1
Samenvatting Puzzelen in het sociaal domein
Hoofdstuk 1: Context
1.1: Je werkt niet voor een bedrijf
Verschillen tussen overheidsorganisaties en bedrijven zijn:
Bedrijven handelen vanuit een winstoogmerk. Overheden vanuit politieke besluitvorming.
Bedrijven leggen verantwoording af aan eigenaren en aandeelhouders. Overheden leggen
verantwoording af aan politieke organen zoals de gemeenteraad.
Bedrijf en hebben personeel in dienst via arbeidsrecht. Overheden en hebben beëdigde
ambtenaren in dienst Die niet onder het arbeidsrecht vallen. Hier komt binnenkort verandering
in.
Als ambtenaar bij de gemeente heb je te maken met onzekerheid, complexiteit en voorspelbaarheid.
1.2: Je hebt te maken met onzekerheid
gemeentelijke probleemstellingen en oplossingsrichtingen zijn voor zorgverleners anders als voor
inwoners.
1.2.1: Inhoudelijke onzekerheid
spreek met betrokkenen duidelijke begrippen en definities af. Wijk daarbij niet af van bestaande
definities die al bij wet bepaald zijn. Deze definities kun je terugvinden in het eerste wetsartikel.
1.2.2: Sociale onzekerheid
Binnen de gemeente heb je te maken met verschillende functionarissen die allemaal andere taken
vervullen en vanuit een ander perspectief naar een vraagstuk kijken.
1.2.3: Institutionele onzekerheid
Je hebt te maken met formele regels zoals wetten verordeningen en beleidsregels, maar ook met
informele regels die sterk cultuurgebonden zijn.
1.3: Je hebt te maken met complexiteit
Het sociaal domein is een complex systeem dat voortdurend in ontwikkeling is. Dit heeft gevolgen voor
beleid zowel op macro- als op microniveau.
1.4: En dus heb je te maken met onvoorspelbaarheid
Door complexiteit en onzekerheid heb je te maken met onvoorspelbaarheid. Daarom is het belangrijk
om naast het toepassen van traditionele management en wijsheden te anticiperen op de praktijk.
Hoofdstuk 2: Beleidsproblemen
Er zijn verschillende soorten beleidsproblemen zoals normatieve problemen, kennisproblemen en
wicked problems.
2.1: Definitie van een probleem
Een probleem is het verschil tussen de huidige en de gewenste situatie. In de praktijk is het niet altijd
duidelijk wat de gewenste situatie is een punt
2.2: Verschillende soorten beleidsproblemen
Verschil in normatieve kaders kan ervoor zorgen dat wat jij ziet als een probleem of oplossingsrichting
verschilt met wat iemand anders als probleem of oplossing beschouwt/
2.2.1: Normatieve problemen
Soms is het probleem niet dat een oplossing niet voorhanden is. Maar dat Mensen verschillende
inzichten hebben over de vraag of iets een probleem is. Een voorbeeld van een normatief probleem is
het vraagstuk rondom euthanasie. De middelen zijn beschikbaar, maar het antwoord op de vraag of
het wenselijk is, verschilt per persoon.
2.2.2: Kennisproblemen
Bij een kennis probleem is er onvoldoende kennis beschikbaar om een oplossing te formuleren.
2.2.3: Wicked problems
, 2
Wicked problems zijn een combinatie van kennis problemen en normatieve problemen.
2.3: Herken het probleem en bijpassende strategie
Voor kennis problemen is het belangrijk om onderzoek te doen. Bij normatieve problemen is het
belangrijk om draagvlak te creëren.
Hoofdstuk 3: Doelstellingen formuleren
Er zijn verschillende soorten doelen en er is een verschil tussen doelen en resultaten.
3.1: Je hebt de wettelijke plicht om doelen te stellen
Gemeenten hebben de wettelijke plicht om doelen te formuleren over wat ze binnen het sociaal
domein willen bereiken.
3.2: Weet jij het verschil tussen een doel en een resultaat?
Een doel is datgene dat je wilt bereiken en een resultaat is wat je oplevert om dat doel te bereiken.
Denk aan een doel dat je de snelste hardloper wilt zijn tijdens een wedstrijd. Als resultaat lever je dat
je de wedstrijd in 5 minuten uitloopt. Het kan zijn dat je wel er gewenste resultaat haalt om in 5
minuten de wedstrijd uit te lopen, maar dat een andere loper toch sneller is. In dat geval heb je het
doel niet gehaald. Een doel kan weer een resultaat zijn voor een ander doel.
3.3: Hoe stel je doelen?
H.G. Halvorson stelt dat het stellen van doelen een randvoorwaarde is voor succes, maar ook alleen
tot succes kan leiden als je de doelen omzet in acties. Daarnaast is er ook een beetje geluk nodig.
Vaak is succes pas achteraf te verklaren. Het beste advies volgens Halvorson is een advies dat je
direct in de praktijk kan brengen.
3.3.1: Prestatiedoelen
Halvorson stelt dat je bij makkelijk te behalen doelen het beste prestatiedoelen kunt stellen. Deze
doelen passen bij organisaties die graag willen zien hoe goed ze zijn. Ze heten daarom ook we ‘kijk
mij’-doelen.
3.3.2: Preventiedoelen
Preventiedoelen zijn erop gericht om bepaalde zaken te voorkomen en passen bij risicomijdende
organisaties.
3.3.3: Leerdoelen
Als je nog niet precies weet wat je wilt bereiken, kan het goed zijn om leerdoelen te formuleren. Bij
een leerdoel beschrijf je wat je doet.
Samenvatting Puzzelen in het sociaal domein
Hoofdstuk 1: Context
1.1: Je werkt niet voor een bedrijf
Verschillen tussen overheidsorganisaties en bedrijven zijn:
Bedrijven handelen vanuit een winstoogmerk. Overheden vanuit politieke besluitvorming.
Bedrijven leggen verantwoording af aan eigenaren en aandeelhouders. Overheden leggen
verantwoording af aan politieke organen zoals de gemeenteraad.
Bedrijf en hebben personeel in dienst via arbeidsrecht. Overheden en hebben beëdigde
ambtenaren in dienst Die niet onder het arbeidsrecht vallen. Hier komt binnenkort verandering
in.
Als ambtenaar bij de gemeente heb je te maken met onzekerheid, complexiteit en voorspelbaarheid.
1.2: Je hebt te maken met onzekerheid
gemeentelijke probleemstellingen en oplossingsrichtingen zijn voor zorgverleners anders als voor
inwoners.
1.2.1: Inhoudelijke onzekerheid
spreek met betrokkenen duidelijke begrippen en definities af. Wijk daarbij niet af van bestaande
definities die al bij wet bepaald zijn. Deze definities kun je terugvinden in het eerste wetsartikel.
1.2.2: Sociale onzekerheid
Binnen de gemeente heb je te maken met verschillende functionarissen die allemaal andere taken
vervullen en vanuit een ander perspectief naar een vraagstuk kijken.
1.2.3: Institutionele onzekerheid
Je hebt te maken met formele regels zoals wetten verordeningen en beleidsregels, maar ook met
informele regels die sterk cultuurgebonden zijn.
1.3: Je hebt te maken met complexiteit
Het sociaal domein is een complex systeem dat voortdurend in ontwikkeling is. Dit heeft gevolgen voor
beleid zowel op macro- als op microniveau.
1.4: En dus heb je te maken met onvoorspelbaarheid
Door complexiteit en onzekerheid heb je te maken met onvoorspelbaarheid. Daarom is het belangrijk
om naast het toepassen van traditionele management en wijsheden te anticiperen op de praktijk.
Hoofdstuk 2: Beleidsproblemen
Er zijn verschillende soorten beleidsproblemen zoals normatieve problemen, kennisproblemen en
wicked problems.
2.1: Definitie van een probleem
Een probleem is het verschil tussen de huidige en de gewenste situatie. In de praktijk is het niet altijd
duidelijk wat de gewenste situatie is een punt
2.2: Verschillende soorten beleidsproblemen
Verschil in normatieve kaders kan ervoor zorgen dat wat jij ziet als een probleem of oplossingsrichting
verschilt met wat iemand anders als probleem of oplossing beschouwt/
2.2.1: Normatieve problemen
Soms is het probleem niet dat een oplossing niet voorhanden is. Maar dat Mensen verschillende
inzichten hebben over de vraag of iets een probleem is. Een voorbeeld van een normatief probleem is
het vraagstuk rondom euthanasie. De middelen zijn beschikbaar, maar het antwoord op de vraag of
het wenselijk is, verschilt per persoon.
2.2.2: Kennisproblemen
Bij een kennis probleem is er onvoldoende kennis beschikbaar om een oplossing te formuleren.
2.2.3: Wicked problems
, 2
Wicked problems zijn een combinatie van kennis problemen en normatieve problemen.
2.3: Herken het probleem en bijpassende strategie
Voor kennis problemen is het belangrijk om onderzoek te doen. Bij normatieve problemen is het
belangrijk om draagvlak te creëren.
Hoofdstuk 3: Doelstellingen formuleren
Er zijn verschillende soorten doelen en er is een verschil tussen doelen en resultaten.
3.1: Je hebt de wettelijke plicht om doelen te stellen
Gemeenten hebben de wettelijke plicht om doelen te formuleren over wat ze binnen het sociaal
domein willen bereiken.
3.2: Weet jij het verschil tussen een doel en een resultaat?
Een doel is datgene dat je wilt bereiken en een resultaat is wat je oplevert om dat doel te bereiken.
Denk aan een doel dat je de snelste hardloper wilt zijn tijdens een wedstrijd. Als resultaat lever je dat
je de wedstrijd in 5 minuten uitloopt. Het kan zijn dat je wel er gewenste resultaat haalt om in 5
minuten de wedstrijd uit te lopen, maar dat een andere loper toch sneller is. In dat geval heb je het
doel niet gehaald. Een doel kan weer een resultaat zijn voor een ander doel.
3.3: Hoe stel je doelen?
H.G. Halvorson stelt dat het stellen van doelen een randvoorwaarde is voor succes, maar ook alleen
tot succes kan leiden als je de doelen omzet in acties. Daarnaast is er ook een beetje geluk nodig.
Vaak is succes pas achteraf te verklaren. Het beste advies volgens Halvorson is een advies dat je
direct in de praktijk kan brengen.
3.3.1: Prestatiedoelen
Halvorson stelt dat je bij makkelijk te behalen doelen het beste prestatiedoelen kunt stellen. Deze
doelen passen bij organisaties die graag willen zien hoe goed ze zijn. Ze heten daarom ook we ‘kijk
mij’-doelen.
3.3.2: Preventiedoelen
Preventiedoelen zijn erop gericht om bepaalde zaken te voorkomen en passen bij risicomijdende
organisaties.
3.3.3: Leerdoelen
Als je nog niet precies weet wat je wilt bereiken, kan het goed zijn om leerdoelen te formuleren. Bij
een leerdoel beschrijf je wat je doet.
