Samenvatting (Inleiding tot het) Recht - docent: Annemie Borms -

1 Giscorrecte! inleiding tot het recht



H1: Algemene inleiding tot het
recht
Sancte ≠ straf Sanctee andere rechtsregels (schadevergoeding)
Strafe geldboete
Straf Sancte Gevangenisstraf strafrecht
Werkstraf




1. Recht: begripsomschrijving



RegelsGedragsregels Rechtsregel
1+1=2Niet smakken aan tafel Stoppen voor rood
licht



Inducteve regels  gedragsregels
INDe zegt wat IS en niet anders kan
GEDRe zegt wat anders kan, maar niet anders mag

Rechte gedragsregels die juridisch afdwingbaar (sanctoneerbaar zijn) door de staat.

Opmerkinge
1. Rechtsregels = niet altjd door overheid gemaakt



2. Doel van het recht
 Orde brengen in mpije zonder recht  chaos
 Rechtszekerheid in mpie minder gevoel aan willekeur onderworpen te zijn

3. De bronnen van macht
Vormen waarin rechtsregels uitgedrukt kunnen orden uitgedrukte

 Wetgeving (ruime zin)
 Gewoonte
 Algemene rechtsbeginselen
 Rechtsspraak
 Rechtsleer
 Sommige private regelgeving




2018-2019 1

,2 inleiding tot het recht


3.1 de wetgeving in ruime zin
Belangrijkste bron in ons lande
 Federale wetene wetgeving door parlement
 Decreten en ordonnantese deelstaatparlementen
 Beslissingen uitvoerende machte koninklijke, ministeriële besluiten, provinciale en
gemeentelijke beslissingen…

Terug te vinden ine
 Belgisch staatsblad (niet altjd recentste versie met wijzigingen))
 www.juridat.be (zowel oorspronkelijkste versie als wijzigingen)
uitze provinciale en gemeentelijke wetgeving
 provinciaal = bestuursmemoriaal
 gemeenten = aanplakking/online


3.2 (rechts)gewoonten
= gevestgde gebruiken, door de gemeenschap als bindende rechtsregels beschouwd

Vb: overlijden bevestien met atest door ieneesheer

3.3 algemene rechtsbeginselen
= ongeschreven gedragsregels die essenteel worden geacht voor de samenleving

Vb: je mai het recht niet in eiien handen nemen
 uitzonderini: wetie zelfverdediiini van jezelf of iemand anders teien aanvallen op vrijheid,
inteiriteit en/of eerbaarheid. !Geldt niet voor ioederen!

3.4 de rechtsspraak
 vonnissen
 arresten
 uitspraken van andere rechtscolleges

 enkel bindend voor de betrokken partjene wel geaghebbend in gelijkaardige gevallen
 vult leemtes in de wet op (voor interpretate vatbaar  wet is vaak onvolledig/onduidelijk)
 rechtere toepassen van een abstracte regel op een concreet geval


3.5 rechtsleer
= geschrifen (handboeken, wetenschappelijke artkels) van juristen

 niet algemeen bindend, wel grote invloed (gezaghebbend)

3.6 private regelgeving
 overeenkomsten tussen private personen
 enkel bindend voor contractpartjen
 Administratef  uitvoerende macht

Vb: huurcontract




2018-2019 2

,3 inleiding tot het recht



4. De indeling van het recht
4.1 Klassieke indeling publiekrecht  privaatrecht
Publiekrecht
Organisate overheid/ overheid  burger

1. Staatsrecht/grondwetelijk recht
 Fundamentele regels v/h publiekrecht
2. Bestuursrecht/administratef recht
 regelt werking en structuur v/d uitvoerende macht (administrateve diensten en werking,
statuut ambtenaren…)
3. Strafrecht (!!!)
 strafsanctes
4. Fiscaal recht
 alles i.v.m. belastngen
5. Gerechtelijk recht (= procesrecht)
 Organisate, bevoegdheid en werking rechtscolleges
 Manier waarop men moet procederen
 Rechtsmiddelen die tegen rechterl. Uitspraak kunnen w aangewend (beroep, verzet…)
 Uitvoering rechterlijke uitspraken
 Bestaat uit 2 delene
a. Gerechtelijk privaatrecht
 Procedure privaatrecht
b. Strafprocesrecht/strafvorderingsrecht
 gerechtelijk recht dat voorschrijf hoe misdrijven w vervolgd en bestraf

Privaatrecht
Burger  burger

1. Handelsrecht
 enkel van toepassing op handelaars en daden van koophandel
2. Burgerlijk recht
a. Personenrecht
 wie welke rechten en plichten heef tov anderen
b. Familierecht/gezinsrecht
 alles m.b.t. familie/gezinnen/huwelijken…
c. Huwelijksvermogensrecht
 verhouding tss gehuwden op vlak van vermogen
d. Overeenkomstrecht
 verhoudingen die ontstaan op basis v/e overeenkomst
e. Onrechtmatge daad
 verhoudingen die ontstaan op basis van een onrechtmatge daad
f. Zakenrecht
 rechten die burgers kunnen laten gelden t.o.v. allerhande soorten goederen i/h
zakenrecht
g. Erfrecht




2018-2019 3

, 4 inleiding tot het recht


Gemengde rechtstakken
 Arbeidsrechte regelt de (arbeids)verhoudingen tussen werkgevers en werknemers
 Sociale zekerheidsrechte sociale voorzieningen…

4.2 indeling o.b.v. normerende waarde v/d rechtsregels
Aanvullend recht
= rechtsregels die men niet moet volgen indien men op voorhand een anderen, afwijkende regeling
heef afgesproken

Vb: recht m.b.t. het wetelijj huwelijjsvermoiensstelsel
 jan ooj via notaris via huwelijjscontract

Dwingend recht
2 soortene

1. Dwingend recht van openbare orde
 Beschermd fundamentele maatschappelijke waarden en belangen
 Iedere afwijking wordt met absolute nietgheid gesanctoneerd
= iedereen mag naar overheid gaan om nietgheid in te roepen
 Moet publiekrecht zijn
Vb: monoiamie
2. Dwingend recht dat niet van openbare orde is
 Afwijking wordt slechts met relateve nietgheid ingeroepen
 Alleen de persoon die door de rechtsregel wordt beschermd, kan zich op de nietgheid
beroepen
Vbe huwelijk onder dwang

5. Rechtshandelingen
= menselijke handeling die bewust gesteld is om juridische gevolgen te bekomen

Vb: testament schrijven, nalatenschap aanvaarde, jind erjennen; huwelijj…

7. Verbintenissen
= een juridisch afdwingbare verplichtng




2018-2019 4