK 19: NATUURONDERWIJS IN THEMA’S.........................................................................33
, 19.1: SAMENHANG BEVORDEREN............................................................................................................33
19.2: ERVARING VAN KINDEREN GEBRUIKEN..............................................................................................33
19.3: THEMATISCH ONDERWIJS..............................................................................................................33
19.4: THEMATISCH EN CURSORISCH ONDERWIJS.........................................................................................33
19.5: WEBSCHEMA’S ALS HULPMIDDEL BIJ DE PLANNING.............................................................................34
19.5.1: SAMENSTELLEN VAN EEN WEBSCHEMA..............................................................................................34
19.5.2: HOE GEBRUIK JE ZO’N WEBSCHEMA?.................................................................................................34
19.6: EEN PENDELSCHEMA ALS EXTRA HULPMIDDEL....................................................................................34
19.7: DE VERHAALLIJNBENADERING.........................................................................................................34
HOOFDSTUK 20: VAARDIGHEDEN EN ATTITUDES BIJ NATUURONDERWIJS.....................................35
20.1: ONDERZOEK VAARDIGHEDEN EN OPERATIONELE VRAGEN......................................................................35
20.2: FORMULERING VAN VRAGEN EN OPDRACHTEN...................................................................................35
20.3: KWANTITATIEF ONDERZOEK...........................................................................................................35
20.4: VAARDIGHEDEN BIJ ONDERZOEKEND LEREN.......................................................................................35
20.5: SOCIALE VAARDIGHEDEN...............................................................................................................36
20.6: BEGELEIDEN BIJ HET ONTWIKKELEN VAN VAARDIGHEDEN......................................................................36
20.6.1: BEGELEIDEN BIJ HET WAARNEMEN.....................................................................................................36
20.6.2: BEGELEIDING BIJ TELLEN EN METEN...................................................................................................36
20.6.3: BEGELEIDING BIJ HET OPZETTEN VAN EEN ONDERZOEK..........................................................................36
20.6.4: BEGELEIDING BIJ HET ANALYSEREN EN INTERPRETEREN VAN ONDERZOEKSRESULTATEN.................................36
20.6.5: ONDERZOEK VAARDIGHEDEN IN DE ONTWIKKELING...............................................................................36
HOOFDSTUK1: EEN KADER VOOR WETENSCHAP EN TECHNIEK IN HET BASISONDERWIJS ................36
1.1: WETENSCHAP EN TECHNIEK IS BELANGRIJK..........................................................................................36
1.1.1: BELANG VAN LESGEVEN IN WETENSCHAP EN TECHNIEK............................................................................36
1.1.2: GESCHIEDENIS VAN HET BETA- ONDERWIJS...........................................................................................37
1.1.3: STIMULEREN VAN DE OPEN, ONDERZOEKENDE HOUDING VAN KINDEREN....................................................37
1.2: VRAGEN STAAN CENTRAAL...............................................................................................................37
1.2.1: ORIËNTATIE OP DE WERELD EN JEZELF.................................................................................................37
1.2.2: OP ZOEK GAAN NAAR ANTWOORDEN...................................................................................................37
1.3: EEN KADER VOOR WETENSCHAP EN TECHNIEK......................................................................................37
1.3.1: VAN EEN VRAAG TOT EEN GOED ONDERWIJSLEERPROCES.........................................................................37
HOOFDSTUK 3.....................................................................................................................................38
3.1: DIDACTISCHE BENADERINGEN VOOR WETENSCHAP EN TECHNIEK..............................................................38
3.1.1: NARRATIEVE BENADERINGEN.............................................................................................................38
3.1.2: EMPIRISCHE BENADERINGEN..............................................................................................................38
3.1.3: OPZOEKEN OF ONDERZOEKEN............................................................................................................38
3.1.4: ONDERZOEKEN EN ONTWERPEN.........................................................................................................38
3.2: ONDERZOEKEND LEREN...................................................................................................................39
3.2.1: HET BEGINT MET EEN VRAAG.............................................................................................................39
3.2.2: EEN NORM VOOR HET ANTWOORD.....................................................................................................39
3.2.3: ONDERZOEK CYCLUS.........................................................................................................................39
3.2.4: STAPPEN IN DE ONDERZOEK CYCLUS....................................................................................................39
3.2.5 :EEN STAPPENPLAN VOOR ONDERZOEKEND LEREN...................................................................................40
3.3: ONTWERPEND LEREN......................................................................................................................41
3.3.2: ONTWERPCYCLUS.............................................................................................................................41
3.3.3: EEN STAPPENPLAN VOOR ONTWERPEND LEREN......................................................................................41
4.3: WETENSCHAP EN TECHNIEK IN DE NATUURLIJKE WERELD........................................................................42
8.1: ONDERWIJS VOOR JONGENS EN MEISJES.............................................................................................42
8.1.1: KENNIS OVER SEKSEVERSCHILLEN........................................................................................................42
