Toegepaste Psychologie
Academiejaar: 2023 -2024
, Hoofdstuk 1: Wat is sociale psychologie
Wat is de sociale psychologie?
= het wil antwoorden bieden op de vraag hoe individuen reageren in sociale situaties.
= Welke invloed de aanwezigheid van anderen op het gedrag heeft van het individu.
Paul Watzlawick beweerd dat = “Je niet niet kan communiceren”
Dit geldt ook zo voor ‘beïnvloeding’
○ Je wordt altijd beïnvloed door anderen
○ Invloeden die anderen hebben is meestal dwingend en onbewust
○ Alle menselijk gedrag is sociaal gedrag
○ Je kan rechtstreeks en/of onrechtstreeks beïnvloed
Hoe komt het dat we beïnvloed worden door anderen?
○ Omdat mensen kuddedieren zijn en elkaar nodig hebben. De overlevingskansen zijn groter in groep.
○ We willen beïnvloeden en beïnvloed worden.
○ In de maatschappij heeft iedereen een rol en de bedoeling is om jouw expertise uit te wisselen met die
van anderen.
○ Bovendien hebben we iemand nodig om mee te praten, te overleggen, raad te vragen, troost krijgen,
moed inspreken
1.1 Studieobject en definitie van de sociale psychologie
Het materiële object:
Hoe wordt het gedrag van mensen beïnvloed (door gedrag van) anderen?
Zowel:
- Observeerbare en bewust
- Subtiele en onbewuste beïnvloeding
Het formele object:
Wetmatigheden ontdekken in de manier waarop mensen met elkaar omgaan.
Verschillende psychologieen:
Algemene psychologie:
Gaat over gedrag dat individu stelt in normale omstandigheden
○ Sociale gedragingen vallen hier ook onder
○ Algemene psychologie zal ook gedragingen bestuderen in sociale context
○ Maar bestudeert ook gedragingen die volledig buiten sociale context vallen
Sociologie:
Bestudeert sociaal gedrag van mensen en probeert deze in kaart te brengen en te verklaren
○ Maar zoeken naar wetmatigheden in de sociale structuren en gehelen
○ Kijken niet naar individuele gedragingen in de sociale psychologie
1
,Sociale psychologie:
Definitie van Gordon Allport:
Probeert te begrijpen, verklaren en voorspellen hoe de gedachten, gevoelens en gedragingen van
individuen beïnvloed worden door de waargenomen, ingebeelde of impliciete gedachten, gevoelens en
gedragingen van anderen.
○ Bestudeert het gedrag van individuen in sociale relaties
○ Sociale psychologie is raakvlak tussen algemene psychologie en sociologie
1.2 Geschiedenis van de sociale psychologie
Sociale psychologie bestaat nog niet heel lang: begin van 20e eeuw.
Wel vroeger al experimenten uitgevoerd over de invloed van andere op gedrag van individuen.
Bv:
- Experiment Norman Triplett in 1897: sneller fietsen / aan wiel draaien in groep.
Psychologie als zelfstandige wetenschap bestaat ook nog maar sinds 1879: oprichting laboratorium
Wilhelm Wundt in Duitse stad Leipzig.
Maar vragen gaan al terug sinds begin filosofie:
Plato beweerde: dat mensen alleen denken aan eigen belangen in relatie met de anderen
Aristoteles beweerde: dat mensen van nature gemeenschap wezens zijn
Gustave Le Bon (benadrukte in theorie de negatieve invloed van groepen)
➡ Individu verliest erdoor zijn eigenheid. Past zich aan aan de groep zijn gedrag verandert.
○ Beïnvloeding van individu door groep
○ Gelijkenis met hypnose. Groepsleden gehoorzamen aan de groepsleider.
○ Een collectieve geest ontstaat die individuele geest of persoonlijkheid vervangt.
Gevoelens en ideeën gaan in dezelfde richting. Kan leiden tot onoverwinnelijkheidS gevoel of dat
individuele verantwoordelijkheidsgevoel verdwijnt.
Mogelijke verklaring voor dansplaag = collectieve geest.
Gabriel Tarde stelde dat imitatie het sleutelwoord is in de samenleving.
=> Lagere klasse doet hogere klasse na, Imitatie gaat steeds sneller hoe lager de klasse.
Bv:
- Mensen in een lagere klasse nemen namen over van mensen in hogere klassen, waardoor namen zich
door de sociaal economische ladder bewegen.
Bv: Britney.
2
, Imitatie is net als slaapwandelen voor Tarde, slaapwandelen doe je niet bewust.
Vernieuwing en originaliteit ontstaan als je uit droomwereld stapt.
Ook contra-imitatie:
je afzetten tegenover moddelen en net het omgekeerde doen.
Bv:
- celebrity, influencer, politici, ect.
- Klimaatmars, Anuna De Wever: grote voorstanders maar ook tegenstanders.
Het bestaan van een wetenschap is meestal onbetwistbaar wanneer een tijdschrift voor is. Het eerste tijdschrift
dat naar de sociale psychologie verwees was de ‘journal of abnormal Psychology and social psychologie’. Het
was sterk beïnvloed door de volgelingen van Charcot. Het tijdschrift ‘Journal of Social Psychology’ had meer oog
voor empirische vaststellingen (= ondervindingen, observatie en testen)
VOOR DE TWEEDE WERELDOORLOG:
Sociale psychologie zocht eigen identiteit naast psychologie.
Floyrd Henry Allport (broer van kerel die definitie bepaalde)
↪ schreef in zijn boek social psychology in 1924 dat sociale psychologie de studie is van het gedrag van het
individu in zoverre het individu beïnvloed of wordt beïnvloed. Het is dus onderdeel van de psychologie.
Thema’s die in het interbellum aanbod komen zijn de sociale waarnemingen en attitudes
Bv:
- Halo-effect.
Sociometrie:
Methode om interpersoonlijke relaties in kaart te brengen.
Bv:
- Deelnemers geven aan met wie ze wel en niet willen samenwerken. Waardoor de posities en
populariteit binnen de groep duidelijk worden.
TIJDENS DE TWEEDE WERELDOORLOG:
Sociale psychologie kent grote bloei. Thema’s als leiderschap, gehoorzaamheid, propaganda, groepsdruk,
vooroordelen, attitudes, waren zeer populair.
Ze wouden de materie kennen en aanwenden in oorlogsvoering. Thema’s als rassen relaties, nationalisme,
groepsgevoel en waarden, … belangrijk in licht van rassenhaat en holocaust van de nazi’s.
Ook koude oorlog en negatieve attitudes tegenover communisme ⇒ Meeste sociaal psychologen zijn
Amerikanen
TWEEDE HELFT VAN DE 20STE EEUW:
Visies en boeken die brede publiek aanspraken omdat ze eigenheid van de mens en menselijke interactie
blootleggen.
3
Academiejaar: 2023 -2024
, Hoofdstuk 1: Wat is sociale psychologie
Wat is de sociale psychologie?
= het wil antwoorden bieden op de vraag hoe individuen reageren in sociale situaties.
= Welke invloed de aanwezigheid van anderen op het gedrag heeft van het individu.
Paul Watzlawick beweerd dat = “Je niet niet kan communiceren”
Dit geldt ook zo voor ‘beïnvloeding’
○ Je wordt altijd beïnvloed door anderen
○ Invloeden die anderen hebben is meestal dwingend en onbewust
○ Alle menselijk gedrag is sociaal gedrag
○ Je kan rechtstreeks en/of onrechtstreeks beïnvloed
Hoe komt het dat we beïnvloed worden door anderen?
○ Omdat mensen kuddedieren zijn en elkaar nodig hebben. De overlevingskansen zijn groter in groep.
○ We willen beïnvloeden en beïnvloed worden.
○ In de maatschappij heeft iedereen een rol en de bedoeling is om jouw expertise uit te wisselen met die
van anderen.
○ Bovendien hebben we iemand nodig om mee te praten, te overleggen, raad te vragen, troost krijgen,
moed inspreken
1.1 Studieobject en definitie van de sociale psychologie
Het materiële object:
Hoe wordt het gedrag van mensen beïnvloed (door gedrag van) anderen?
Zowel:
- Observeerbare en bewust
- Subtiele en onbewuste beïnvloeding
Het formele object:
Wetmatigheden ontdekken in de manier waarop mensen met elkaar omgaan.
Verschillende psychologieen:
Algemene psychologie:
Gaat over gedrag dat individu stelt in normale omstandigheden
○ Sociale gedragingen vallen hier ook onder
○ Algemene psychologie zal ook gedragingen bestuderen in sociale context
○ Maar bestudeert ook gedragingen die volledig buiten sociale context vallen
Sociologie:
Bestudeert sociaal gedrag van mensen en probeert deze in kaart te brengen en te verklaren
○ Maar zoeken naar wetmatigheden in de sociale structuren en gehelen
○ Kijken niet naar individuele gedragingen in de sociale psychologie
1
,Sociale psychologie:
Definitie van Gordon Allport:
Probeert te begrijpen, verklaren en voorspellen hoe de gedachten, gevoelens en gedragingen van
individuen beïnvloed worden door de waargenomen, ingebeelde of impliciete gedachten, gevoelens en
gedragingen van anderen.
○ Bestudeert het gedrag van individuen in sociale relaties
○ Sociale psychologie is raakvlak tussen algemene psychologie en sociologie
1.2 Geschiedenis van de sociale psychologie
Sociale psychologie bestaat nog niet heel lang: begin van 20e eeuw.
Wel vroeger al experimenten uitgevoerd over de invloed van andere op gedrag van individuen.
Bv:
- Experiment Norman Triplett in 1897: sneller fietsen / aan wiel draaien in groep.
Psychologie als zelfstandige wetenschap bestaat ook nog maar sinds 1879: oprichting laboratorium
Wilhelm Wundt in Duitse stad Leipzig.
Maar vragen gaan al terug sinds begin filosofie:
Plato beweerde: dat mensen alleen denken aan eigen belangen in relatie met de anderen
Aristoteles beweerde: dat mensen van nature gemeenschap wezens zijn
Gustave Le Bon (benadrukte in theorie de negatieve invloed van groepen)
➡ Individu verliest erdoor zijn eigenheid. Past zich aan aan de groep zijn gedrag verandert.
○ Beïnvloeding van individu door groep
○ Gelijkenis met hypnose. Groepsleden gehoorzamen aan de groepsleider.
○ Een collectieve geest ontstaat die individuele geest of persoonlijkheid vervangt.
Gevoelens en ideeën gaan in dezelfde richting. Kan leiden tot onoverwinnelijkheidS gevoel of dat
individuele verantwoordelijkheidsgevoel verdwijnt.
Mogelijke verklaring voor dansplaag = collectieve geest.
Gabriel Tarde stelde dat imitatie het sleutelwoord is in de samenleving.
=> Lagere klasse doet hogere klasse na, Imitatie gaat steeds sneller hoe lager de klasse.
Bv:
- Mensen in een lagere klasse nemen namen over van mensen in hogere klassen, waardoor namen zich
door de sociaal economische ladder bewegen.
Bv: Britney.
2
, Imitatie is net als slaapwandelen voor Tarde, slaapwandelen doe je niet bewust.
Vernieuwing en originaliteit ontstaan als je uit droomwereld stapt.
Ook contra-imitatie:
je afzetten tegenover moddelen en net het omgekeerde doen.
Bv:
- celebrity, influencer, politici, ect.
- Klimaatmars, Anuna De Wever: grote voorstanders maar ook tegenstanders.
Het bestaan van een wetenschap is meestal onbetwistbaar wanneer een tijdschrift voor is. Het eerste tijdschrift
dat naar de sociale psychologie verwees was de ‘journal of abnormal Psychology and social psychologie’. Het
was sterk beïnvloed door de volgelingen van Charcot. Het tijdschrift ‘Journal of Social Psychology’ had meer oog
voor empirische vaststellingen (= ondervindingen, observatie en testen)
VOOR DE TWEEDE WERELDOORLOG:
Sociale psychologie zocht eigen identiteit naast psychologie.
Floyrd Henry Allport (broer van kerel die definitie bepaalde)
↪ schreef in zijn boek social psychology in 1924 dat sociale psychologie de studie is van het gedrag van het
individu in zoverre het individu beïnvloed of wordt beïnvloed. Het is dus onderdeel van de psychologie.
Thema’s die in het interbellum aanbod komen zijn de sociale waarnemingen en attitudes
Bv:
- Halo-effect.
Sociometrie:
Methode om interpersoonlijke relaties in kaart te brengen.
Bv:
- Deelnemers geven aan met wie ze wel en niet willen samenwerken. Waardoor de posities en
populariteit binnen de groep duidelijk worden.
TIJDENS DE TWEEDE WERELDOORLOG:
Sociale psychologie kent grote bloei. Thema’s als leiderschap, gehoorzaamheid, propaganda, groepsdruk,
vooroordelen, attitudes, waren zeer populair.
Ze wouden de materie kennen en aanwenden in oorlogsvoering. Thema’s als rassen relaties, nationalisme,
groepsgevoel en waarden, … belangrijk in licht van rassenhaat en holocaust van de nazi’s.
Ook koude oorlog en negatieve attitudes tegenover communisme ⇒ Meeste sociaal psychologen zijn
Amerikanen
TWEEDE HELFT VAN DE 20STE EEUW:
Visies en boeken die brede publiek aanspraken omdat ze eigenheid van de mens en menselijke interactie
blootleggen.
3
