Zes psychologische stromingen samenvatting
Boek: Zes psychologische stromingen en één cliënt – Boom
Inhoudsopgave
H3 PSYCHODYNAMISCHE BENADERINGEN..................................................................................................... 2
3.1 INLEIDING........................................................................................................................................................2
3.2 DE THEORIE VAN FREUD.....................................................................................................................................2
3.2.2 ontwikkelingsfasen van ‘es’, ‘ego’ en ‘superego’...................................................................................2
3.2.3 afweermechanismen..............................................................................................................................3
3.3 HET OBJECTRELATIEMODEL..................................................................................................................................4
3.4 DE ZELFPSYCHOLOGIE: HEINZ KOHUT EN DANIËL STERN...........................................................................................4
3.6 NEOFREUDIANEN EN DOOR FREUD GEÏNSPIREERDE ONTWIKKELINGEN.........................................................................4
3.11 KANTTEKENINGEN...........................................................................................................................................4
H4 COGNITIEF-GEDRAGSTHERAPEUTISCHE BENADERINGEN...........................................................................5
4.1 INLEIDING....................................................................................................................................................... 5
4.2 GEDRAGSTHERAPIE............................................................................................................................................5
4.2.1 klassieke conditionering.........................................................................................................................6
4.2.2 operante conditionering.........................................................................................................................6
4.2.3 verschillende operante technieken.........................................................................................................7
4.3 MODEL-LEREN.................................................................................................................................................7
4.6 COGNITIEVE PSYCHOLOGIE..................................................................................................................................7
4.6.3 Het ABC en het G-schema.......................................................................................................................7
4.6.5 Aaron Beck: cognitieve therapie.............................................................................................................7
H5 CLIËNTGERICHTE BENADERING................................................................................................................. 8
5.1 INLEIDING........................................................................................................................................................8
5.2 ZELFONTPLOOIING.............................................................................................................................................8
5.3 ONVOORWAARDELIJKE ACCEPTATIE.......................................................................................................................8
5.4 INCONGRUENTIE: VERVREEMD VAN ANDEREN EN VAN ONSZELF..................................................................................8
5.5 POSITIEVE MOGELIJKHEDEN.................................................................................................................................8
5.9 DE BEHOEFTEPIRAMIDE VAN MASLOW..................................................................................................................9
H7 SYSTEEMGERICHTE BENADERINGEN.......................................................................................................... 9
7.1 INLEIDING........................................................................................................................................................9
7.2 VERSCHILLENDE INSPIRATIEBRONNEN....................................................................................................................9
7.3 DE ALGEMENE SYSTEEMLEER...............................................................................................................................9
7.6 DE COMMUNICATIE THEORETISCHE BENADERING...................................................................................................10
7.7 DE STRUCTURELE BENADERING: KLUWEN- EN LOSZANDGEZINNEN.............................................................................10
7.7.3 levenscyclus van een gezin...................................................................................................................10
7.8 DE INTERGENERATIONELE BENADERING................................................................................................................10
7.8.1 vier dimensies.......................................................................................................................................10
7.8.4 verschillende soorten relaties en loyaliteiten.......................................................................................10
KANTTEKENINGEN.................................................................................................................................................11
H8 OPLOSSINGSGERICHTE BENADERINGEN.................................................................................................. 11
8.1 INLEIDING......................................................................................................................................................11
8.2 POSITIEVE PSYCHOLOGIE...................................................................................................................................11
8.3 OPLOSSINGSGERICHTE BENADERING....................................................................................................................11
8.7 THERAPEUTISCHE TECHNIEKEN...........................................................................................................................11
8.8 THERAPEUTISCHE HOUDING...............................................................................................................................11
KANTTEKENINGEN.................................................................................................................................................12
1
, H3 psychodynamische benaderingen
3.1 inleiding
De psychodynamische benaderingen vormen de oudste psychotherapeutische
benaderingen. Zij stammen af van de theorie van Sigmund Freud. Freud ontwikkelde
de psychoanalyse: cliënt ligt op de divan en vertelt alles wat in hem opkomt. Hij
kwam erachter dat patiënten zaken blokkeren bij zichzelf, dat sommige zaken
onbewust worden gehouden waardoor de patiënt problemen ervaart.
De psychodynamische benadering gaat ervan uit dat:
- Patiënten vaak niet weten waarom ze iets doen
- Dat onbewuste gevoelens en wensen een rol spelen
- Dat ze moeilijke en angstwekkende gedachten hebben weggestopt.
3.2 de theorie van Freud
Freud toonde aan dat een psychiatrische stoornis met lichamelijke symptomen via
een psychologische methode behandeld kan worden. Freud gebruikte eerst hypnose
om onbewuste conflicten boven water te halen. Later gebruikte hij de techniek van de
vrije associatie, waarbij de patiënt in een ontspannen houding, liggend op de divan,
in een veilige sfeer wordt aangemoedigd alles te zeggen wat er in hen opkomt.
Vier visie die verschillende uitgangspunten hanteren en die tot verschillende soorten
therapieën leiden.
Het driftmodel
Freuds driftmodel stelt dat menselijk gedrag wordt gedreven door twee basale
krachten: de levensdrift (Eros), die streeft naar behoud en genot, en de doodsdrift
(Thanatos), die neigt naar destructie en zelfvernietiging.
1. Het Es: Het onbewuste deel dat driften en verlangens aanstuurt.
2. Het ego: Het bemiddelt tussen de impulsen van het id en de eisen van de
realiteit.
3. Het superego: Het vertegenwoordigt internaliseerde normen en waarden.
Samen vormen deze delen de structuur van de persoonlijkheid, waarbij het ego
probeert om de conflicten tussen verlangens en sociale normen op te lossen.
3.2.2 ontwikkelingsfasen van ‘es’, ‘ego’ en ‘superego’
De dynamiek tussen ‘es’, ‘ego’, en ‘superego’ ontwikkelt zich in een aantal fasen in
de kindertijd.
1. De orale fase: de bevrediging van de driften gericht op het ontvangen via de
mond. (es)
2. De anale fase: de periode van zindelijkheidstraining, de periode waarin een
kind een eigen wil krijgt en gedrag onder controle leert houden. Het ego
ontwikkelt zich hierin.
3. De fallische fase: geslachtsverschil staat centraal. Ontwikkeling van het
superego.
4. De latentiefase: de persoonlijkheidsstructuur met es, ego en superego is min
of meer uitgekristalliseerd. In deze fase is er wat psychodynamiek betreft wat
meer rust. (basisschool)
5. De genitale fase (pubertijd)
2
Boek: Zes psychologische stromingen en één cliënt – Boom
Inhoudsopgave
H3 PSYCHODYNAMISCHE BENADERINGEN..................................................................................................... 2
3.1 INLEIDING........................................................................................................................................................2
3.2 DE THEORIE VAN FREUD.....................................................................................................................................2
3.2.2 ontwikkelingsfasen van ‘es’, ‘ego’ en ‘superego’...................................................................................2
3.2.3 afweermechanismen..............................................................................................................................3
3.3 HET OBJECTRELATIEMODEL..................................................................................................................................4
3.4 DE ZELFPSYCHOLOGIE: HEINZ KOHUT EN DANIËL STERN...........................................................................................4
3.6 NEOFREUDIANEN EN DOOR FREUD GEÏNSPIREERDE ONTWIKKELINGEN.........................................................................4
3.11 KANTTEKENINGEN...........................................................................................................................................4
H4 COGNITIEF-GEDRAGSTHERAPEUTISCHE BENADERINGEN...........................................................................5
4.1 INLEIDING....................................................................................................................................................... 5
4.2 GEDRAGSTHERAPIE............................................................................................................................................5
4.2.1 klassieke conditionering.........................................................................................................................6
4.2.2 operante conditionering.........................................................................................................................6
4.2.3 verschillende operante technieken.........................................................................................................7
4.3 MODEL-LEREN.................................................................................................................................................7
4.6 COGNITIEVE PSYCHOLOGIE..................................................................................................................................7
4.6.3 Het ABC en het G-schema.......................................................................................................................7
4.6.5 Aaron Beck: cognitieve therapie.............................................................................................................7
H5 CLIËNTGERICHTE BENADERING................................................................................................................. 8
5.1 INLEIDING........................................................................................................................................................8
5.2 ZELFONTPLOOIING.............................................................................................................................................8
5.3 ONVOORWAARDELIJKE ACCEPTATIE.......................................................................................................................8
5.4 INCONGRUENTIE: VERVREEMD VAN ANDEREN EN VAN ONSZELF..................................................................................8
5.5 POSITIEVE MOGELIJKHEDEN.................................................................................................................................8
5.9 DE BEHOEFTEPIRAMIDE VAN MASLOW..................................................................................................................9
H7 SYSTEEMGERICHTE BENADERINGEN.......................................................................................................... 9
7.1 INLEIDING........................................................................................................................................................9
7.2 VERSCHILLENDE INSPIRATIEBRONNEN....................................................................................................................9
7.3 DE ALGEMENE SYSTEEMLEER...............................................................................................................................9
7.6 DE COMMUNICATIE THEORETISCHE BENADERING...................................................................................................10
7.7 DE STRUCTURELE BENADERING: KLUWEN- EN LOSZANDGEZINNEN.............................................................................10
7.7.3 levenscyclus van een gezin...................................................................................................................10
7.8 DE INTERGENERATIONELE BENADERING................................................................................................................10
7.8.1 vier dimensies.......................................................................................................................................10
7.8.4 verschillende soorten relaties en loyaliteiten.......................................................................................10
KANTTEKENINGEN.................................................................................................................................................11
H8 OPLOSSINGSGERICHTE BENADERINGEN.................................................................................................. 11
8.1 INLEIDING......................................................................................................................................................11
8.2 POSITIEVE PSYCHOLOGIE...................................................................................................................................11
8.3 OPLOSSINGSGERICHTE BENADERING....................................................................................................................11
8.7 THERAPEUTISCHE TECHNIEKEN...........................................................................................................................11
8.8 THERAPEUTISCHE HOUDING...............................................................................................................................11
KANTTEKENINGEN.................................................................................................................................................12
1
, H3 psychodynamische benaderingen
3.1 inleiding
De psychodynamische benaderingen vormen de oudste psychotherapeutische
benaderingen. Zij stammen af van de theorie van Sigmund Freud. Freud ontwikkelde
de psychoanalyse: cliënt ligt op de divan en vertelt alles wat in hem opkomt. Hij
kwam erachter dat patiënten zaken blokkeren bij zichzelf, dat sommige zaken
onbewust worden gehouden waardoor de patiënt problemen ervaart.
De psychodynamische benadering gaat ervan uit dat:
- Patiënten vaak niet weten waarom ze iets doen
- Dat onbewuste gevoelens en wensen een rol spelen
- Dat ze moeilijke en angstwekkende gedachten hebben weggestopt.
3.2 de theorie van Freud
Freud toonde aan dat een psychiatrische stoornis met lichamelijke symptomen via
een psychologische methode behandeld kan worden. Freud gebruikte eerst hypnose
om onbewuste conflicten boven water te halen. Later gebruikte hij de techniek van de
vrije associatie, waarbij de patiënt in een ontspannen houding, liggend op de divan,
in een veilige sfeer wordt aangemoedigd alles te zeggen wat er in hen opkomt.
Vier visie die verschillende uitgangspunten hanteren en die tot verschillende soorten
therapieën leiden.
Het driftmodel
Freuds driftmodel stelt dat menselijk gedrag wordt gedreven door twee basale
krachten: de levensdrift (Eros), die streeft naar behoud en genot, en de doodsdrift
(Thanatos), die neigt naar destructie en zelfvernietiging.
1. Het Es: Het onbewuste deel dat driften en verlangens aanstuurt.
2. Het ego: Het bemiddelt tussen de impulsen van het id en de eisen van de
realiteit.
3. Het superego: Het vertegenwoordigt internaliseerde normen en waarden.
Samen vormen deze delen de structuur van de persoonlijkheid, waarbij het ego
probeert om de conflicten tussen verlangens en sociale normen op te lossen.
3.2.2 ontwikkelingsfasen van ‘es’, ‘ego’ en ‘superego’
De dynamiek tussen ‘es’, ‘ego’, en ‘superego’ ontwikkelt zich in een aantal fasen in
de kindertijd.
1. De orale fase: de bevrediging van de driften gericht op het ontvangen via de
mond. (es)
2. De anale fase: de periode van zindelijkheidstraining, de periode waarin een
kind een eigen wil krijgt en gedrag onder controle leert houden. Het ego
ontwikkelt zich hierin.
3. De fallische fase: geslachtsverschil staat centraal. Ontwikkeling van het
superego.
4. De latentiefase: de persoonlijkheidsstructuur met es, ego en superego is min
of meer uitgekristalliseerd. In deze fase is er wat psychodynamiek betreft wat
meer rust. (basisschool)
5. De genitale fase (pubertijd)
2
