Het individu achter het getal
‘Those who cannot remember the past are condemned to repeat it.’ – George Santayna
Geschreven door Sabine Kapitein
De kinderen kijken jengelend naar het schoolbord, de één hangend over zijn tafel, de ander
spelend met een gum. Er wordt een zwart-wit foto afgebeeld. Er is een doorsnee gezin op te
zien, de sfeer op het plaatje lijkt gemoedelijk. In het midden van deze idyllische foto zit een
jongetje; Henio, één jaar oud, geboren in Lublin, 1933. De juffrouw begint te vertellen.
Henio viert hier zijn eerste verjaardag. De hele familie staat op de foto, Henio staat trots in het
midden met een gouden kroon. Een volgende foto wordt getoond. Wederom staat de hele
familie op de foto, Henio in het midden. Het is zijn verjaardag, hij wordt twee jaar oud. De
juffrouw toont nog drie foto’s: hij wordt drie, vier en vijf jaar oud. Op de foto die volgt is
Henio 6 jaar oud, hij mag naar school. Hij poseert voor de camera met een bescheiden, ietwat
zenuwachtig lachje. De jongens en meisjes uit de klas begrijpen dat wel, de eerste schooldag
is ten slotte altijd spannend. Dan stoppen de foto’s van Henio. De kinderen hangen niet meer
over hun stoel, spelen niet meer met hun gum. Op school is Henio nooit aangekomen.
Het verhaal van Henio stopt hier. In dit klaslokaal gaat zijn verhaal verder. De kinderen
bestuderen de stamboom van Henio, maken hun eigen familiestamboom en bekijken die van
hun klasgenoten. De kinderen voelen zich langzaam verbonden met Henio. Want zoveel
verschillen ze niet van elkaar: een kind, die vol trots elk jaar zijn verjaardag viert, onderweg
naar school. ‘Maar juf, hoe gaat het nu met Henio?’. De waarheid komt aan het licht. Henio is
er niet meer, zijn verhaal is gestopt waar die van ons nog wordt verteld. Zijn einde van het
verhaal is niet eens bekend. Wat staat er in zijn laatste hoofdstuk? Ik kan een gokje wagen,
het zal niet eindigen met ‘en ze leven nog lang en gelukkig’.
Zijn einde kwam, samen met velen anderen, in de periode van de Holocaust.1 Vanuit de
Joodse Ghetto in Lublin is hij waarschijnlijk, samen met zijn ouders, naar het
vernietigingskamp Majdanek gestuurd. De vreselijke taferelen die hier zijn gebeurd is op geen
enkele manier in woorden te omvatten. Niet door de alwetende persoon met de groots
reikende vocabulaire te beschrijven, niet door de duurste pen met de beste inkt op papier te
zetten.
Abel Herzberg zei eens: "Er zijn in de Tweede Wereldoorlog geen zes miljoen joden
uitgeroeid, maar er is één jood vermoord, en dat zes miljoen keer."2 Hier wordt aandacht
geschonken aan het individu achter het getal. Aan een persoon die deze periode van onrecht
heeft mee moeten maken en dit met de dood heeft moeten bekopen. Zes miljoen Europese
Joden zijn vermoord. Dat is een gruwelijk hoog aantal, maar spreekt moeilijk tot de
verbeelding. Ons voorstellingsvermogen reikt niet tot zo ver, nog niet te spreken over dat van
1
NN Theatre, 2023
2
Muller, 2014
‘Those who cannot remember the past are condemned to repeat it.’ – George Santayna
Geschreven door Sabine Kapitein
De kinderen kijken jengelend naar het schoolbord, de één hangend over zijn tafel, de ander
spelend met een gum. Er wordt een zwart-wit foto afgebeeld. Er is een doorsnee gezin op te
zien, de sfeer op het plaatje lijkt gemoedelijk. In het midden van deze idyllische foto zit een
jongetje; Henio, één jaar oud, geboren in Lublin, 1933. De juffrouw begint te vertellen.
Henio viert hier zijn eerste verjaardag. De hele familie staat op de foto, Henio staat trots in het
midden met een gouden kroon. Een volgende foto wordt getoond. Wederom staat de hele
familie op de foto, Henio in het midden. Het is zijn verjaardag, hij wordt twee jaar oud. De
juffrouw toont nog drie foto’s: hij wordt drie, vier en vijf jaar oud. Op de foto die volgt is
Henio 6 jaar oud, hij mag naar school. Hij poseert voor de camera met een bescheiden, ietwat
zenuwachtig lachje. De jongens en meisjes uit de klas begrijpen dat wel, de eerste schooldag
is ten slotte altijd spannend. Dan stoppen de foto’s van Henio. De kinderen hangen niet meer
over hun stoel, spelen niet meer met hun gum. Op school is Henio nooit aangekomen.
Het verhaal van Henio stopt hier. In dit klaslokaal gaat zijn verhaal verder. De kinderen
bestuderen de stamboom van Henio, maken hun eigen familiestamboom en bekijken die van
hun klasgenoten. De kinderen voelen zich langzaam verbonden met Henio. Want zoveel
verschillen ze niet van elkaar: een kind, die vol trots elk jaar zijn verjaardag viert, onderweg
naar school. ‘Maar juf, hoe gaat het nu met Henio?’. De waarheid komt aan het licht. Henio is
er niet meer, zijn verhaal is gestopt waar die van ons nog wordt verteld. Zijn einde van het
verhaal is niet eens bekend. Wat staat er in zijn laatste hoofdstuk? Ik kan een gokje wagen,
het zal niet eindigen met ‘en ze leven nog lang en gelukkig’.
Zijn einde kwam, samen met velen anderen, in de periode van de Holocaust.1 Vanuit de
Joodse Ghetto in Lublin is hij waarschijnlijk, samen met zijn ouders, naar het
vernietigingskamp Majdanek gestuurd. De vreselijke taferelen die hier zijn gebeurd is op geen
enkele manier in woorden te omvatten. Niet door de alwetende persoon met de groots
reikende vocabulaire te beschrijven, niet door de duurste pen met de beste inkt op papier te
zetten.
Abel Herzberg zei eens: "Er zijn in de Tweede Wereldoorlog geen zes miljoen joden
uitgeroeid, maar er is één jood vermoord, en dat zes miljoen keer."2 Hier wordt aandacht
geschonken aan het individu achter het getal. Aan een persoon die deze periode van onrecht
heeft mee moeten maken en dit met de dood heeft moeten bekopen. Zes miljoen Europese
Joden zijn vermoord. Dat is een gruwelijk hoog aantal, maar spreekt moeilijk tot de
verbeelding. Ons voorstellingsvermogen reikt niet tot zo ver, nog niet te spreken over dat van
1
NN Theatre, 2023
2
Muller, 2014
