Outreachend werken
Basisboek voor werkers in de eerste lijn (P. 15-75)
(2013) Lia van Doorn, Yvonne van Etten, Mirjam Gademan
1. Outreachend werken
Outreachend werken afgeleid van assertive outreach, wat ‘actief naar
buiten treden’ of ‘verder reiken’ betekent. Verwijst naar een proactieve
manier van contactlegging.
Als gevolg van de vermaatschappelijking krijgen cliënten buiten de
instellingsmuren steeds vaker ambulante zorg, en wordt de doorstroom
naar zelfstandig wonen ook steeds meer bevorderd.
Hierdoor gaan professionals ook steeds vaker naar cliënten thuis of op
straat, in plaats van dat cliënten naar een instelling toe gaan.
Waar hulp aan huis al langer bekend is (denk aan thuiszorg voor de ouder
wordende mens), wordt dit nu ook steeds meer ingezet in de geestelijke
Outreachend werken gaat hierbij een stap verder, daarbij wordt hulp
desnoods ongevraagd aangeboden in de thuisomgeving, op straat of op
andere plaatsen waar cliënten zich bevinden. Outreachend werkers gaan
op mensen af, ook op mensen die zelf niet om hulp vragen of geen hulp
ontvangen. In al deze gevallen is er géén sprake van een (hulp)vraag
vanuit de cliënt zelf.
Hoe verhoudt outreachend werken zich tot hulp- en dienstverlening op
basis van een vrijwilligheid enerzijds, en drang- en dwangmaatregelen
anderzijds?
Vrijwillige hulp- en Onvrijwillige hulp- en
dienstverlening dienstverlening (drang &
dwang) en voorwaardelijke
hulp- en dienstverlening
Outreachend werken
Er kunnen wettelijke sancties worden opgelegd wanneer iemand niet
vrijwillig meewerkt aan de hulpverlening (een rechter die bijv. een
gevangenisstraf oplegt, woningcorporatie zet iemand eruit). Hierbij wordt
er gekeken vanuit de hulpverlener.
Wanneer er vanuit de cliënt gekeken wordt kunnen ‘’onvrijwillige cliënten’’
worden onderverdeeld in
- wettelijk onvrijwillige cliënten (daarbij heeft de cliënt het
hulpverleningscontract opgelegd gekregen op grond van een
wettelijke uitspraak)
- sociaal onvrijwillige cliënten: (cliënt zoekt dan niet uit zichzelf
begeleiding, maar onder druk van anderen zoals partner, familie)
Outreachend werken biedt kansen voor kwetsbare burgers, voornamelijk
bij burgers die op een andere manier niet in aanmerking komen met
, hulpverlening behalve als het al ‘’te laat’’ is en er dwang of drang moet
worden ingezet.
Naast dat outreachend werkers cliënten helpen, hebben ze ook een groot
maatschappelijk belang. Zo vervullen zij een brugfunctie tussen personen
over wie zorg bestaat of die overlast bezorgen, door te bemiddelen.
Organisaties die outreachend werken toevoegen aan hun bestaande
aanbod binnen de organisatie profleren zich ten aanzien van de overheid,
burgers en fnanciers. Vaak krijgen organisaties te horen dat ze
onbereikbaar, traag en afstandelijk zijn en dat ze échte probleemgroepen
niet bereiken. Door outreachend werken in te zetten gebeurt dit wel.
Naast positieve kanten, kleven er ook nadelen aan het outreachend
werken. Door de toename van outreachend werken, lopen werkers elkaar
soms voor de voeten. Met name wanneer er veel outreachend werkers
afstappen op achterstandswijken, is het belangrijk om onderling goed te
blijven communiceren. Daarnaast moet het niet zo zijn dat we burgers
willen controleren, maar staat de zorg voorop.
2. Historisch overzicht van outreachend werken
Er zijn altijd mensen geweest die zich bekommerden om het lot van een
ander, de maatschappelijke uitvallers (slachtofers van oorlog,
hongersnood, ziekte, schulden, verwaarlozing, criminaliteit,
aanpassingsmoeilijkheden, handicaps, pure pech). In de denkwijze van
outreachend is dus niet veel veranderd. Vroeger waren er kerken of
instanties die de zorg voor de armen op zich namen.
Zo stonden er aan het einde van de middeleeuwen in veel steden in
Nederland gasthuizen, die in eerste instantie voor reizigers en pelgrims
waren bedoeld maar al gauw uitgroeiden tot instellingen voor
hulpbehoevenden.
Echter stonden de armen in een steeds negatiever beeld, waar ze eerst
nog dichtbij de kerk stonden werden ze nu gezien als mensen die lui
waren en niet of weinig werkten.
De Franse priester Vincentius a Paolo werkte in de geestelijke
gezondheidszorg, en zette zich in voor de armen met de zogenoemde
Vincentiusverenigingen, die nu ook nog steeds bestaan. (vanaf 1830)
Rond de 18e eeuw, ontstonden er ineens veel nieuwe organisaties en
instellingen. Dit werd opgezet door mensen die zich bekommerde om het
lot van armen, wezen, gestoorden (wat een kutwoord, maar zo staat ’t in
het boek), gehandicapten en gevangenen omdat ze vonden dat de huidige
samenleving geen beschaafde samenleving meer was.
Een groot voorbeeld van deze nieuwe initiatieven was ‘’De maatschappij
tot Nut van het Algemeen’’, die kortweg het ‘Nut’ werd genoemd dat werd
opgericht door gegoede burgers, leerkrachten, notarissen, huisartsen en
o.a. advocaten. Het Nut groeide al gauw uit, en had veel sociale
initiatieven waar wel 300 afdelingen van waren in Nederland.
Ook in het buitenland waren ze actief bezig, de belangrijkste pioniers:
- Elizabeth Fry (1780-1845) richtte in Londen een vrouwencomité op
dat eropuit trok om gevangenen te bezoeken in de beruchte
Newgategevangenis
Basisboek voor werkers in de eerste lijn (P. 15-75)
(2013) Lia van Doorn, Yvonne van Etten, Mirjam Gademan
1. Outreachend werken
Outreachend werken afgeleid van assertive outreach, wat ‘actief naar
buiten treden’ of ‘verder reiken’ betekent. Verwijst naar een proactieve
manier van contactlegging.
Als gevolg van de vermaatschappelijking krijgen cliënten buiten de
instellingsmuren steeds vaker ambulante zorg, en wordt de doorstroom
naar zelfstandig wonen ook steeds meer bevorderd.
Hierdoor gaan professionals ook steeds vaker naar cliënten thuis of op
straat, in plaats van dat cliënten naar een instelling toe gaan.
Waar hulp aan huis al langer bekend is (denk aan thuiszorg voor de ouder
wordende mens), wordt dit nu ook steeds meer ingezet in de geestelijke
Outreachend werken gaat hierbij een stap verder, daarbij wordt hulp
desnoods ongevraagd aangeboden in de thuisomgeving, op straat of op
andere plaatsen waar cliënten zich bevinden. Outreachend werkers gaan
op mensen af, ook op mensen die zelf niet om hulp vragen of geen hulp
ontvangen. In al deze gevallen is er géén sprake van een (hulp)vraag
vanuit de cliënt zelf.
Hoe verhoudt outreachend werken zich tot hulp- en dienstverlening op
basis van een vrijwilligheid enerzijds, en drang- en dwangmaatregelen
anderzijds?
Vrijwillige hulp- en Onvrijwillige hulp- en
dienstverlening dienstverlening (drang &
dwang) en voorwaardelijke
hulp- en dienstverlening
Outreachend werken
Er kunnen wettelijke sancties worden opgelegd wanneer iemand niet
vrijwillig meewerkt aan de hulpverlening (een rechter die bijv. een
gevangenisstraf oplegt, woningcorporatie zet iemand eruit). Hierbij wordt
er gekeken vanuit de hulpverlener.
Wanneer er vanuit de cliënt gekeken wordt kunnen ‘’onvrijwillige cliënten’’
worden onderverdeeld in
- wettelijk onvrijwillige cliënten (daarbij heeft de cliënt het
hulpverleningscontract opgelegd gekregen op grond van een
wettelijke uitspraak)
- sociaal onvrijwillige cliënten: (cliënt zoekt dan niet uit zichzelf
begeleiding, maar onder druk van anderen zoals partner, familie)
Outreachend werken biedt kansen voor kwetsbare burgers, voornamelijk
bij burgers die op een andere manier niet in aanmerking komen met
, hulpverlening behalve als het al ‘’te laat’’ is en er dwang of drang moet
worden ingezet.
Naast dat outreachend werkers cliënten helpen, hebben ze ook een groot
maatschappelijk belang. Zo vervullen zij een brugfunctie tussen personen
over wie zorg bestaat of die overlast bezorgen, door te bemiddelen.
Organisaties die outreachend werken toevoegen aan hun bestaande
aanbod binnen de organisatie profleren zich ten aanzien van de overheid,
burgers en fnanciers. Vaak krijgen organisaties te horen dat ze
onbereikbaar, traag en afstandelijk zijn en dat ze échte probleemgroepen
niet bereiken. Door outreachend werken in te zetten gebeurt dit wel.
Naast positieve kanten, kleven er ook nadelen aan het outreachend
werken. Door de toename van outreachend werken, lopen werkers elkaar
soms voor de voeten. Met name wanneer er veel outreachend werkers
afstappen op achterstandswijken, is het belangrijk om onderling goed te
blijven communiceren. Daarnaast moet het niet zo zijn dat we burgers
willen controleren, maar staat de zorg voorop.
2. Historisch overzicht van outreachend werken
Er zijn altijd mensen geweest die zich bekommerden om het lot van een
ander, de maatschappelijke uitvallers (slachtofers van oorlog,
hongersnood, ziekte, schulden, verwaarlozing, criminaliteit,
aanpassingsmoeilijkheden, handicaps, pure pech). In de denkwijze van
outreachend is dus niet veel veranderd. Vroeger waren er kerken of
instanties die de zorg voor de armen op zich namen.
Zo stonden er aan het einde van de middeleeuwen in veel steden in
Nederland gasthuizen, die in eerste instantie voor reizigers en pelgrims
waren bedoeld maar al gauw uitgroeiden tot instellingen voor
hulpbehoevenden.
Echter stonden de armen in een steeds negatiever beeld, waar ze eerst
nog dichtbij de kerk stonden werden ze nu gezien als mensen die lui
waren en niet of weinig werkten.
De Franse priester Vincentius a Paolo werkte in de geestelijke
gezondheidszorg, en zette zich in voor de armen met de zogenoemde
Vincentiusverenigingen, die nu ook nog steeds bestaan. (vanaf 1830)
Rond de 18e eeuw, ontstonden er ineens veel nieuwe organisaties en
instellingen. Dit werd opgezet door mensen die zich bekommerde om het
lot van armen, wezen, gestoorden (wat een kutwoord, maar zo staat ’t in
het boek), gehandicapten en gevangenen omdat ze vonden dat de huidige
samenleving geen beschaafde samenleving meer was.
Een groot voorbeeld van deze nieuwe initiatieven was ‘’De maatschappij
tot Nut van het Algemeen’’, die kortweg het ‘Nut’ werd genoemd dat werd
opgericht door gegoede burgers, leerkrachten, notarissen, huisartsen en
o.a. advocaten. Het Nut groeide al gauw uit, en had veel sociale
initiatieven waar wel 300 afdelingen van waren in Nederland.
Ook in het buitenland waren ze actief bezig, de belangrijkste pioniers:
- Elizabeth Fry (1780-1845) richtte in Londen een vrouwencomité op
dat eropuit trok om gevangenen te bezoeken in de beruchte
Newgategevangenis
