Beïnvloeden van gedrag: Coachthema’s
Week 1: Wat is coachen?
In het verleden werd coachen vooral geassocieerd met sporten (voetbalcoach) of werken (mental
coach voor een bedrijfsman of artest). Tegenwoordig kom je ook in je privéleven vaker een coach
tegen (relatecoach / mindfulness).
NOBCO: Coachen is de vorm van professionele begeleiding waarbij de coach als gelijkwaardige
partner de cliënt ondersteunt bij het behalen van zelfgekozen doelen.
Dit is een vorm van directef coachen
Het NOBCO bevat drie basisprincipes:
1. Coachee is zelf verantwoordelijk
2. Gelijkwaardige relate tussen coach en coachee
3. Doelen, middelen en keuzes van de coachee zijn leidend
Kenmerken van coachen: - Coachen is handelings- en resultaatgericht
- Coachen is gericht op het heden en de toekomst
- Coachen heef een beperkt aantal sessies
De ontwikkeling van coachen:
Coachen is een stuk populairder geworden. Dit komt door o.a.:
- De veranderde tjdsgeest: Vroeger was dit overleven, nu is het leven dus, tjd voor reflecte
- Er ligt geen taboe meer op coachen: Vroeger werd je als gek verklaard als je naar een coach ging
- Tegenwoordig denken we anders over gezondheid: Bijv. werkgevers zijn erbij gebaat dat
werknemers zich ontwikkelen, ipv pas naar een
coach sturen als de ‘burn-out’ er al is.
- Vergrijzingsdruk: Veel mensen hebben fysiek werk en moeten ander werk gaan zoeken wanneer de
50 jaar worden.
Johari Venster: Model dat mensen helpt hun communicate beter te begrijpen. Het geef zicht op
waarover je communiceert en hoe je je aan anderen presenteert. Door middel van coachen kan
informate in de Blinde vlek (en soms verborgen gebied) verschoven worden naar de Open ruimte.
Bekend aan jezelf Onbekend aan jezelf
Bekend aan anderen Open ruimte Blinde vlek
Onbekend aan anderen Verborgen gebied Onbekend gebied
1. Externe coach + Objectef
- Weet niet wat er in de organisate speelt
2. Interne coach + Weet wat er in de organisate speelt
- Subjectef / Bevooroordeeld
- Misschien een dubbele rol in het bedrijf
1
,Bij coachen bestaan er verschillende begeleidingsvormen:
1. Directief coachen
- Weinig tot geen psychische problematek (gezonde mens, met een kleine hulpvraag)
- Weinig emotonele diepgang
- De coach volgt de coachee
- Gericht op heden en toekomst
2. Non-directief coachen / Counseling
- Geen hefige psychische problematek
- Een beetje emotonele diepgang
- De counselor volgt de coachee
- Gericht op heden en toekomst (soms beetje verleden)
3. Therapie (door een GZ-psycholoog, psychotherapeut of psychiater)
- Psychische problematek
- Emotonele diepgang
- De therapeut stuurt de cliënt
- Gericht op verleden, heden en toekomst
Competentes van een coach: zelfinzicht, gerichtheid op zelfontwikkeling, goede omgang met het
coachcontract / verwachtngen van alle partjen, vormgeven van de coachrelate / creëren van
veiligheid naar de coachee, stelt de coachee vragen zodat hij/zij inzicht verkrijgt, doel- en
actegerichtheid, gebruik van modellen en technieken, evalueren
Coachingsrelatie / Coachcontract; De overeenkomst tussen coach en coachee met betrekking tot:
- Doelen behandelen
- Taken die er binnen het contract moeten worden verricht
- Het ervaren van een positeve band
Ethische kwestes (Bijvoorbeeld; een coach en zijn coachee worden verliefd op elkaar)
- Beroepscode: Hierin staat beschreven wat je moet doen tjdens zo’n situate
- Intervisie: Met een aantal collega’s bij elkaar ziten en een casus inbrengen
- Supervisie: Naar een mentor gaan die één-op-één met de coach naar de casus kijkt
Valkuilen van een coach:
- Illusoire superioriteit: Als coach denken dat je beter bent of meer vaardigheden hebt dan anderen.
- Hulpverlener syndroom: De coachee helpen omdat je dan het gevoel hebt dat je erkenning /
waardering krijgt.
- Onvoldoende kennis van psychologische klachten en stoornissen
- Te veel beïnvloeding / Te veel sturen
Evidence Based Coaching (EBC): Coaches combineren hun kennis en ervaring met relevante
theoretsche en wetenschappelijke kennis om tot een zo efectef mogelijke coaching te komen.
2
, Week 2: Stromingen met betrekking tot coachen
1. Analytsch Coachen
Doel Inzicht van de coachee in de eigen vragen en problemen vergroten. Inzicht hiervan is
belangrijk omdat: - Je kunt alleen jezelf of je eigen aandeel veranderen
- Inzicht geef verlichtng
Hoe?: Coach is de ervaringsdeskundige en kameraad tjdens de zoektocht, géén expert.
De coach probeert conflicten inzichtelijk te krijgen. Er zijn drie mogelijke conflicten:
- Tussen de coachee en anderen
- Binnen in de coachee (behoefes en neigingen)
- Op een diepere laag in de coachee
Fenomenen:
- Overdracht: Herhaling van patronen afomstg van buiten de coachingsituate bij de coachee
- Tegenoverdracht: Herhaling van patronen afomstg van buiten de coachingsituate bij de coach
Defensies: Verdedigingsmechanismen die we gebruiken om te zorgen dat de pijnlijke inzichten of
degene die conflicten veroorzaken of patronen in de weg staan niet tot ons komen.
1. Verdringing: Wegstoppen
2. Conversie: Een bepaald psychologisch ongemak vertalen naar lichamelijke klachten
3. Isolatie: Een indruk of gevoel weghalen uit de context waar het in is ontstaan
4. Sublimatie: Je energie die is vrij gekomen door frustrate omzeten in iets positefs
5. Omkering: Het gevoel omkeren in het tegenovergestelde
6. Reactieformatie: Tegenovergestelde reacte geven
7. Verplaatsing: In plaats van ons te richten op de persoon die ons heef aangedaan, reageren we
ons af op iemand anders of op onszelf
8. Introjectie: Positeve kwaliteiten aan onszelf toeschrijven
9. Regressie: Terugtrekken uit pijnlijke situates
10. Projectie: Het projecteren van onacceptabele gevoelens van onszelf op anderen
2. Paradoxaal Coachen
Doel Het uitzenden van dubbele signalen door de coach zodat de coachee onder druk wordt gezet
om het dilemma zelf op te lossen.
3. Counseling
Doel Het vergroten van het zelfvertrouwen, de kracht en het eigen vermogen van de coachee.
Hoe?: Door de coachee centraal te stellen en als coach op te treden als partner zonder te
sturen.
Carl Rogers is de grondlegger van de persoonsgerichte benadering. Hij gaat uit van vier principes:
- Vertrouwen in zelfactualisate: Als coach ervan uit gaan dat de persoon tegenover je zichzelf kan
ontwikkelen tot de beste versie van zichzelf.
- Onvoorwaardelijke acceptate: De coachee is goed zoals hij is.
- Empathie: Inleven in de coachee
- Congruent, Authentek en Transparant
Drie technieken die gebruikt kunnen worden bij counseling:
1. Structurerende technieken = Sturen
3
Week 1: Wat is coachen?
In het verleden werd coachen vooral geassocieerd met sporten (voetbalcoach) of werken (mental
coach voor een bedrijfsman of artest). Tegenwoordig kom je ook in je privéleven vaker een coach
tegen (relatecoach / mindfulness).
NOBCO: Coachen is de vorm van professionele begeleiding waarbij de coach als gelijkwaardige
partner de cliënt ondersteunt bij het behalen van zelfgekozen doelen.
Dit is een vorm van directef coachen
Het NOBCO bevat drie basisprincipes:
1. Coachee is zelf verantwoordelijk
2. Gelijkwaardige relate tussen coach en coachee
3. Doelen, middelen en keuzes van de coachee zijn leidend
Kenmerken van coachen: - Coachen is handelings- en resultaatgericht
- Coachen is gericht op het heden en de toekomst
- Coachen heef een beperkt aantal sessies
De ontwikkeling van coachen:
Coachen is een stuk populairder geworden. Dit komt door o.a.:
- De veranderde tjdsgeest: Vroeger was dit overleven, nu is het leven dus, tjd voor reflecte
- Er ligt geen taboe meer op coachen: Vroeger werd je als gek verklaard als je naar een coach ging
- Tegenwoordig denken we anders over gezondheid: Bijv. werkgevers zijn erbij gebaat dat
werknemers zich ontwikkelen, ipv pas naar een
coach sturen als de ‘burn-out’ er al is.
- Vergrijzingsdruk: Veel mensen hebben fysiek werk en moeten ander werk gaan zoeken wanneer de
50 jaar worden.
Johari Venster: Model dat mensen helpt hun communicate beter te begrijpen. Het geef zicht op
waarover je communiceert en hoe je je aan anderen presenteert. Door middel van coachen kan
informate in de Blinde vlek (en soms verborgen gebied) verschoven worden naar de Open ruimte.
Bekend aan jezelf Onbekend aan jezelf
Bekend aan anderen Open ruimte Blinde vlek
Onbekend aan anderen Verborgen gebied Onbekend gebied
1. Externe coach + Objectef
- Weet niet wat er in de organisate speelt
2. Interne coach + Weet wat er in de organisate speelt
- Subjectef / Bevooroordeeld
- Misschien een dubbele rol in het bedrijf
1
,Bij coachen bestaan er verschillende begeleidingsvormen:
1. Directief coachen
- Weinig tot geen psychische problematek (gezonde mens, met een kleine hulpvraag)
- Weinig emotonele diepgang
- De coach volgt de coachee
- Gericht op heden en toekomst
2. Non-directief coachen / Counseling
- Geen hefige psychische problematek
- Een beetje emotonele diepgang
- De counselor volgt de coachee
- Gericht op heden en toekomst (soms beetje verleden)
3. Therapie (door een GZ-psycholoog, psychotherapeut of psychiater)
- Psychische problematek
- Emotonele diepgang
- De therapeut stuurt de cliënt
- Gericht op verleden, heden en toekomst
Competentes van een coach: zelfinzicht, gerichtheid op zelfontwikkeling, goede omgang met het
coachcontract / verwachtngen van alle partjen, vormgeven van de coachrelate / creëren van
veiligheid naar de coachee, stelt de coachee vragen zodat hij/zij inzicht verkrijgt, doel- en
actegerichtheid, gebruik van modellen en technieken, evalueren
Coachingsrelatie / Coachcontract; De overeenkomst tussen coach en coachee met betrekking tot:
- Doelen behandelen
- Taken die er binnen het contract moeten worden verricht
- Het ervaren van een positeve band
Ethische kwestes (Bijvoorbeeld; een coach en zijn coachee worden verliefd op elkaar)
- Beroepscode: Hierin staat beschreven wat je moet doen tjdens zo’n situate
- Intervisie: Met een aantal collega’s bij elkaar ziten en een casus inbrengen
- Supervisie: Naar een mentor gaan die één-op-één met de coach naar de casus kijkt
Valkuilen van een coach:
- Illusoire superioriteit: Als coach denken dat je beter bent of meer vaardigheden hebt dan anderen.
- Hulpverlener syndroom: De coachee helpen omdat je dan het gevoel hebt dat je erkenning /
waardering krijgt.
- Onvoldoende kennis van psychologische klachten en stoornissen
- Te veel beïnvloeding / Te veel sturen
Evidence Based Coaching (EBC): Coaches combineren hun kennis en ervaring met relevante
theoretsche en wetenschappelijke kennis om tot een zo efectef mogelijke coaching te komen.
2
, Week 2: Stromingen met betrekking tot coachen
1. Analytsch Coachen
Doel Inzicht van de coachee in de eigen vragen en problemen vergroten. Inzicht hiervan is
belangrijk omdat: - Je kunt alleen jezelf of je eigen aandeel veranderen
- Inzicht geef verlichtng
Hoe?: Coach is de ervaringsdeskundige en kameraad tjdens de zoektocht, géén expert.
De coach probeert conflicten inzichtelijk te krijgen. Er zijn drie mogelijke conflicten:
- Tussen de coachee en anderen
- Binnen in de coachee (behoefes en neigingen)
- Op een diepere laag in de coachee
Fenomenen:
- Overdracht: Herhaling van patronen afomstg van buiten de coachingsituate bij de coachee
- Tegenoverdracht: Herhaling van patronen afomstg van buiten de coachingsituate bij de coach
Defensies: Verdedigingsmechanismen die we gebruiken om te zorgen dat de pijnlijke inzichten of
degene die conflicten veroorzaken of patronen in de weg staan niet tot ons komen.
1. Verdringing: Wegstoppen
2. Conversie: Een bepaald psychologisch ongemak vertalen naar lichamelijke klachten
3. Isolatie: Een indruk of gevoel weghalen uit de context waar het in is ontstaan
4. Sublimatie: Je energie die is vrij gekomen door frustrate omzeten in iets positefs
5. Omkering: Het gevoel omkeren in het tegenovergestelde
6. Reactieformatie: Tegenovergestelde reacte geven
7. Verplaatsing: In plaats van ons te richten op de persoon die ons heef aangedaan, reageren we
ons af op iemand anders of op onszelf
8. Introjectie: Positeve kwaliteiten aan onszelf toeschrijven
9. Regressie: Terugtrekken uit pijnlijke situates
10. Projectie: Het projecteren van onacceptabele gevoelens van onszelf op anderen
2. Paradoxaal Coachen
Doel Het uitzenden van dubbele signalen door de coach zodat de coachee onder druk wordt gezet
om het dilemma zelf op te lossen.
3. Counseling
Doel Het vergroten van het zelfvertrouwen, de kracht en het eigen vermogen van de coachee.
Hoe?: Door de coachee centraal te stellen en als coach op te treden als partner zonder te
sturen.
Carl Rogers is de grondlegger van de persoonsgerichte benadering. Hij gaat uit van vier principes:
- Vertrouwen in zelfactualisate: Als coach ervan uit gaan dat de persoon tegenover je zichzelf kan
ontwikkelen tot de beste versie van zichzelf.
- Onvoorwaardelijke acceptate: De coachee is goed zoals hij is.
- Empathie: Inleven in de coachee
- Congruent, Authentek en Transparant
Drie technieken die gebruikt kunnen worden bij counseling:
1. Structurerende technieken = Sturen
3
