Elena Goebel (2200841)
Fysiotherapie Zuyd Hogeschool, leerjaar 2
2023/2024
Blok 7: Van speen tot scootmobiel
Leerjaar 2 fysiotherapie Zuyd Hogeschool
Inhoudsopgave
Taak 1: Het kleinkind 4
De psychomotorische ontwikkeling van het kind 4
Definitie psychomotoriek en psychomotorische ontwikkeling 4
Theorieen over ontwikkeling 6
Motorische ontwikkeling (baby, peuter, kleuter, basisschoolkind, puber/adolescent en
volwassene) 11
Onderzoek naar motorische ontwikkeling (motoscopie en motometrie) 14
Cognitieve ontwikkeling (baby, peuter, kleuter, basisschoolkind, puber/adolescent en
volwassene) 15
Sociale ontwikkeling (baby, peuter, kleuter, basisschoolkind, puber/adolescent en
volwassene) 18
Beroepsprofiel kinderfysiotherapeut en doorverwijzing 20
Taak 2: De oudere patient 21
Gerontologie&geriatrie en veroudering&(dubbele) vergrijzing 21
Biologische leeftijd en kalenderleeftijd 22
‘Kwetsbaarheid’/’kwetsbare oudere’ en cascade breakdown en betekenis geriatrische
fysiotherapeut voor kwetsbare oudere 23
MIBBO-klapper (Methodiek ter Inventarisatie van Betekenisvolle Beweegvoorkeuren van
Ouderen) 25
Vormen van preventie (KNGF beroepsprofiel fysiotherapeut) 26
Zorgverzekering 27
Zelfmanagement bij oudere met chronische aandoening 28
Life-events bij ouderen en invloed op functioneren 29
Copingsstragieen en Utrechtse Coping Lijst 30
Levensfasen van de mens (Erickson) 31
Sarcopenie en invloed op dagelijks leven oudere 32
Invloed van veroudering op lichaamsfuncties 36
Taak 3: Broze botten 38
Anatomie botten en de botopbouw 38
Normale veroudering bij het bewegingsapparaat (skelet, spieren, botten en
neurologisch). 39
Osteoporose 41
Betekenis osteoporose 41
Primaire- en secundaire osteoporose 42
Risicofactoren/oorzaken osteoporose 43
Gradaties osteoporose (BMD) 44
Medisch onderzoek en behandeling bij osteoporose 45
KNGF richtlijn osteoporose 47
1
, Elena Goebel (2200841)
Fysiotherapie Zuyd Hogeschool, leerjaar 2
2023/2024
Screeningsproces (DTF) bij osteoporose 47
Diagnostisch proces bij osteoporose 49
Anamnese bij osteoporose 49
(Aanvullend) onderzoek bij osteoporose 51
Eindanalyse diagnostisch proces bij osteoporose 52
Samenwerking met andere disciplines bij osteoporose 53
Therapeutisch proces bij osteoporose 54
Taak 4: Uit de voeten met diabetes 56
Pathologie diabetes mellitus type 2 (symptomen, beloop, gevolgen, risicofactoren) 56
Effecten van bewegen voor mensen met (hoog risico op) diabetes type 2 61
KNGF beweeginterventie diabetes mellitus type 2 63
Medische voorgegevens beweegprogramma 63
Intake/anamnesegesprek 64
In- en exclusiecriteria beweegprogramma 64
Opbouw intake 65
Preventie en coaching bij diabetes type 2 en de leefstijl 70
De diabetische voet 73
Betekenis/pathologie diabetische voet 73
Orthopedische hulpmiddelen bij voetproblematiek bij DM 74
Functionaliteiten orthopedische schoen 74
Basiseisen bij schoenvoorziening voor diabetische voet 75
Insole drukmeetsysteem 75
Podotherapeutische hulpmiddelen bij diabetes mellitus 76
Betekenis podotherapeut voor DM-patienten 76
Onderzoek macro- en micro-angiopathie 77
Charcot-voet 78
Onderzoek druk en wrijving 79
Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 80
Beoordeling wetenschappelijk artikel en PEDro-score 81
Taak 6: Een geest en een lichaam in een harnas 84
Anatomie extrapiramidiale baansysteem (basale kernen) 84
De ziekte van Parksinon 86
Parkinson en parkinsonismen 86
Pathofysiologie ziekte van Parkinson 88
Epidemiologie ziekte van Parkinson 93
Prognose/progressie ziekte van Parkinson 94
Stadia/fasen bij ziekte van Parkinson (Classificatie Hoehn en Yahr) 95
Medische diagnostiek ziekte van Parkinson 96
Medische behandeling ziekte van Parkinson 97
Parkinsonnet 100
KNGF richtlijn Parkinson 101
Fysiotherapeutisch diagnostisch proces bij de ziekte van Parkinson 101
Fysiotherapeutische behandeling bij de ziekte van Parkinson 106
Soorten behandelmodaliteiten 106
2
, Elena Goebel (2200841)
Fysiotherapie Zuyd Hogeschool, leerjaar 2
2023/2024
Behandeling per stadia/fase bij ziekte van Parkinson 111
Verband uit tussen raamwerk motorisch leren en behandeling bij de ziekte van
Parkinson 113
Inhoud raamwerk motorisch leren (drie lagen motorisch raamwerk) 113
Vaardigheidstraining en motorisch leren bij ziekte van Parkinson 116
Verband tussen hersenmodellen en ziekte van Parkinson 117
Zelfmanagement en de rol van de mantelzorg uit bij de vroege, midden- en late fase
van de ziekte van Parkinson 118
Taak 7: Multiple Sclerose (MS) 119
Multiple Sclerose (MS) 119
Pathofysiologie MS 119
Klinische verschijnselen MS 120
Vermoeidheid bij patiënten met MS (normale vermoeidheid, pathologische
vermoeidheid, centrale en perifere vermoeidheid) 122
Risicofactoren MS 124
Beloop MS/soorten MS 125
Prognose MS 126
Epidemiologie 127
Medische diagnose MS 128
Medische behandelmogelijkheden MS 130
Diagnostisch proces MS en bijbehorende klinimetrie 131
Hulpmiddelen behandeling MS 135
Betekenis autonomie en participatie bij problematiek MS patient 136
Multidisciplinaire behandeling MS 137
Betrokken disciplines 137
Lijnen gezondheidszorg 139
Verschil rusttremor en intentietremor 140
Verschillen tussen MS, Parkinson en CVA. 141
Anatomie cerebellum en de relatie tussen coördinatie en evenwichtsproblemen 144
Veroudering van het zenuwstelsel 146
Taak 8: Dementie of toch een andere vorm van cognitieve stoornissen? 148
Dementie 148
Cognitie en verschillende vormen van cognitieve functiestoornissen 148
Leeftijdsafhankelijke vergeetachtigheid, mild cognitieve problematiek en dementieel
beeld 152
Betekenis, vaststelling en prevalentie dementie 153
Vormen van dementie 154
Symptomatologie dementie 156
Differentiaaldiagnostiek bij dementie in relatie tot depressiviteit en delier 157
Medisch onderzoek bij dementie (medisch-diagnostische test- en
labgegevens/beeldvorming) 159
Medische behandeling bij patient met cognitieve functiestoornissen/dementie 163
Psychosociale interventies (Belevingsgerichte zorg en benaderingwijzen) 164
3
, Elena Goebel (2200841)
Fysiotherapie Zuyd Hogeschool, leerjaar 2
2023/2024
Taak 1: Het kleinkind
De psychomotorische ontwikkeling van het kind
Definitie psychomotoriek en psychomotorische ontwikkeling
● Motoriek is uigangspunt van ons fysiotherapeutisch handelen.
Motoriek = spieren en gewrichten, hoe die samenwerken.
Sensomotoriek: zintuigen (horen, voelen, ruiken, zien)
Psychomotoriek: stukje psycho, meer aspecten dan alleen zintuigen en motoriek, ook psychische
processen: cognitieve- en emotionele processen.
➔ Cognitief (waarneming en expressie): je gebruikt de motoriek om informatie uit de omgeving
te verkrijgen via de zintuigen, via motoriek uiten (expressie)
➔ Emotioneel: kleuren en menselijk maken van onze motoriek (bijv. stemming zie je terug in
iemands houding of beweging)
4
Fysiotherapie Zuyd Hogeschool, leerjaar 2
2023/2024
Blok 7: Van speen tot scootmobiel
Leerjaar 2 fysiotherapie Zuyd Hogeschool
Inhoudsopgave
Taak 1: Het kleinkind 4
De psychomotorische ontwikkeling van het kind 4
Definitie psychomotoriek en psychomotorische ontwikkeling 4
Theorieen over ontwikkeling 6
Motorische ontwikkeling (baby, peuter, kleuter, basisschoolkind, puber/adolescent en
volwassene) 11
Onderzoek naar motorische ontwikkeling (motoscopie en motometrie) 14
Cognitieve ontwikkeling (baby, peuter, kleuter, basisschoolkind, puber/adolescent en
volwassene) 15
Sociale ontwikkeling (baby, peuter, kleuter, basisschoolkind, puber/adolescent en
volwassene) 18
Beroepsprofiel kinderfysiotherapeut en doorverwijzing 20
Taak 2: De oudere patient 21
Gerontologie&geriatrie en veroudering&(dubbele) vergrijzing 21
Biologische leeftijd en kalenderleeftijd 22
‘Kwetsbaarheid’/’kwetsbare oudere’ en cascade breakdown en betekenis geriatrische
fysiotherapeut voor kwetsbare oudere 23
MIBBO-klapper (Methodiek ter Inventarisatie van Betekenisvolle Beweegvoorkeuren van
Ouderen) 25
Vormen van preventie (KNGF beroepsprofiel fysiotherapeut) 26
Zorgverzekering 27
Zelfmanagement bij oudere met chronische aandoening 28
Life-events bij ouderen en invloed op functioneren 29
Copingsstragieen en Utrechtse Coping Lijst 30
Levensfasen van de mens (Erickson) 31
Sarcopenie en invloed op dagelijks leven oudere 32
Invloed van veroudering op lichaamsfuncties 36
Taak 3: Broze botten 38
Anatomie botten en de botopbouw 38
Normale veroudering bij het bewegingsapparaat (skelet, spieren, botten en
neurologisch). 39
Osteoporose 41
Betekenis osteoporose 41
Primaire- en secundaire osteoporose 42
Risicofactoren/oorzaken osteoporose 43
Gradaties osteoporose (BMD) 44
Medisch onderzoek en behandeling bij osteoporose 45
KNGF richtlijn osteoporose 47
1
, Elena Goebel (2200841)
Fysiotherapie Zuyd Hogeschool, leerjaar 2
2023/2024
Screeningsproces (DTF) bij osteoporose 47
Diagnostisch proces bij osteoporose 49
Anamnese bij osteoporose 49
(Aanvullend) onderzoek bij osteoporose 51
Eindanalyse diagnostisch proces bij osteoporose 52
Samenwerking met andere disciplines bij osteoporose 53
Therapeutisch proces bij osteoporose 54
Taak 4: Uit de voeten met diabetes 56
Pathologie diabetes mellitus type 2 (symptomen, beloop, gevolgen, risicofactoren) 56
Effecten van bewegen voor mensen met (hoog risico op) diabetes type 2 61
KNGF beweeginterventie diabetes mellitus type 2 63
Medische voorgegevens beweegprogramma 63
Intake/anamnesegesprek 64
In- en exclusiecriteria beweegprogramma 64
Opbouw intake 65
Preventie en coaching bij diabetes type 2 en de leefstijl 70
De diabetische voet 73
Betekenis/pathologie diabetische voet 73
Orthopedische hulpmiddelen bij voetproblematiek bij DM 74
Functionaliteiten orthopedische schoen 74
Basiseisen bij schoenvoorziening voor diabetische voet 75
Insole drukmeetsysteem 75
Podotherapeutische hulpmiddelen bij diabetes mellitus 76
Betekenis podotherapeut voor DM-patienten 76
Onderzoek macro- en micro-angiopathie 77
Charcot-voet 78
Onderzoek druk en wrijving 79
Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 80
Beoordeling wetenschappelijk artikel en PEDro-score 81
Taak 6: Een geest en een lichaam in een harnas 84
Anatomie extrapiramidiale baansysteem (basale kernen) 84
De ziekte van Parksinon 86
Parkinson en parkinsonismen 86
Pathofysiologie ziekte van Parkinson 88
Epidemiologie ziekte van Parkinson 93
Prognose/progressie ziekte van Parkinson 94
Stadia/fasen bij ziekte van Parkinson (Classificatie Hoehn en Yahr) 95
Medische diagnostiek ziekte van Parkinson 96
Medische behandeling ziekte van Parkinson 97
Parkinsonnet 100
KNGF richtlijn Parkinson 101
Fysiotherapeutisch diagnostisch proces bij de ziekte van Parkinson 101
Fysiotherapeutische behandeling bij de ziekte van Parkinson 106
Soorten behandelmodaliteiten 106
2
, Elena Goebel (2200841)
Fysiotherapie Zuyd Hogeschool, leerjaar 2
2023/2024
Behandeling per stadia/fase bij ziekte van Parkinson 111
Verband uit tussen raamwerk motorisch leren en behandeling bij de ziekte van
Parkinson 113
Inhoud raamwerk motorisch leren (drie lagen motorisch raamwerk) 113
Vaardigheidstraining en motorisch leren bij ziekte van Parkinson 116
Verband tussen hersenmodellen en ziekte van Parkinson 117
Zelfmanagement en de rol van de mantelzorg uit bij de vroege, midden- en late fase
van de ziekte van Parkinson 118
Taak 7: Multiple Sclerose (MS) 119
Multiple Sclerose (MS) 119
Pathofysiologie MS 119
Klinische verschijnselen MS 120
Vermoeidheid bij patiënten met MS (normale vermoeidheid, pathologische
vermoeidheid, centrale en perifere vermoeidheid) 122
Risicofactoren MS 124
Beloop MS/soorten MS 125
Prognose MS 126
Epidemiologie 127
Medische diagnose MS 128
Medische behandelmogelijkheden MS 130
Diagnostisch proces MS en bijbehorende klinimetrie 131
Hulpmiddelen behandeling MS 135
Betekenis autonomie en participatie bij problematiek MS patient 136
Multidisciplinaire behandeling MS 137
Betrokken disciplines 137
Lijnen gezondheidszorg 139
Verschil rusttremor en intentietremor 140
Verschillen tussen MS, Parkinson en CVA. 141
Anatomie cerebellum en de relatie tussen coördinatie en evenwichtsproblemen 144
Veroudering van het zenuwstelsel 146
Taak 8: Dementie of toch een andere vorm van cognitieve stoornissen? 148
Dementie 148
Cognitie en verschillende vormen van cognitieve functiestoornissen 148
Leeftijdsafhankelijke vergeetachtigheid, mild cognitieve problematiek en dementieel
beeld 152
Betekenis, vaststelling en prevalentie dementie 153
Vormen van dementie 154
Symptomatologie dementie 156
Differentiaaldiagnostiek bij dementie in relatie tot depressiviteit en delier 157
Medisch onderzoek bij dementie (medisch-diagnostische test- en
labgegevens/beeldvorming) 159
Medische behandeling bij patient met cognitieve functiestoornissen/dementie 163
Psychosociale interventies (Belevingsgerichte zorg en benaderingwijzen) 164
3
, Elena Goebel (2200841)
Fysiotherapie Zuyd Hogeschool, leerjaar 2
2023/2024
Taak 1: Het kleinkind
De psychomotorische ontwikkeling van het kind
Definitie psychomotoriek en psychomotorische ontwikkeling
● Motoriek is uigangspunt van ons fysiotherapeutisch handelen.
Motoriek = spieren en gewrichten, hoe die samenwerken.
Sensomotoriek: zintuigen (horen, voelen, ruiken, zien)
Psychomotoriek: stukje psycho, meer aspecten dan alleen zintuigen en motoriek, ook psychische
processen: cognitieve- en emotionele processen.
➔ Cognitief (waarneming en expressie): je gebruikt de motoriek om informatie uit de omgeving
te verkrijgen via de zintuigen, via motoriek uiten (expressie)
➔ Emotioneel: kleuren en menselijk maken van onze motoriek (bijv. stemming zie je terug in
iemands houding of beweging)
4
