Samenvatting filosofie & ethiek van de
biologie
Inhoud
HC1: Inleiding en de positie van de biologie binnen de wetenschappen..........................................................3
Plaats van de evolutietheorie in de biologie..................................................................................................3
Historische bijzonderheden en algemene wetten.........................................................................................3
Domeinen van biologie en fysica....................................................................................................................3
Biologische en fysische verklaringen..............................................................................................................4
HC2: creationisme..............................................................................................................................................5
Het gevaar van anachronisme........................................................................................................................5
De klok van Paley en het Likelihood principe.................................................................................................5
De kritiek van Hume.......................................................................................................................................6
Natuurlijke selectie.........................................................................................................................................7
Twee types gelijkenis......................................................................................................................................7
Het probleem van voorspellende gelijkwaardigheid......................................................................................8
Is de ontwerp-hypothese onwetenschappelijk?............................................................................................8
De onvolledigheid van wetenschap..............................................................................................................10
HC3: Fitness......................................................................................................................................................11
De geïdealiseerde levenscyclus....................................................................................................................11
De interpretatie van probabiliteit.................................................................................................................11
2 manieren om fitness te bestuderen..........................................................................................................11
Het tautologie probleem..............................................................................................................................12
Superveniëntie.............................................................................................................................................12
Voordeel en fitness.......................................................................................................................................14
Teleologie genaturaliseerd...........................................................................................................................14
HC4: De eenheid van selectie...........................................................................................................................16
Hiërarchie.....................................................................................................................................................16
Adaptatie en toevallig voordeel...................................................................................................................17
Loskoppeling van delen en geheel...............................................................................................................18
Afleidingsmaneuvers....................................................................................................................................19
Voorbeelden.................................................................................................................................................20
HC5: Systematiek..............................................................................................................................................22
Het einde van het essentialisme..................................................................................................................22
Individualiteit en het soortprobleem...........................................................................................................24
HC6: Environmental ethics...............................................................................................................................28
Introductie....................................................................................................................................................28
Geschiedenis................................................................................................................................................28
, Deep ecology................................................................................................................................................29
Feminisme....................................................................................................................................................30
Onttovering...................................................................................................................................................30
Wildernis en kunstmatige omgeving............................................................................................................30
Duurzaamheid & klimaatverandering..........................................................................................................31
HC7: Bioethics..................................................................................................................................................32
Historische introductie.................................................................................................................................32
Medische ethiek.......................................................................................................................................32
Zorgethiek.................................................................................................................................................32
Bioethiek...................................................................................................................................................32
Specifieke aard van bioethiek.......................................................................................................................33
Midlevelprincipes.....................................................................................................................................34
Theoriekeuze............................................................................................................................................34
Toepassing: kloneren....................................................................................................................................35
,HC1: Inleiding en de positie van de biologie binnen de
wetenschappen
Ontologie (metafysica) = wat is, wat bestaat?
Ethiek (politiek) = wat hoort, wat is juist?
Epistemologie (kennisleer) = hoe kunnen we weten?
Plaats van de evolutietheorie in de biologie
“Nothing in biology makes sense except in the light of evolution”
Veel delen van de biologie focussen op niet evolutionaire vragen
Verklaring in het grotere plaatje:
o Proximate explanation: eigenlijke beschrijving (waarom heeft de kluut een kromme bek)
o Ultimate explanation: historische component (waarom naar deze manier geëvolueerd)
Evolutietheorie is belangrijk omdat het altijd in de achtergrond hoort, er moet altijd een beetje naar
de geschiedenis gekeken worden om iets te kunnen begrijpen
Historische bijzonderheden en algemene wetten
Fysica gevormd door 2 dingen:
Nomothetisch (= algemene wetten)
Als/dan stellingen
Universeel geldig (maakt niet uit waar, wanneer)
Historisch (= beschrijving van unieke situaties)
Geld enkel voor het object dat er onderzocht wordt
Relaties reconstrueren is het doel
Biologie altijd gezien als historisch, MAAR nomothetisch kan ook modellen!
Probleem: model = als/dan stelling mogelijkheid dat “als” nooit voldoet het kan dus niet
toegepast worden op de natuur
Beslissing tussen nomothetisch & historisch duidelijke voorstellen nodig
o Historisch: natuurlijke selectie is verantwoordelijk voor het feit dat we tegengestelde duimen
hebben
o Nomothetisch: natuurlijke selectie zal zorgen voor een even seks ratio volgens Fischer zijn
wet
Combinatie van de 2 is dus nodig
Domeinen van biologie en
fysica
Fysica = materiële objecten
Biologie = levende objecten
Psychologie = objecten met een verstand
Biologie VS fysica:
Fysicalisme = alle levende dingen zijn fysieke objecten (als je een levend ding afbreekt bekom je
materie en alleen materie)
Vitalisme = levende dingen bevatten een immaterieel ingrediënt (= élan vital/entelechy = de ziel)
o Onverklaarde processen kunnen hierdoor wel verklaard worden
o Teleologie = organismes zijn doelgericht (ze doen alles ifv overleven en reproduceren)
o Geen sterk positief argument veel weerlegd bijna niet meer gebruikt
Psychologie VS fysica:
Dualisme = het verstand is een immaterieel ding, apart van het lichaam
, o Probleem: causale interacties worden zo niet verklaard
o Veel argumenten weerlegd
Biologische en fysische verklaringen
Fysische & biologische vocabulaire komt bijna niet overeen hoe kunnen ze dan samen werken?
Fysica praat over elementaire deeltjes, ruimte-tijd, quantummechanische toestand
Biologie praat over fylogenie, ecosystemen, fitness
Fysica verklaart veel dat niet te verklaren is door biologie, maar geldt het omgekeerde?
Reduceerbaarheid in praktijk:
o Alle chemische fenomenen kunnen verklaard worden door de huidig gekende fysica
o We kennen te weinig van de evolutie en te weinig fysica om biologie te kunnen verklaren
Reduceerbaarheid in principe:
o Als we alle kennis hadden van de volledige fysica, zou alle biologische fenomenen kunnen
verklaren
o Het is niet dat het kan, dat het wenselijk is
biologie
Inhoud
HC1: Inleiding en de positie van de biologie binnen de wetenschappen..........................................................3
Plaats van de evolutietheorie in de biologie..................................................................................................3
Historische bijzonderheden en algemene wetten.........................................................................................3
Domeinen van biologie en fysica....................................................................................................................3
Biologische en fysische verklaringen..............................................................................................................4
HC2: creationisme..............................................................................................................................................5
Het gevaar van anachronisme........................................................................................................................5
De klok van Paley en het Likelihood principe.................................................................................................5
De kritiek van Hume.......................................................................................................................................6
Natuurlijke selectie.........................................................................................................................................7
Twee types gelijkenis......................................................................................................................................7
Het probleem van voorspellende gelijkwaardigheid......................................................................................8
Is de ontwerp-hypothese onwetenschappelijk?............................................................................................8
De onvolledigheid van wetenschap..............................................................................................................10
HC3: Fitness......................................................................................................................................................11
De geïdealiseerde levenscyclus....................................................................................................................11
De interpretatie van probabiliteit.................................................................................................................11
2 manieren om fitness te bestuderen..........................................................................................................11
Het tautologie probleem..............................................................................................................................12
Superveniëntie.............................................................................................................................................12
Voordeel en fitness.......................................................................................................................................14
Teleologie genaturaliseerd...........................................................................................................................14
HC4: De eenheid van selectie...........................................................................................................................16
Hiërarchie.....................................................................................................................................................16
Adaptatie en toevallig voordeel...................................................................................................................17
Loskoppeling van delen en geheel...............................................................................................................18
Afleidingsmaneuvers....................................................................................................................................19
Voorbeelden.................................................................................................................................................20
HC5: Systematiek..............................................................................................................................................22
Het einde van het essentialisme..................................................................................................................22
Individualiteit en het soortprobleem...........................................................................................................24
HC6: Environmental ethics...............................................................................................................................28
Introductie....................................................................................................................................................28
Geschiedenis................................................................................................................................................28
, Deep ecology................................................................................................................................................29
Feminisme....................................................................................................................................................30
Onttovering...................................................................................................................................................30
Wildernis en kunstmatige omgeving............................................................................................................30
Duurzaamheid & klimaatverandering..........................................................................................................31
HC7: Bioethics..................................................................................................................................................32
Historische introductie.................................................................................................................................32
Medische ethiek.......................................................................................................................................32
Zorgethiek.................................................................................................................................................32
Bioethiek...................................................................................................................................................32
Specifieke aard van bioethiek.......................................................................................................................33
Midlevelprincipes.....................................................................................................................................34
Theoriekeuze............................................................................................................................................34
Toepassing: kloneren....................................................................................................................................35
,HC1: Inleiding en de positie van de biologie binnen de
wetenschappen
Ontologie (metafysica) = wat is, wat bestaat?
Ethiek (politiek) = wat hoort, wat is juist?
Epistemologie (kennisleer) = hoe kunnen we weten?
Plaats van de evolutietheorie in de biologie
“Nothing in biology makes sense except in the light of evolution”
Veel delen van de biologie focussen op niet evolutionaire vragen
Verklaring in het grotere plaatje:
o Proximate explanation: eigenlijke beschrijving (waarom heeft de kluut een kromme bek)
o Ultimate explanation: historische component (waarom naar deze manier geëvolueerd)
Evolutietheorie is belangrijk omdat het altijd in de achtergrond hoort, er moet altijd een beetje naar
de geschiedenis gekeken worden om iets te kunnen begrijpen
Historische bijzonderheden en algemene wetten
Fysica gevormd door 2 dingen:
Nomothetisch (= algemene wetten)
Als/dan stellingen
Universeel geldig (maakt niet uit waar, wanneer)
Historisch (= beschrijving van unieke situaties)
Geld enkel voor het object dat er onderzocht wordt
Relaties reconstrueren is het doel
Biologie altijd gezien als historisch, MAAR nomothetisch kan ook modellen!
Probleem: model = als/dan stelling mogelijkheid dat “als” nooit voldoet het kan dus niet
toegepast worden op de natuur
Beslissing tussen nomothetisch & historisch duidelijke voorstellen nodig
o Historisch: natuurlijke selectie is verantwoordelijk voor het feit dat we tegengestelde duimen
hebben
o Nomothetisch: natuurlijke selectie zal zorgen voor een even seks ratio volgens Fischer zijn
wet
Combinatie van de 2 is dus nodig
Domeinen van biologie en
fysica
Fysica = materiële objecten
Biologie = levende objecten
Psychologie = objecten met een verstand
Biologie VS fysica:
Fysicalisme = alle levende dingen zijn fysieke objecten (als je een levend ding afbreekt bekom je
materie en alleen materie)
Vitalisme = levende dingen bevatten een immaterieel ingrediënt (= élan vital/entelechy = de ziel)
o Onverklaarde processen kunnen hierdoor wel verklaard worden
o Teleologie = organismes zijn doelgericht (ze doen alles ifv overleven en reproduceren)
o Geen sterk positief argument veel weerlegd bijna niet meer gebruikt
Psychologie VS fysica:
Dualisme = het verstand is een immaterieel ding, apart van het lichaam
, o Probleem: causale interacties worden zo niet verklaard
o Veel argumenten weerlegd
Biologische en fysische verklaringen
Fysische & biologische vocabulaire komt bijna niet overeen hoe kunnen ze dan samen werken?
Fysica praat over elementaire deeltjes, ruimte-tijd, quantummechanische toestand
Biologie praat over fylogenie, ecosystemen, fitness
Fysica verklaart veel dat niet te verklaren is door biologie, maar geldt het omgekeerde?
Reduceerbaarheid in praktijk:
o Alle chemische fenomenen kunnen verklaard worden door de huidig gekende fysica
o We kennen te weinig van de evolutie en te weinig fysica om biologie te kunnen verklaren
Reduceerbaarheid in principe:
o Als we alle kennis hadden van de volledige fysica, zou alle biologische fenomenen kunnen
verklaren
o Het is niet dat het kan, dat het wenselijk is
