Hoofdstuk 1 Diagnostiek en therapie
De anamnese bestaat uit de speciële anamnese (over de hoofdklacht) en de algemene
anamnese (overige ziektegeschiedenis). In de speciële anamnese wordt het wat, waar en
wanneer van de hoofdklacht besproken. In de woorden van de patiënt wordt vermeld wat de
aard van de hoofdklacht is. Dan volgt de plaats. Daarnaast wordt het verloop van de
hoofdklacht in kaart gebracht. Voor effectieve communicatie wordt geregeld gewerkt volgens
de SBAR-methode (situation, background, assessment, recommendation).
In de algemene anamnese wordt onder meer besproken:
- Allergie.
- Afwijkingen/ ziekten, waarmee de patiënt al bekend is.
- Behandeling: gewoonlijk gaat het om een lijst met geneesmiddelen, die de patiënt
gebruikt.
- Contactpersonen. Deze personen moet ook informatie krijgen over de behandeling
- Drugs: alcohol, roken en overige drugs.
- Eten: vragen naar de laatste maaltijd is vooral van belang als patiënt bewusteloos
kan worden, of geopereerd moet worden.
Gewoonlijk geeft de patiënt zelf een auto-anamnese. Bij baby's, bij coma, bij vergevorderde
dementering, bij ernstige psychiatrische problemen en forse verstandelijke handicaps is
echter een heteroanamnese nodig. Dit betekent dat familie of verzorgers de benodigde
gegevens verstrekken over de patiënt.
Voor de inspectie is de patiënt meestal (deels) uitgekleed. Er wordt gelet op vormafwijkingen
en op de kleur. Artsen vergelijken gewoonlijk de afwijkende met de gezonde kant, omdat
mensen normaal vrijwel symmetrisch zijn.
Bij percussie klopt de arts met zijn vinger op vingers van zijn andere hand, die hij tegen de
huid van de patiënt drukt. Zo is het verschil tussen luchthoudende organen en massieve
organen goed vast te stellen.
Voor auscultatie wordt vrijwel altijd een stethoscoop gebruikt, maar het kan ook met het oor
direct op de huid. Over de longen is normaal (‘vesiculair’) ademgeruis te horen bij in- en
uitademen. Afwijkende geluiden zijn onder andere ronchi (rochelende ademhaling), wheezes
(fluittonen) en crepitaties (knisperen als belletjes in een glas frisdrank). Normaal zijn er twee
harttonen te horen: sluiten van de AV-kleppen en sluiten van de arteriële kleppen. Een
abnormaal geluid wordt souffle (geruis) genoemd en komt vaak door klepafwijkingen.
Over de buik is normaalgesproken iets van peristaltiek te horen, alleen bij peritonitis
(buikvliesontsteking) is er een stille buik.
Palpatie is het betasten van lichaamsdelen via de huid of via lichaamsopeningen: vaginaal
en rectaal toucheren. Bij palpatie wordt ook gelet op drukpijn, défense muscilair (regelmatig
aangespannen buikspieren) en loslaatpijn.
Differentiaal diagnose (DD) zijn afwijkingen die de arts overweekt als verklaring van de
klachten en bevindingen bij lichamelijk onderzoek in volgorde van waarschijnlijkheid.
Hoewel in principe onderzoek gericht gebeurt, is er toch een aantal bloedbepalingen, dat bij
vrijwel alle (poli)klinische patiënten worden verricht. Bloedonderzoeken zijn over het
algemeen goedkoop en er zijn geregeld afwijkingen mee op te sporen, die niet konden
worden vermoed op grond van anamnese en lichamelijk onderzoek. Vaak worden Hb, Ht en
1
De anamnese bestaat uit de speciële anamnese (over de hoofdklacht) en de algemene
anamnese (overige ziektegeschiedenis). In de speciële anamnese wordt het wat, waar en
wanneer van de hoofdklacht besproken. In de woorden van de patiënt wordt vermeld wat de
aard van de hoofdklacht is. Dan volgt de plaats. Daarnaast wordt het verloop van de
hoofdklacht in kaart gebracht. Voor effectieve communicatie wordt geregeld gewerkt volgens
de SBAR-methode (situation, background, assessment, recommendation).
In de algemene anamnese wordt onder meer besproken:
- Allergie.
- Afwijkingen/ ziekten, waarmee de patiënt al bekend is.
- Behandeling: gewoonlijk gaat het om een lijst met geneesmiddelen, die de patiënt
gebruikt.
- Contactpersonen. Deze personen moet ook informatie krijgen over de behandeling
- Drugs: alcohol, roken en overige drugs.
- Eten: vragen naar de laatste maaltijd is vooral van belang als patiënt bewusteloos
kan worden, of geopereerd moet worden.
Gewoonlijk geeft de patiënt zelf een auto-anamnese. Bij baby's, bij coma, bij vergevorderde
dementering, bij ernstige psychiatrische problemen en forse verstandelijke handicaps is
echter een heteroanamnese nodig. Dit betekent dat familie of verzorgers de benodigde
gegevens verstrekken over de patiënt.
Voor de inspectie is de patiënt meestal (deels) uitgekleed. Er wordt gelet op vormafwijkingen
en op de kleur. Artsen vergelijken gewoonlijk de afwijkende met de gezonde kant, omdat
mensen normaal vrijwel symmetrisch zijn.
Bij percussie klopt de arts met zijn vinger op vingers van zijn andere hand, die hij tegen de
huid van de patiënt drukt. Zo is het verschil tussen luchthoudende organen en massieve
organen goed vast te stellen.
Voor auscultatie wordt vrijwel altijd een stethoscoop gebruikt, maar het kan ook met het oor
direct op de huid. Over de longen is normaal (‘vesiculair’) ademgeruis te horen bij in- en
uitademen. Afwijkende geluiden zijn onder andere ronchi (rochelende ademhaling), wheezes
(fluittonen) en crepitaties (knisperen als belletjes in een glas frisdrank). Normaal zijn er twee
harttonen te horen: sluiten van de AV-kleppen en sluiten van de arteriële kleppen. Een
abnormaal geluid wordt souffle (geruis) genoemd en komt vaak door klepafwijkingen.
Over de buik is normaalgesproken iets van peristaltiek te horen, alleen bij peritonitis
(buikvliesontsteking) is er een stille buik.
Palpatie is het betasten van lichaamsdelen via de huid of via lichaamsopeningen: vaginaal
en rectaal toucheren. Bij palpatie wordt ook gelet op drukpijn, défense muscilair (regelmatig
aangespannen buikspieren) en loslaatpijn.
Differentiaal diagnose (DD) zijn afwijkingen die de arts overweekt als verklaring van de
klachten en bevindingen bij lichamelijk onderzoek in volgorde van waarschijnlijkheid.
Hoewel in principe onderzoek gericht gebeurt, is er toch een aantal bloedbepalingen, dat bij
vrijwel alle (poli)klinische patiënten worden verricht. Bloedonderzoeken zijn over het
algemeen goedkoop en er zijn geregeld afwijkingen mee op te sporen, die niet konden
worden vermoed op grond van anamnese en lichamelijk onderzoek. Vaak worden Hb, Ht en
1
