BELEIDSWETENSCHAP
Hoofdstuk 1: Wat is beleid(swetenschap)?.....................................................................................................................5
1.1 Geschiedenis van het woord ‘beleid’.....................................................................................................................5
1.2 Nood aan overheidsbeleid.....................................................................................................................................6
1.3 Wat is beleid?........................................................................................................................................................9
1.4 Geschiedenis van de beleidswetenschap............................................................................................................10
1.5 Wat is beleidswetenschap?.................................................................................................................................11
Hoofdstuk 2: De beleidsinhoud.....................................................................................................................................12
2.1 Typologie van problemen....................................................................................................................................12
2.2 Onderdelen van beleid........................................................................................................................................13
2.2.1 Beleidsdoeleinden........................................................................................................................................13
2.2.2 Beleidsmiddelen...........................................................................................................................................14
2.2.3 Tijdskeuzes....................................................................................................................................................14
2.3 Structuur van beleid............................................................................................................................................14
Hoofdstuk 3: De beleidscontext....................................................................................................................................15
3.1 Een voorbeeld: de dioxinecrisis...........................................................................................................................15
3.2 Algemeen kader...................................................................................................................................................15
3.3 De meervoudige context van beleid....................................................................................................................15
3.3.1 Geografische context....................................................................................................................................16
3.3.2 Sociaal-culturele context..............................................................................................................................16
3.3.3 Economische context....................................................................................................................................16
3.3.4 Technologische context (niet zo heel belangrijk)..........................................................................................17
3.3.5 Juridische context.........................................................................................................................................17
3.3.6 Historische context.......................................................................................................................................17
3.3.7 Politieke context...........................................................................................................................................17
3.3.8 Situationele context......................................................................................................................................18
3.4 Overzicht.............................................................................................................................................................18
Hoofdstuk 4: De beleidsactoren....................................................................................................................................19
4.1 Definitie van een beleidsactor.............................................................................................................................19
4.2 Individuele en samengestelde actoren................................................................................................................19
4.2.1 Verzameling actoren.....................................................................................................................................20
4.2.2 Samengestelde actoren................................................................................................................................20
4.3 Belangrijke actoren in het beleidsproces.............................................................................................................22
4.3.1 Burgers.........................................................................................................................................................22
4.3.2 Wetgevende en uitvoerende macht.............................................................................................................23
4.3.3 Politieke partijen...........................................................................................................................................23
1
, 4.3.4 Pressiegroepen.............................................................................................................................................23
4.3.5 Massamedia..................................................................................................................................................24
4.3.6 Bureaucratie.................................................................................................................................................25
4.3.7 Externe adviseurs.........................................................................................................................................25
4.4 Beleidsarena’s......................................................................................................................................................25
4.4.1 Constellaties van actoren (Game theory).....................................................................................................26
4.4.2 Bekende constellaties...................................................................................................................................27
4.4.3 Actorconstellaties en de realiteit..................................................................................................................27
4.4.4 Wijze van interactie......................................................................................................................................28
Hoofdstuk 5: Het beleidsproces....................................................................................................................................29
5.1 Definitie en onderdelen van het beleidsproces...................................................................................................29
5.2 Fase 1: Agendasetting..........................................................................................................................................29
5.2.1 Inleiding en definitie.....................................................................................................................................29
5.2.2 Vier modellen van agendasetting.................................................................................................................29
5.3 Fase 2: Beleidsvoorbereiding...............................................................................................................................32
5.4 Fase 3: Beleidsbepaling.......................................................................................................................................35
5.5 Fase 4: De uitvoering van overheidsbeleid..........................................................................................................37
5.6 Fase 5: De naleving en handhaving van beleid....................................................................................................40
5.7 Fase 6: Evaluatie van beleid.................................................................................................................................42
5.8 Besluit.................................................................................................................................................................. 46
Hoofdstuk 6: Normatieve theorieën..............................................................................................................................48
6.1 Inleiding...............................................................................................................................................................48
6.2 Rational choice theory.........................................................................................................................................48
6.2.1 Inleiding........................................................................................................................................................48
6.2.2 Game theory.................................................................................................................................................49
6.2.3 Principal agent theory...................................................................................................................................50
6.2.4 Evaluatie.......................................................................................................................................................51
6.3 Public choice theory............................................................................................................................................51
6.3.1 Inleiding........................................................................................................................................................51
6.3.2 Elementen....................................................................................................................................................52
6.3.3 Oplossingen..................................................................................................................................................53
6.3.4 Evaluatie.......................................................................................................................................................53
Hoofdstuk 7: Descriptieve theorieën.............................................................................................................................54
7.1 Inleiding: van normatief naar descriptief.............................................................................................................54
7.2 Bounded rationality.............................................................................................................................................54
7.2.1 Startpunt.......................................................................................................................................................54
7.2.2 Substantial en procedural rationality............................................................................................................54
7.2.3 Statisfycing search........................................................................................................................................55
2
, 7.2.4 Beperkingen van de rationaliteit..................................................................................................................55
7.2.5 Toepassingen................................................................................................................................................56
7.2.6 Kritiek...........................................................................................................................................................56
7.3 Prospect theory...................................................................................................................................................57
7.3.1 Prespect theory: beslissen in onzekere situaties..........................................................................................57
7.3.2 Expected utility theory..................................................................................................................................57
7.3.3 Aanleiding prospect theory..........................................................................................................................57
7.3.4 Prospect theory............................................................................................................................................58
7.3.5 Toepassingen................................................................................................................................................59
7.3.6 Kritiek...........................................................................................................................................................59
7.4 Heuristieken........................................................................................................................................................59
7.4.1 Snel beslissen................................................................................................................................................59
7.4.2 Soorten heuristieken....................................................................................................................................60
Hoofdstuk 8: Bestuurskundige benaderingen...............................................................................................................62
8.1 Inleiding...............................................................................................................................................................62
8.2 Incrementalisme..................................................................................................................................................62
8.2.1 Theorie van het incrementalisme.................................................................................................................62
8.2.2 Toepassing in het beleidsonderzoek.............................................................................................................63
8.2.3 Kritiek op het incrementalisme.....................................................................................................................63
8.3 Mixed scanning....................................................................................................................................................63
8.3.1 Theorie van mixed scanning.........................................................................................................................64
8.3.2 Toepassing van mixed scanning....................................................................................................................65
8.4 Garbage can.........................................................................................................................................................65
8.4.1 Theorie van de garbage can-benadering......................................................................................................65
8.4.2 Toepassing van de garbage can-benadering.................................................................................................66
8.4.3 Kritiek op de garbage can-benadering..........................................................................................................66
Hoofdstuk 9: Politieke theorieën...................................................................................................................................67
9.1 Het politieke arenamodel....................................................................................................................................67
9.2 Essence of decision..............................................................................................................................................67
9.2.1 Model 1: Rational Actor Model.....................................................................................................................68
9.2.2 Model 2: Organizational Behavior Model.....................................................................................................69
9.2.3 Model 3: Governmental Politics Model........................................................................................................69
9.3 Nieuw institutionalisme.......................................................................................................................................70
9.4 Netwerktheorieën...............................................................................................................................................72
9.4.1 Definities en centrale concepten..................................................................................................................72
9.4.2 ‘from governement to governance’..............................................................................................................73
9.4.3 Gedrag en relaties binnen netwerken..........................................................................................................73
9.5 Poliheuristic theory..............................................................................................................................................74
3
,4
, DEEL 1: INLEIDING EN DEFINIËRING
Examen:
- 70% van de punten staan op deel 1 & 3
- Er komt waarschijnlijk sws een matrix in
- 1ste deel: korte antwoord vragen (5 fases van dat, 4 nadelen van dat) reproductie
- 2de deel: meer begrijpende vragen (tussen welke 2 theorieën is deze theorie een mengeling, nadelen
hiervan, pas het toe en geef een voorbeeld)
- 3de deel: toepassingen op de realiteit
- Zorgen dat je de theorieën goed begrijpt (zodat je ze kan mengen) en dat je meer kan vertellen dan wat er in
de slides staan ( niet enkel de puntjes aframmelen maar wat meer erover zeggen)
- Je kan de teksten die passen bij de slides best lezen en de belangrijke dingen eruit halen
- Als je een voorbeeld moet geven licht het dan wel toe (Niet gewoon vb van incrementalisme = begroting
maar meer uitleg)
- Bij examen belangrijke woorden markeren
Hoofdstuk 1: Wat is beleid(swetenschap)?
1.1 Geschiedenis van het woord ‘beleid’
Beleid < Middeleeuws Nederlanse werkwoord ‘beleiden’
- beleiden= doen gaan, aanvoeren
- Beleider = iemand die doet gaan, aanvoerder, iemand die den stoot aan iets geeft, aanstoker
Beleid zelf heeft een zeer brede betekenis:
- Regering
- Manier van doen, wijze van omgang met personen
- Beheer van zaken, bevelvoering
- Prudentie, bedachtzaamheid
19e eeuw: betekenis versmald tot prudentie
En in de 20 ste eeuw: heropleving en succes van ‘beleid’
- Heropleving = je hebt dat woord gewoon, er is geen ander woord dat dezelfde lading heeft
- Succus = dat je het woord ook echt veel gebruikt
*contrast met politiek
- Verschil loonbeleid en loonpolitiek – die gevoelswaarde is anders
o Politiek heeft een andere sfeer – belangen die botsen – sfeer van opportunisme; controverse,
partijdigheid, manipulatie, opportunisme
o Beleid – droog, bureaucratisch, zakelijkheid, deskundigheid, objectiviteit, consensus
Dat SUCCUS is door 2 evoluties
1. Evolutie van nomocratie naar teleocratie
o Liberale rechtsstaat: regeren door wetten (regels maar zo veel mogelijk vrijheid – hedendaagse
Amerika wat)
o Sociale verzorgingsstaat: regeren door doelstellingen ( hedendaags bij ons)
2. Paradox van de moderne samenleving
5
, o Gegeneraliseerde verafhankelijking (meer afhankelijk van elkaar want onze samenleving wordt veel
complexer, veel meer mogelijkheid tot chaos – je hebt die sturing/regels nodig)
o Sociale atomisering (bowling alone – verlies van de sociale lijn in onze samenleving (dat boek) )
o = paradox want waarom zou je de regels volgen als je geen connectie meer hebt met elkaar met de
rest van de samenleving
= Ruimte voor overheid als ‘beleider’ van de samenleving (er is veel meer beleid nodig/ sturing nodig)
1.2 Nood aan overheidsbeleid
Sturing door de overheid
- Maatschappelijk verkeer op vreedzame en voorspelbare manier laten verlopen
- Maatschappelijke veranderingen teweegbrengen: “De overheid moet iets doen”
o Vb. arbeidsomstandigheden (begin 20ste eeuw) vrouwenemancipatie (jaren ’60) klimaatverandering
o Beleid wilt meer doen, het wilt ons ergens naar toe brengen
3 alternatieve sturingsvormen:
1. Maatschappelijke zelfsturing
- Organisaties kunnen maatschappelijke ontwikkelingen beïnvloeden
- Vrijwillig en op basis van rationele argumenten
- Geen wettelijke taak, wél cruciale hulpbronnen
o Bovens et al. (2007): MZ betekent dat groeperingen zonder tussenkomst van de overheid waarden
uitdragen, problemen oplossen of kansen benutten, veelal door het gezamenlijk opstellen en/of
uitvoeren en/of handhaven van regels of afspraken (indien nodig binnen een wettelijk kader)
o Vb Ontstaan van ziekenhuizen (eerst bij de katholieke gasthuizen want er was niets anders voor
mensen die ziek werden)
o Vb. oprichting burgerwacht (zelf de buurt in t oog houden want er is niets anders)
- Volgens Stone zijn er 3 voorwaarden voor dat dit kan werken; hij start van de assumptie/premisse
“Samenleving streeft naar zekerheid, veiligheid, efficiëntie en gelijkheid”
o 1. Profijt door deelname: zelfsturing draagt per saldo bij aan de zekerheid, veiligheid, efficiëntie
en/of gelijkheid (kan alleen maar werken als ge streeft wordt naar die dingen)
o 2. Gemeenschap is in staat freeriders uit te sluiten
*zijn mensen die niet bijdragen maar wel profiteren
o 3. Handelingen die voortvloeien uit de maatschappelijke zelfsturing vallen binnen de wettelijke
kaders: geen sprake van externe effecten die het duurzame karakter van het verband bedreigen
door overheidsinterventie
De dingen die je doet mogen niet in strijd zijn met de regels/wetten die er bestaan
2. sturing in wisselwerking tussen overheid en middenveld
- Doelstellingen overheden & maatschappelijke organisaties lopen parallel
- Complementair:
o Overheid: regels uitvaardigen en belastingsgeld ter beschikking stellen
- Middenveld: vertrouwen bij achterban en implementatiecapaciteit
- = Overheid zet grote lijnen uit en voorziet middelen, particuliere organisaties doen de concrete invulling en
uitvoering
3. sturing door de markt
- Maatschappelijke problemen oplossen door marktprikkels en concurrentie
- Voorwaarde: markt werkt optimaal als er voldoende aanbieders zijn
6
Hoofdstuk 1: Wat is beleid(swetenschap)?.....................................................................................................................5
1.1 Geschiedenis van het woord ‘beleid’.....................................................................................................................5
1.2 Nood aan overheidsbeleid.....................................................................................................................................6
1.3 Wat is beleid?........................................................................................................................................................9
1.4 Geschiedenis van de beleidswetenschap............................................................................................................10
1.5 Wat is beleidswetenschap?.................................................................................................................................11
Hoofdstuk 2: De beleidsinhoud.....................................................................................................................................12
2.1 Typologie van problemen....................................................................................................................................12
2.2 Onderdelen van beleid........................................................................................................................................13
2.2.1 Beleidsdoeleinden........................................................................................................................................13
2.2.2 Beleidsmiddelen...........................................................................................................................................14
2.2.3 Tijdskeuzes....................................................................................................................................................14
2.3 Structuur van beleid............................................................................................................................................14
Hoofdstuk 3: De beleidscontext....................................................................................................................................15
3.1 Een voorbeeld: de dioxinecrisis...........................................................................................................................15
3.2 Algemeen kader...................................................................................................................................................15
3.3 De meervoudige context van beleid....................................................................................................................15
3.3.1 Geografische context....................................................................................................................................16
3.3.2 Sociaal-culturele context..............................................................................................................................16
3.3.3 Economische context....................................................................................................................................16
3.3.4 Technologische context (niet zo heel belangrijk)..........................................................................................17
3.3.5 Juridische context.........................................................................................................................................17
3.3.6 Historische context.......................................................................................................................................17
3.3.7 Politieke context...........................................................................................................................................17
3.3.8 Situationele context......................................................................................................................................18
3.4 Overzicht.............................................................................................................................................................18
Hoofdstuk 4: De beleidsactoren....................................................................................................................................19
4.1 Definitie van een beleidsactor.............................................................................................................................19
4.2 Individuele en samengestelde actoren................................................................................................................19
4.2.1 Verzameling actoren.....................................................................................................................................20
4.2.2 Samengestelde actoren................................................................................................................................20
4.3 Belangrijke actoren in het beleidsproces.............................................................................................................22
4.3.1 Burgers.........................................................................................................................................................22
4.3.2 Wetgevende en uitvoerende macht.............................................................................................................23
4.3.3 Politieke partijen...........................................................................................................................................23
1
, 4.3.4 Pressiegroepen.............................................................................................................................................23
4.3.5 Massamedia..................................................................................................................................................24
4.3.6 Bureaucratie.................................................................................................................................................25
4.3.7 Externe adviseurs.........................................................................................................................................25
4.4 Beleidsarena’s......................................................................................................................................................25
4.4.1 Constellaties van actoren (Game theory).....................................................................................................26
4.4.2 Bekende constellaties...................................................................................................................................27
4.4.3 Actorconstellaties en de realiteit..................................................................................................................27
4.4.4 Wijze van interactie......................................................................................................................................28
Hoofdstuk 5: Het beleidsproces....................................................................................................................................29
5.1 Definitie en onderdelen van het beleidsproces...................................................................................................29
5.2 Fase 1: Agendasetting..........................................................................................................................................29
5.2.1 Inleiding en definitie.....................................................................................................................................29
5.2.2 Vier modellen van agendasetting.................................................................................................................29
5.3 Fase 2: Beleidsvoorbereiding...............................................................................................................................32
5.4 Fase 3: Beleidsbepaling.......................................................................................................................................35
5.5 Fase 4: De uitvoering van overheidsbeleid..........................................................................................................37
5.6 Fase 5: De naleving en handhaving van beleid....................................................................................................40
5.7 Fase 6: Evaluatie van beleid.................................................................................................................................42
5.8 Besluit.................................................................................................................................................................. 46
Hoofdstuk 6: Normatieve theorieën..............................................................................................................................48
6.1 Inleiding...............................................................................................................................................................48
6.2 Rational choice theory.........................................................................................................................................48
6.2.1 Inleiding........................................................................................................................................................48
6.2.2 Game theory.................................................................................................................................................49
6.2.3 Principal agent theory...................................................................................................................................50
6.2.4 Evaluatie.......................................................................................................................................................51
6.3 Public choice theory............................................................................................................................................51
6.3.1 Inleiding........................................................................................................................................................51
6.3.2 Elementen....................................................................................................................................................52
6.3.3 Oplossingen..................................................................................................................................................53
6.3.4 Evaluatie.......................................................................................................................................................53
Hoofdstuk 7: Descriptieve theorieën.............................................................................................................................54
7.1 Inleiding: van normatief naar descriptief.............................................................................................................54
7.2 Bounded rationality.............................................................................................................................................54
7.2.1 Startpunt.......................................................................................................................................................54
7.2.2 Substantial en procedural rationality............................................................................................................54
7.2.3 Statisfycing search........................................................................................................................................55
2
, 7.2.4 Beperkingen van de rationaliteit..................................................................................................................55
7.2.5 Toepassingen................................................................................................................................................56
7.2.6 Kritiek...........................................................................................................................................................56
7.3 Prospect theory...................................................................................................................................................57
7.3.1 Prespect theory: beslissen in onzekere situaties..........................................................................................57
7.3.2 Expected utility theory..................................................................................................................................57
7.3.3 Aanleiding prospect theory..........................................................................................................................57
7.3.4 Prospect theory............................................................................................................................................58
7.3.5 Toepassingen................................................................................................................................................59
7.3.6 Kritiek...........................................................................................................................................................59
7.4 Heuristieken........................................................................................................................................................59
7.4.1 Snel beslissen................................................................................................................................................59
7.4.2 Soorten heuristieken....................................................................................................................................60
Hoofdstuk 8: Bestuurskundige benaderingen...............................................................................................................62
8.1 Inleiding...............................................................................................................................................................62
8.2 Incrementalisme..................................................................................................................................................62
8.2.1 Theorie van het incrementalisme.................................................................................................................62
8.2.2 Toepassing in het beleidsonderzoek.............................................................................................................63
8.2.3 Kritiek op het incrementalisme.....................................................................................................................63
8.3 Mixed scanning....................................................................................................................................................63
8.3.1 Theorie van mixed scanning.........................................................................................................................64
8.3.2 Toepassing van mixed scanning....................................................................................................................65
8.4 Garbage can.........................................................................................................................................................65
8.4.1 Theorie van de garbage can-benadering......................................................................................................65
8.4.2 Toepassing van de garbage can-benadering.................................................................................................66
8.4.3 Kritiek op de garbage can-benadering..........................................................................................................66
Hoofdstuk 9: Politieke theorieën...................................................................................................................................67
9.1 Het politieke arenamodel....................................................................................................................................67
9.2 Essence of decision..............................................................................................................................................67
9.2.1 Model 1: Rational Actor Model.....................................................................................................................68
9.2.2 Model 2: Organizational Behavior Model.....................................................................................................69
9.2.3 Model 3: Governmental Politics Model........................................................................................................69
9.3 Nieuw institutionalisme.......................................................................................................................................70
9.4 Netwerktheorieën...............................................................................................................................................72
9.4.1 Definities en centrale concepten..................................................................................................................72
9.4.2 ‘from governement to governance’..............................................................................................................73
9.4.3 Gedrag en relaties binnen netwerken..........................................................................................................73
9.5 Poliheuristic theory..............................................................................................................................................74
3
,4
, DEEL 1: INLEIDING EN DEFINIËRING
Examen:
- 70% van de punten staan op deel 1 & 3
- Er komt waarschijnlijk sws een matrix in
- 1ste deel: korte antwoord vragen (5 fases van dat, 4 nadelen van dat) reproductie
- 2de deel: meer begrijpende vragen (tussen welke 2 theorieën is deze theorie een mengeling, nadelen
hiervan, pas het toe en geef een voorbeeld)
- 3de deel: toepassingen op de realiteit
- Zorgen dat je de theorieën goed begrijpt (zodat je ze kan mengen) en dat je meer kan vertellen dan wat er in
de slides staan ( niet enkel de puntjes aframmelen maar wat meer erover zeggen)
- Je kan de teksten die passen bij de slides best lezen en de belangrijke dingen eruit halen
- Als je een voorbeeld moet geven licht het dan wel toe (Niet gewoon vb van incrementalisme = begroting
maar meer uitleg)
- Bij examen belangrijke woorden markeren
Hoofdstuk 1: Wat is beleid(swetenschap)?
1.1 Geschiedenis van het woord ‘beleid’
Beleid < Middeleeuws Nederlanse werkwoord ‘beleiden’
- beleiden= doen gaan, aanvoeren
- Beleider = iemand die doet gaan, aanvoerder, iemand die den stoot aan iets geeft, aanstoker
Beleid zelf heeft een zeer brede betekenis:
- Regering
- Manier van doen, wijze van omgang met personen
- Beheer van zaken, bevelvoering
- Prudentie, bedachtzaamheid
19e eeuw: betekenis versmald tot prudentie
En in de 20 ste eeuw: heropleving en succes van ‘beleid’
- Heropleving = je hebt dat woord gewoon, er is geen ander woord dat dezelfde lading heeft
- Succus = dat je het woord ook echt veel gebruikt
*contrast met politiek
- Verschil loonbeleid en loonpolitiek – die gevoelswaarde is anders
o Politiek heeft een andere sfeer – belangen die botsen – sfeer van opportunisme; controverse,
partijdigheid, manipulatie, opportunisme
o Beleid – droog, bureaucratisch, zakelijkheid, deskundigheid, objectiviteit, consensus
Dat SUCCUS is door 2 evoluties
1. Evolutie van nomocratie naar teleocratie
o Liberale rechtsstaat: regeren door wetten (regels maar zo veel mogelijk vrijheid – hedendaagse
Amerika wat)
o Sociale verzorgingsstaat: regeren door doelstellingen ( hedendaags bij ons)
2. Paradox van de moderne samenleving
5
, o Gegeneraliseerde verafhankelijking (meer afhankelijk van elkaar want onze samenleving wordt veel
complexer, veel meer mogelijkheid tot chaos – je hebt die sturing/regels nodig)
o Sociale atomisering (bowling alone – verlies van de sociale lijn in onze samenleving (dat boek) )
o = paradox want waarom zou je de regels volgen als je geen connectie meer hebt met elkaar met de
rest van de samenleving
= Ruimte voor overheid als ‘beleider’ van de samenleving (er is veel meer beleid nodig/ sturing nodig)
1.2 Nood aan overheidsbeleid
Sturing door de overheid
- Maatschappelijk verkeer op vreedzame en voorspelbare manier laten verlopen
- Maatschappelijke veranderingen teweegbrengen: “De overheid moet iets doen”
o Vb. arbeidsomstandigheden (begin 20ste eeuw) vrouwenemancipatie (jaren ’60) klimaatverandering
o Beleid wilt meer doen, het wilt ons ergens naar toe brengen
3 alternatieve sturingsvormen:
1. Maatschappelijke zelfsturing
- Organisaties kunnen maatschappelijke ontwikkelingen beïnvloeden
- Vrijwillig en op basis van rationele argumenten
- Geen wettelijke taak, wél cruciale hulpbronnen
o Bovens et al. (2007): MZ betekent dat groeperingen zonder tussenkomst van de overheid waarden
uitdragen, problemen oplossen of kansen benutten, veelal door het gezamenlijk opstellen en/of
uitvoeren en/of handhaven van regels of afspraken (indien nodig binnen een wettelijk kader)
o Vb Ontstaan van ziekenhuizen (eerst bij de katholieke gasthuizen want er was niets anders voor
mensen die ziek werden)
o Vb. oprichting burgerwacht (zelf de buurt in t oog houden want er is niets anders)
- Volgens Stone zijn er 3 voorwaarden voor dat dit kan werken; hij start van de assumptie/premisse
“Samenleving streeft naar zekerheid, veiligheid, efficiëntie en gelijkheid”
o 1. Profijt door deelname: zelfsturing draagt per saldo bij aan de zekerheid, veiligheid, efficiëntie
en/of gelijkheid (kan alleen maar werken als ge streeft wordt naar die dingen)
o 2. Gemeenschap is in staat freeriders uit te sluiten
*zijn mensen die niet bijdragen maar wel profiteren
o 3. Handelingen die voortvloeien uit de maatschappelijke zelfsturing vallen binnen de wettelijke
kaders: geen sprake van externe effecten die het duurzame karakter van het verband bedreigen
door overheidsinterventie
De dingen die je doet mogen niet in strijd zijn met de regels/wetten die er bestaan
2. sturing in wisselwerking tussen overheid en middenveld
- Doelstellingen overheden & maatschappelijke organisaties lopen parallel
- Complementair:
o Overheid: regels uitvaardigen en belastingsgeld ter beschikking stellen
- Middenveld: vertrouwen bij achterban en implementatiecapaciteit
- = Overheid zet grote lijnen uit en voorziet middelen, particuliere organisaties doen de concrete invulling en
uitvoering
3. sturing door de markt
- Maatschappelijke problemen oplossen door marktprikkels en concurrentie
- Voorwaarde: markt werkt optimaal als er voldoende aanbieders zijn
6
