Onderneming &
Aansprakelijkheid
Kwarti el 3.1 (2022/2023)
Week 1 Wanprestatie en onrechtmatige daad
Wanprestatie = tekortkoming in de nakoming van een verbintenis (art. 6:74 BW) er wordt
geheel/gedeeltelijk niet of niet goed gepresteerd.
Wanprestatie – juridisch kader (rechtsvoorwaarden):
1. Iedere tekortkoming in de nakoming van een verbintenis:
- Geheel niet, niet tijdig of ondeugdelijk nakomen opeisbare verbintenis
2. Toerekenbaarheid van de tekortkoming aan de schuldenaar:
- Toerekening op grond van schuld (art. 6:75 BW)
- Toerekening op grond van risico (art. 6:75 BW):
o Wet (art. 6:76/77 BW)
o Rechtshandelingen: garanties en exoneraties
o Verkeersopvattingen (Oerlemans/Driessen)
- Geen toerekening mogelijk op grond van overmacht (art. 6:75 BW)
3. Schade
4. Causaal verband tussen de tekortkoming en de schade
Rechtsgevolg leidt tot de verplichting voor de schuldenaar de schade (aanvullende en/of
vervangende) te vergoeden.
Onrechtmatige daad = een fout en een risico (art. 6:162 BW).
Soorten onrechtmatige gedragingen:
Inbreuk op een recht
Doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht
Doen of nalaten in strijd met hetgeen in het maatschappelijk verkeer betaamt.
Onrechtmatige daad – juridisch kader (rechtsvoorwaarden):
1. Onrechtmatige gedraging
2. Toerekening van de daad aan de dader (laedens)
3. Schade (art. 6:95 e.v. BW)
4. Causaal verband tussen de schade en de daad (art. 6:98 BW)
5. Relativiteit (art. 6:163 BW)
Rechtsgevolg de dader is verplicht de schade te vergoeden van de gelaedeerde/slachtoffer.
Onrechtmatige gedraging:
Inbreuk op een subjectief recht persoonlijkheidsrechten, absolute rechten
Doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht wet in formele en materiële zin
Doen of nalaten in strijd met de (ongeschreven) maatschappelijke zorgvuldigheid (= ontwikkeld
in de rechtspraak):
, - Kelderluik (HR 5-9-1965) het scheppen van gevaar voor een andermans persoon of goed
wordt ook wel gevaarzetting genoemd. Het is van belang een onderscheid te maken tussen
enerzijds de mogelijkheid dat een gedraging tot schade lijdt (maakt de gedraging nog niet
onrechtmatig) en anderzijds dat het gevaar dusdanig is dat de betrokkene zich naar
maatstaven van zorgvuldigheid van dat gedrag had behoren te onthouden. Bij de
beoordeling wordt met name in aanmerking genomen: hoe waarschijnlijk is het dat een
ander niet de nodige oplettendheid en voorzichtigheid in acht neemt? Hoe groot is de kans
dat daaruit ongevallen ontstaan? Hoe bezwaarlijk is het om veiligheidsmaatregelen te
nemen?
- Lindenbaum/Cohen (HR 31-1-1919) verschil tussen wetmatig en rechtmatig.
Onderscheid tussen wanprestatie en onrechtmatige daad:
Waarom is het van belang onderscheid te maken?
- Bewijslast wanprestatie heeft iemand jegens mij wanprestatie gepleegd, dan hoef ik maar
te roepen ‘wanprestatie’ en moet de wederpartij aantonen dat er geen wanprestatie is
- Bewijslast onrechtmatige daad ik moet zelf bewijzen dat er sprake is van onrechtmatige
daad.
Binnen en buiten overeenkomst:
- Wanprestatie kent haar grondslag in de overeenkomst bestaande verbintenis wordt niet,
niet goed of ondeugdelijk nagekomen
- Bij onrechtmatige daad pleegt iemand een feitelijke gedraging die in strijd is met de wet, die
inbreuk maakt op een subjectief recht, danwel die in strijd is met de maatschappelijke
gedragsnormen, de gedraging veroorzaak een verbintenis die er daarvoor nooit geweest is
Belang voor de praktijk
- Procedure?
Onderscheid – juridisch kader:
Samenloop van onrechtmatige daad en wanprestatie
Overeenkomst en derde partijen: onrechtmatige daad
Profiteren van wanprestatie van een ander: onrechtmatige daad jegens derde partij
- Pos/Van den Bosch, Tante Neeltje (HR 17-11-1967).
Aansprakelijkheid
Kwarti el 3.1 (2022/2023)
Week 1 Wanprestatie en onrechtmatige daad
Wanprestatie = tekortkoming in de nakoming van een verbintenis (art. 6:74 BW) er wordt
geheel/gedeeltelijk niet of niet goed gepresteerd.
Wanprestatie – juridisch kader (rechtsvoorwaarden):
1. Iedere tekortkoming in de nakoming van een verbintenis:
- Geheel niet, niet tijdig of ondeugdelijk nakomen opeisbare verbintenis
2. Toerekenbaarheid van de tekortkoming aan de schuldenaar:
- Toerekening op grond van schuld (art. 6:75 BW)
- Toerekening op grond van risico (art. 6:75 BW):
o Wet (art. 6:76/77 BW)
o Rechtshandelingen: garanties en exoneraties
o Verkeersopvattingen (Oerlemans/Driessen)
- Geen toerekening mogelijk op grond van overmacht (art. 6:75 BW)
3. Schade
4. Causaal verband tussen de tekortkoming en de schade
Rechtsgevolg leidt tot de verplichting voor de schuldenaar de schade (aanvullende en/of
vervangende) te vergoeden.
Onrechtmatige daad = een fout en een risico (art. 6:162 BW).
Soorten onrechtmatige gedragingen:
Inbreuk op een recht
Doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht
Doen of nalaten in strijd met hetgeen in het maatschappelijk verkeer betaamt.
Onrechtmatige daad – juridisch kader (rechtsvoorwaarden):
1. Onrechtmatige gedraging
2. Toerekening van de daad aan de dader (laedens)
3. Schade (art. 6:95 e.v. BW)
4. Causaal verband tussen de schade en de daad (art. 6:98 BW)
5. Relativiteit (art. 6:163 BW)
Rechtsgevolg de dader is verplicht de schade te vergoeden van de gelaedeerde/slachtoffer.
Onrechtmatige gedraging:
Inbreuk op een subjectief recht persoonlijkheidsrechten, absolute rechten
Doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht wet in formele en materiële zin
Doen of nalaten in strijd met de (ongeschreven) maatschappelijke zorgvuldigheid (= ontwikkeld
in de rechtspraak):
, - Kelderluik (HR 5-9-1965) het scheppen van gevaar voor een andermans persoon of goed
wordt ook wel gevaarzetting genoemd. Het is van belang een onderscheid te maken tussen
enerzijds de mogelijkheid dat een gedraging tot schade lijdt (maakt de gedraging nog niet
onrechtmatig) en anderzijds dat het gevaar dusdanig is dat de betrokkene zich naar
maatstaven van zorgvuldigheid van dat gedrag had behoren te onthouden. Bij de
beoordeling wordt met name in aanmerking genomen: hoe waarschijnlijk is het dat een
ander niet de nodige oplettendheid en voorzichtigheid in acht neemt? Hoe groot is de kans
dat daaruit ongevallen ontstaan? Hoe bezwaarlijk is het om veiligheidsmaatregelen te
nemen?
- Lindenbaum/Cohen (HR 31-1-1919) verschil tussen wetmatig en rechtmatig.
Onderscheid tussen wanprestatie en onrechtmatige daad:
Waarom is het van belang onderscheid te maken?
- Bewijslast wanprestatie heeft iemand jegens mij wanprestatie gepleegd, dan hoef ik maar
te roepen ‘wanprestatie’ en moet de wederpartij aantonen dat er geen wanprestatie is
- Bewijslast onrechtmatige daad ik moet zelf bewijzen dat er sprake is van onrechtmatige
daad.
Binnen en buiten overeenkomst:
- Wanprestatie kent haar grondslag in de overeenkomst bestaande verbintenis wordt niet,
niet goed of ondeugdelijk nagekomen
- Bij onrechtmatige daad pleegt iemand een feitelijke gedraging die in strijd is met de wet, die
inbreuk maakt op een subjectief recht, danwel die in strijd is met de maatschappelijke
gedragsnormen, de gedraging veroorzaak een verbintenis die er daarvoor nooit geweest is
Belang voor de praktijk
- Procedure?
Onderscheid – juridisch kader:
Samenloop van onrechtmatige daad en wanprestatie
Overeenkomst en derde partijen: onrechtmatige daad
Profiteren van wanprestatie van een ander: onrechtmatige daad jegens derde partij
- Pos/Van den Bosch, Tante Neeltje (HR 17-11-1967).
