Introductie Wetenschappelijke Onderzoeksmethoden (GZW1023)

Colleges blok 3, introductie onderzoeksmethodologie.

College 0, opening van het blok.

In dit blok start ook de training kwalitatief onderzoek > loopt door in blok 4.
 Hierin houd je een interview met een (chronisch) zieke en verwerk je in een
onderzoeksverslag.

! Er mag maar 1 training gemist worden.
>> wanneer je er te veel mist meteen contact opnemen met de studieadviseur.


Vaardigheidstraining methodologie; 1 keer in de week 2 uur.

2 basisboeken: leerboek epidemiologie, analyseren in kwalitatief onderzoek.




Toets:
60 meerkeuze vragen met 3 antwoord opties
 10 algemene aspecten van de methodiek van gezondheidswetenschappelijk
onderzoek.
 35 epimiologie
 15 kwalitatief onderzoek

,College 1. Inleiding in de epidemiologie

Wat is wetenschap?
Het weten = kennis, het geheel van kennis en de manieren om die te verwerven.

Methoden, technieken & statistiek:
 Onderzoek opzetten en uitvoeren
 Onderzoeksdata analyseren
 Resultaten interpreteren (incl wetenschappelijke artikelen lezen)
 Resultaten communiceren: presentaties, rapporten, wetenschappelijke artieke

Kennisclip
De empirische cyclus:

1. Theorie: is een samenhangend stelsel van verklaringen en aannames waarmee
empirische regelmatigheden of verschijnselen verklaard en voorspeld kunnen
worden.
 Niet systematische
waarnemingen: een
onbedoelde waarneming die
een volledig nieuwe toepassing
heeft gevonden.
 Deductie:
2. Vraagstelling/ hypothesen
 Onderzoeksdesign
3. Systematische waarnemingen
 Data-analyse
4. Resultaten > conclusies
 Inductie
5. Terug naar theorie.

Ongeveer 10% van hypothesen waar wetenschappelijk onderzoek zich op richt is waar, deze
zijn te bevestigen met en terecht-positieve studie. Deze positieve studies hebben een grotere
kans op publicatie.
Ongeveer 90% van hypothesen waar wetenschappelijk onderzoek zich op richt is onwaar, dit
is te verwerpen met een terecht-negatieve studie.

Van de positieve studies is een gedeelde fout-positief, dit wil zeggen: in wekelijkheid is de
hypothese onwaar
Van de negatieve studies is ook een gedeelte fout-negatief, dit wil in werkelijkheid zeggen dat
de hypothese waar is.

De positieve studies hebben een hogere kans op publicatie in vergelijking met de negatieve
studies, echter is dus een groot gedeelte van de positieve studies in werkelijkheid onwaar.


De weg naar kennis:

,Hippocrates/Galenus: leer des humores.
Gezondheid was een balans tussen slijm, bloed, gele en zware gal.
Vroeger deed men een kei snijding als behandeling voor de aandoening van domheid, een
stukje van de hersenen wegnemen.


Invloed van ziekten uit de oudheid op hedendaagse collectieve bewustzijn.
De gevolgen van infectieziekten uit verleden zijn van invloed op ontwikkeling geneeskunst &
wetenschap.


Wat is epidemiologie?

 Kwantitatief gezondheidsonderzoek: de leer en de verspreiding & voorkomen van
Ziekte onder het volk.

“De wetenschappelijke discipline die het voorkomen en de verspreiding van ziekten of andere
gezondheidstoestanden in humane populaties bestudeert, de oorzaken daarvan probeert te
begrijpen en deze kennis toepast om de gezondheid te bevorderen”

 Etiologie: de oorsprong en oorzaken
 Diagnose: kenmerken/classificatie,
screening
 Prognose: beloop en gevolgen
 Interventie:
-preventieve maatregelen, profylaxis
(etiologic)
-behandeling en therapie. (prognostic)


De relatie tussen ziekte en determinanten:

Of




Z= het voorkomen van de ziekte. Afhankelijke variabele
Di= status van determinanten
Ci= status van verstorende variabelen
Mi= modificatoren (bijv. verschillen tussen man-vrouw) Onafhankelijken variabelen.

Centrale variabelen kan je meetbaar maken door operationalisatie.
Van concept naar meetbare definitie.
(bijv kanker  aanwezigheid van maligne cellen)

, Heldere definities cruciaal in onderzoek:
Gezondheid volgens de WHO (1948)
“Een toestand van volkomen sociaal, lichamelijk en psychisch welbevinden, niet
louter afwezigheid van ziekte.”

Gezondheid volgens Huber et el. (2011)
“Het vermogen om aan te passen en eigen regie te voeren, in het licht van sociale,
fysieke en emotionele uitdagingen.

Ziekte is
… een ongewenste verstoring van deze toestand
…Continuüm van gezond tot dood
…Proces met begin, beloop & eindtoestand (genezing, dood)

Deze factoren zijn van belang bij een onderzoek:
Symptomen – subjectieve kenmerken van de patiënt
Signalen – objectieve kenmerken van de arts
Testresultaten - objectieve kenmerken van de arts
Medische voorgeschiedenis.


Population at risk: onderzoek doen bij de risicopopulatie. De personen die de ziekte nog
kunnen krijgen.
Deze metingen kunnen worden gedaan door actief ziekte te meten in de populatie of door
gebruik te maken van registraties.
Frequentiematen

Het voorkomen van ziekte wordt uitgedrukt m.b.v. frequentiematen.
1. Prevalentie
(Beschrijft de toestand)
2. Incidentie
(beschrijft het aantal nieuwe gevallen)


1. Prevalentie
2. Beschrijft het aantal ziektegevallen op een bepaald tijdstip of tijdens een specifieke
periode in een afgebakende populatie (waar de gevallen uit voortkomen)




 Puntprevalentie: aantal ziektegevallen op een bepaald tijdstip. Is afhankelijk
van het tijdstip van meting. (snapshot)
 Periodeprevalentie: Deel van populatie dat in een bepaalde periode de ziekte
had. Hierbij maak je gebruik van de ‘mid-term population’: (Nbegin + Neind)/2