Samenvatting strafrecht (minor strafrecht & criminologie)

Strafrecht

Week 1

Strafrecht = sanctierecht
Straf = non-repatoir. Niet gericht op het herstel van onrecht, maar behelst een terechtwijzing
d.m.v. leedtoevoeging.
- Speciale preventie
- Generale preventie
(zorgen dat de dader en derden in de toekomst van dit of dergelijk gedrag worden
afgehouden)
Soms ook repetoire sancties;
- Art. 36e Sr, ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel
- Art. 361 Sr, toewijzing van de vordering van de benadeelde partij
- Art. 36f Sr, opleggen verplichting tot betaling van som geld ten behoeve van
slachtoffer aan de staat

Verschil strafrecht & bestuursrecht
Administratieve sancties dienen door het bestuur zelf, zonder gerechtelijke tussenkomst, te
worden opgelegd. Bestuur past bestuursdwang toe.

Gematigd accusatoir = de tegenstelling tussen het accusatoire en inquisitoire proces.
Strafproces is dit. Verdachte is in beginfase vooral object van het onderzoek en heeft
uitoefeningen van dwangmiddelen te dulden. Mede door art. 6 EVRM tijdens o.t.t. een
accusatoire karakter.
Accusatoire proces = strijden 2 gelijkwaardige partijen met elkaar t.o.v. een lijdelijke
passieve rechter die zich beperkt tot vervulling van de rol van scheidsrechter. Beslissing
rechter pas als partijen er om vragen.
Inquisitoire proces = justitie is hier actief op zoek naar de waarheid. Vervolger en
beschuldigde verschijnen tegenover elkaar. Beschuldigde is geen waardige procespartij,
maar object van het onderzoek.

Functies strafprocesrecht
- Regelen van de schakel tussen strafbaar feit en opleggen strafrechtelijke sanctie
- Speciale preventie dienen
- Generale preventie dienen
- Voorkomen eigenrichting
- Orde scheppen
- Genoegdoening slachtoffer

Legaliteitsbeginsel
- Strafvorderlijk legaliteitsbeginsel art. 1 Sv
- Strafrechtelijk legaliteitsbeginsel art. 1 lid 1 Sr (art. 16 Gw, art. 49 EU-Handvest, art. 7
lid 1 EVRM, art. 15 lid 1 IVBPR)

Voeging ad informandum = dit figuur houdt in dat het OM naast het in de dagvaarding
vermelde straffeit ook nog een ander strafbaar feit ter afdoening aan de rechter voorlegt. Dit
andere strafbare feit is niet vervat in een ttl en vormt ook geen voorwerp in de
bewezenverklaring. Er wordt, indien de verdachte bekend dit te hebben gedaan, rekening
mee gehouden bij de sanctionering.
Impliciete wettelijke grondslag; art. 361 lid 1 Sr en art. 36f lid 1 Sr.

Bronnen
- WvSr
- WvSv

1

, - Wet RO
o Cassatiegronden
o Bezetting gerechtelijke colleges
- Eedswet 1971
- Penitaire beginselenwet
- Penitaire maatregel
- Algemene Termijnenwet
- Gratiewet
- Wet tarieven in strafzaken
- Grondwet
- Beleidsregels
- EVRM
- IVBPR
- EHRM
- EEG-Executieverdrag
- Rechtsbeginselen
- Jurisprudentie
o HR: Braak bij binnentreden = HR bracht tot uitdrukking dat het binnentreden in
een woning tegen de wil van de bewoner niet alleen aan de ter zake geldende
wettelijke bepalingen moet worden getoetst, maar ook aan de beginselen van
een behoorlijke procesorde.
o HR: Niet-ontvankelijkheid openbaar ministerie = Ook kan niet-ontvankelijkheid
van het OM ook berusten op regels van ongeschreven recht of beginselen van
behoorlijk procesrecht.

Uitgangspunten en beginselen
- Eis van onpartijdigheid van de rechter (art. 6 lid 1 EVRM & art. 14 lid 1 IVBPR)
- Opportiniteitsbeginsel (art. 167 Sv & 242 Sv) = van verdere vervolging kan worden
afgezien op gronden aan het algemeen belang ontleend.
- Rechterlijke onpartijdigheid
- Vervolgingsmonopolie OM
- Correctiemeganisme
- Strafvordelijke legaliteit
- Geen procedure zonder aanleiding
- Vermoeden van onschuld (art. 6 lid 2 EVRM & art. 14 lid 2 IVBPR)
- Hoor en wederhoor
- Recht op rechtsbijstand (art. 18 lid 2 GW & art. 6 lid 3 sub c EVRM & art. 14 lid 3 sub
b en d IVBPR & art 47 Handvest grondrechten EU)
- Recht op vertaling en vertolking
- Zwijgrecht
- Interne openbaarheid: procespartijen kennen in elk geval tijdens het proces alle
stukken
- Externe openbaarheid: dient controle van de rechtsgang
- Motivering rechter
- Onmiddellijkheidsbeginsel: zittingsrechter doet recht op basis van materiaal dat
tijdens de zitting door hemzelf of ten overstaan van hem naar voren is gebracht.

Beginselen behoorlijk strafprocesrecht
- Beleidsvrijheid, maar geen willekeur
- Verbod van willekeur
- HR: Braak bij binnentreden
- HR: Niet-ontvankelijkheid openbaar ministerie
- Vertrouwensbeginsel
- Gelijkheidsbeginsel: gelijke behandeling in gelijke gevallen


2

, - Beginsel van zuiverheid van oogmerk = verbod van détournement de pouvoir: de
overheid mag een bevoegdheid niet voor een ander doel gebruiken van waarvoor
deze is gegeven.
- Beginsel van redelijke en billijke belangenafweging: van straffuncionarissen mag
worden verlangd dat zij de in aanmerking komende belangen behorlijk tegen elkaar
afwegen. Ze moeten op de voor de betrokken minst bezwarende manier optreden.
(subsidiariteit en proportionaliteit)

Anticipatiegebod art. 67 lid 3 Sv

Overzicht onderzoek van communicatie via een aanbieder van een
communicatiedienst
‘Klassieke ‘vroegsporing’ Terrorisme
opsproring’
Begrippen Art. 126la Sv Art. 126la Sv Art. 126la Sv
Tappen Art. 126m Sv Art. 126t Sv Art. 126zg Sv
Tap buitenland Art. 126 ma Sv Art. 126 ta Sv Art. 126zga Sv
Verkeersgegevens Art. 126n Sv Art. 126u Sv Art. 126 zh Sv
Gebruikersgegeven Art. 126 na Sv Art. 126 ua Sv Art. 126zi Sv
s
Nummergegevens Art. 126nb Sv Art. 126ub Sv Art. 126zj Sv
Andere gegevens Art. 126ng lid 1 Sv Art. 126ug lid 1 Sv Art. 126zo lid 1 Sv
e-mails Art. 126ng lid 2 Sv Art. 126ug lid 2 Sv Art. 126zo lid 2 Sv
Bevriezing Art. 126ni lid 1 Sv Art. 126ui lid 1 Sv Art. 126zja Sv

Week 2

Het slachtoffer
- Aangifte doen of klacht indienen
- Getuigen
- Spreekrecht
- Voegen als benadeelde partij op o.t.t.
- Mogelijkheid tot beklag bij geen verdere vervolging

Slachtoffer art. 51a lid 1 sub a onder 1 Sv
- rechtstreekse / directe slachtoffer = Degene die als rechtstreeks gevolg van een
strafbaar feit vermogensschade of ander nadeel heeft ondervonden
o schade i.d.z.v. art. 6:95 BW
o schade moet rechtstreeks gevolg zijn van een strafbaar feit; art. 361 lid 2
onder b Sv
o rechtspraak wijst uit dat concrete omstandigheden van het geval bepalend zijn
voor de beantwoording van de vraag of voldoende verband bestaat tussen het
bewezen verklaarde handelen van de verdachte en de door de benadeelde
geleden schade om te kunnen aannemen dat de benadeelde door dit
handelen rechtstreeks schade heeft geleden
o verzekeraars kunnen hier geen beroep op doen
- de nabestaanden art. 51a lid 1 sub a onder 2 Sv = de familieleden van een persoon
wiens overlijden rechtstreeks is veroorzaakt door een strafbaar feit
o art. 51a lid 1 sub b Sv:
 echtgenoot
 geregistreerde partner, danwel andere levensgezel
 bloedverwanten in de rechte lijn
 de bloedverwanten in de zijlijn tot en met de 4e graad
 personen die van het (directe) slachtoffer afhankelijk zijn

3

, correcte bejegening art. 51aa lid 1 Sv
- algemene instructienorm m.b.t. de wijze waarop het slachtoffer tegemoet wordt
getreden. Ovj moet hier zorg voor dragen.
- O.t.t. art. 288a lid 2 Sv
- Art. 55aa lid 2 Sv: opsporingsambtenarenen ovj dienen zorg te dragen voor
doorverwijzing naar slachtofferhulp

Informatieverschaffing art. 51ab Sv & art. 51ac Sv: slachtoffer heeft recht om door politie of
ovj te worden geïnformeerd.
- Art. 51ac Sv: bevat een reeks informatieplichten jegens het slachtoffer
- Art. 51b lid 1 Sv: slachtoffer kan toestemming verzoeken om kennis te nemen van de
processtukken die voor hem van belang zijn.
- Art. 51b lid 2 Sv: slachtoffer kan verzoek doen om stukken toe te voegen aan het
procesdossier. Kan van belang zijn voor onderbouwing van de
schadevergoedingsvordering.

Bijstand en vertegenwoordiging
- Art. 51c lid 1 Sv: bijstand tijdens het voorbereidend onderzoek en op de terechtzitting
- Art. 51c lid 3 Sv: doen vertegenwoordigen ter terechtzitting
- Geen recht op vergoeding van eventuele kosten van de bijstand art. 44 lid 4 Wet op
de rechtsbijstand
- Art. 51c lid 5 Sv: bijstand kan worden verleend door een tolk

Bevoegdheid tot aangifte art. 161 Sv
- Iedereen kan dit
- Opsporingsambtenaren moeten de aangifte in ontvangst nemen art. 163 lid 9 Sv. Dit
kan ook elektronisch.
- Bij weigering kan aangever naar een ovj. Deze kan ter zake opsporing aan andere
opsporingsambtenaar bevelen geven art. 148 lid 2 Sv.
- Art. 188 Sr: Valse aangifte is strafbaar
- Art. 164 lid 1 Sv: de klacht als een aangifte met verzoek tot vervolging. Soms is zo’n
klacht een voorwaarde voor vervolging
o Absolute klachtsdelicten: zijn wegens de specifieke aard hiervan alleen op de
klacht vervolgbaar.
 Meineed bij een videoverhoor (art. 207b lid 3 Sr)
 Meeste beledigingsdelicten (art. 269 Sr & art. 271 lid 4 Sr)
 Schending van geheimen (art. 272 lid 2 Sr & art. 273 lid 3 Sr)
 Schaking (art. 281 lid 2 Sr)
 Bepaalde vormen van dwang (art. 284 lid 2 Sr)
 Belaging (art. 285b lid 2 Sr)
 Afdreiging (art. 318 lid 3 Sr)
 Drukpersdelicten uit (art. 420 Sr)
o Relatieve klachtsdelicten
 Meeste vermogensdelicten indien de dader de van tafel en bed of van
goederen gescheiden echtgenoot of de bloed- of aanverwant in de
rechte lijn of zijlijn tot de 2e graad van het slachtoffer is
- Art. 268 sr: de valse lasterlijke aanklacht is strafbaar
- Geen wettelijke bepaling voor anonieme aangifte
o Reden: anonimiteit kan de uitoefening van het ondervragingsrecht van de
verdache frustreren
Aangifte verplichting
- een ieder die kennis draagt van moord, doorslag, verkrachting art. 160 lid 1 Sv
- ook pogings- en voorbereidingshandelingen art. 129 Sv

4