Recht in context
Webcast 1: Contextualisme en rechtsvinding
Is het de taak van de rechter om de regels uit het wetboek toe te passen of eerder het vinden van
een oplossing binnen een concreet probleem? Afankelikk van de context
Regelgeleide rechtsvinding tegenover casuïstsche
Bik regelgeleide rechtsvinding is de rechter gericht op het goed toepassen van de regels en zorgen dat
iedereen gelikk wordt behandeld
Bik casuïstsche rechtsvinding verdiept de rechter zich in alle omstandigheden van het geval en zoekt
op basis van de inschatng van deze omstandigheden de beste oplossing
Voorbeelden:
Regelgeleide rechtsvinding: verkeersboetes, het is de bedoeling dat bik verkeersboetes iedereen
gelikk wordt behandeld Wanneer ke te hard rikdt, krikg ke een boete, ongeacht wat de
omstandigheden van dit geval waren
Casuïstsche rechtsvinding: echtscheiding (en omgangsregeling), hierbik is het belangrikker om op
basis van de omstandigheden een goede oplossing voor het kind te vinden dan dat de regels heel
precies gehandhaafd worden
Wat heeft dit te maken met het contettualisme7
Het idee van het contextualisme is dat ke het recht altkd in zikn verband moet brengen met zikn
omgeving (praktjk waarin het recht werkt,e de maatschappij waarmee het recht is verbonden of de
ideeën die er achter het recht zitenn Het is niet genoeg om alleen naar de kuridische regels op
zichzelf te kikken
Webcast 2: Wet, grondwet en verdrag
Als er regels van toepassing zikn uit een wet en verdrag, wat gaat dan voor?
De voorrang wordt geregeld in art 93 Gw: ‘’Bepalingen van verdragen en van besluiten van
volkenrechtelijke organisatess die naar haar inhoud een ieder kunnen verbindens hebben verbindende
kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.’’
Ofewel: Als Nederland bik een verdrag is aangesloten en alle procedures zikn afgehandeld, dan zikn
de regels van zo een verdrag geldig binnen Nederland Addertke: ‘’die naar haar inhoud een ieder
kunnen verbinden.’’ Het gaat dus alleen om bepalingen uit een verdrag waar wij als burgers iets
mee kunnen,e die ons direct rechten en plichten geven. Voorbeeld: mensenrechtenverdragen.
Art 94 Gw: ‘’Binnen het Koninkrijk geldende wetelijke voorschrifen vinden geen toepassings indien
deze toepassing niet verenigbar is met een ieder verbindende bepalingen van verdragen en van
besluiten van volkenrechtelijke organisates.’’
Voorbeeld: Nieuwe wet, winkeleigenaren moeten de winkel openen op koopzondag Een Christelikke
wil hier niet aan meewerken in verband met zikn geloof (zondag, rustdag) Deze persoon kan dan een
, beroep doen op de vrikheid van Godsdienst van het EVRM (art 9 EVRM) Dit is een typisch ieder
verbindende bepaling die voor gaat op de wet In dit geval staat het verdrag hoger dan de wet
De plaats van de grondwet
Art 120 Gw: ‘’De rechter treedt niet in de beoordeling van de grondwetgheid van weten en
verdragen.’’
Ofewel: De rechter mag niets zeggen over de verhouding tussen de grondwet en de wet, ook
wanneer het overduidelikk is dat een wet in strikd is met de grondwet
Voorbeeld: Als de plicht om winkels zondag open te doen in een wet in formele zin staan, dan is deze
plicht waarschiknlikk in strikd met art 6 Gw (vrikheid van Godsdienst) Vanwege art 120 Gw mag de
rechter niets doen
Bik lagere regelgeving (bikvoorbeeld bik een AVB) mag de rechter wel de grondwet voor laten gaan De
rechter moet deze formele weten namelikk respecteren
Hiërarchie van rechtsbronnen
Verdrag
Grondwet
Wet in formele zin
Lagere regelgeving
Alle lagere regels kunnen worden getoetst aan het verdrag Als er strikd is gaat het verdrag voor, als
het maar een ieder verbindende bepaling is Aan de grondwet kan niet altkd worden getoetst, niet
aan de wet in formele zin,e wel aan lagere regelgeving
Daarbik mag de wet in formele zin weer worden getoetst aan de lagere regelgeving
Webcast 3: Gewoonte en beginselen
Rechtsbronnen:
Gewoonterecht (staatsrecht, handelsrecht en internatonaal recht);
Rechtsbeginselen (geef een algemene norm over de basis van het recht)
De gewoonte is een vorm van recht die ontstaat in de praktkk Het gewoonterecht ontstaat door de
volgende punten:
Usus (herkenbaar herhaald gedrag, geen eenmalige acte);
Opinio necessitats (kuris) (de overtuiging dat een vast gedrag kuridisch van belang is);
Wederzikdse verwachtngen (betekenis hebben in een groep, mensen moeten van elkaar
verwachten dat ze zich aan de regel houden)
Voorbeeld: bieden op een veiling door middel van ke hand opsteken Wanneer ke dit doet heef dit
ook kuridische gevolgen (als laatste bieder heb ke het goed gekocht)
Rechtsbeginselen
Vertegenwoordigt belangrikke waarde;
Verankerd in andere rechtsbron (herkenbaar zikn in het rechtssysteem)
Webcast 1: Contextualisme en rechtsvinding
Is het de taak van de rechter om de regels uit het wetboek toe te passen of eerder het vinden van
een oplossing binnen een concreet probleem? Afankelikk van de context
Regelgeleide rechtsvinding tegenover casuïstsche
Bik regelgeleide rechtsvinding is de rechter gericht op het goed toepassen van de regels en zorgen dat
iedereen gelikk wordt behandeld
Bik casuïstsche rechtsvinding verdiept de rechter zich in alle omstandigheden van het geval en zoekt
op basis van de inschatng van deze omstandigheden de beste oplossing
Voorbeelden:
Regelgeleide rechtsvinding: verkeersboetes, het is de bedoeling dat bik verkeersboetes iedereen
gelikk wordt behandeld Wanneer ke te hard rikdt, krikg ke een boete, ongeacht wat de
omstandigheden van dit geval waren
Casuïstsche rechtsvinding: echtscheiding (en omgangsregeling), hierbik is het belangrikker om op
basis van de omstandigheden een goede oplossing voor het kind te vinden dan dat de regels heel
precies gehandhaafd worden
Wat heeft dit te maken met het contettualisme7
Het idee van het contextualisme is dat ke het recht altkd in zikn verband moet brengen met zikn
omgeving (praktjk waarin het recht werkt,e de maatschappij waarmee het recht is verbonden of de
ideeën die er achter het recht zitenn Het is niet genoeg om alleen naar de kuridische regels op
zichzelf te kikken
Webcast 2: Wet, grondwet en verdrag
Als er regels van toepassing zikn uit een wet en verdrag, wat gaat dan voor?
De voorrang wordt geregeld in art 93 Gw: ‘’Bepalingen van verdragen en van besluiten van
volkenrechtelijke organisatess die naar haar inhoud een ieder kunnen verbindens hebben verbindende
kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.’’
Ofewel: Als Nederland bik een verdrag is aangesloten en alle procedures zikn afgehandeld, dan zikn
de regels van zo een verdrag geldig binnen Nederland Addertke: ‘’die naar haar inhoud een ieder
kunnen verbinden.’’ Het gaat dus alleen om bepalingen uit een verdrag waar wij als burgers iets
mee kunnen,e die ons direct rechten en plichten geven. Voorbeeld: mensenrechtenverdragen.
Art 94 Gw: ‘’Binnen het Koninkrijk geldende wetelijke voorschrifen vinden geen toepassings indien
deze toepassing niet verenigbar is met een ieder verbindende bepalingen van verdragen en van
besluiten van volkenrechtelijke organisates.’’
Voorbeeld: Nieuwe wet, winkeleigenaren moeten de winkel openen op koopzondag Een Christelikke
wil hier niet aan meewerken in verband met zikn geloof (zondag, rustdag) Deze persoon kan dan een
, beroep doen op de vrikheid van Godsdienst van het EVRM (art 9 EVRM) Dit is een typisch ieder
verbindende bepaling die voor gaat op de wet In dit geval staat het verdrag hoger dan de wet
De plaats van de grondwet
Art 120 Gw: ‘’De rechter treedt niet in de beoordeling van de grondwetgheid van weten en
verdragen.’’
Ofewel: De rechter mag niets zeggen over de verhouding tussen de grondwet en de wet, ook
wanneer het overduidelikk is dat een wet in strikd is met de grondwet
Voorbeeld: Als de plicht om winkels zondag open te doen in een wet in formele zin staan, dan is deze
plicht waarschiknlikk in strikd met art 6 Gw (vrikheid van Godsdienst) Vanwege art 120 Gw mag de
rechter niets doen
Bik lagere regelgeving (bikvoorbeeld bik een AVB) mag de rechter wel de grondwet voor laten gaan De
rechter moet deze formele weten namelikk respecteren
Hiërarchie van rechtsbronnen
Verdrag
Grondwet
Wet in formele zin
Lagere regelgeving
Alle lagere regels kunnen worden getoetst aan het verdrag Als er strikd is gaat het verdrag voor, als
het maar een ieder verbindende bepaling is Aan de grondwet kan niet altkd worden getoetst, niet
aan de wet in formele zin,e wel aan lagere regelgeving
Daarbik mag de wet in formele zin weer worden getoetst aan de lagere regelgeving
Webcast 3: Gewoonte en beginselen
Rechtsbronnen:
Gewoonterecht (staatsrecht, handelsrecht en internatonaal recht);
Rechtsbeginselen (geef een algemene norm over de basis van het recht)
De gewoonte is een vorm van recht die ontstaat in de praktkk Het gewoonterecht ontstaat door de
volgende punten:
Usus (herkenbaar herhaald gedrag, geen eenmalige acte);
Opinio necessitats (kuris) (de overtuiging dat een vast gedrag kuridisch van belang is);
Wederzikdse verwachtngen (betekenis hebben in een groep, mensen moeten van elkaar
verwachten dat ze zich aan de regel houden)
Voorbeeld: bieden op een veiling door middel van ke hand opsteken Wanneer ke dit doet heef dit
ook kuridische gevolgen (als laatste bieder heb ke het goed gekocht)
Rechtsbeginselen
Vertegenwoordigt belangrikke waarde;
Verankerd in andere rechtsbron (herkenbaar zikn in het rechtssysteem)
