Blended cognitieve gedragstherapie: de oplossing voor de toekomst?
Angst kan worden omschreven als de emotionele reactie die wordt gegeven op dreiging of bij
controleverlies. Er zijn geen afgebakende verplichtingen waar een ervaring aan moet voldoen om als
beangstigend gezien te worden (Trimbos-Instituut, 2014). Het gevolg van deze reactie is het activeren
van het sympathische zenuwstelsel, dit zorgt voor verschillende fysiologische verschijnselen. Angst is
adaptief als het effectief gedrag motiveert om onszelf te beschermen tegen gevaar. Dit verandert
echter wanneer angst wordt ervaren in situaties waar geen directe dreiging aanwezig is. Men spreekt
van een angststoornis wanneer angst het dagelijks functioneren hindert of wanneer er sprake is van
subjectief lijden (Pinel & Barnes, 2022). Van alle psychiatrische stoornissen komen angststoornissen
het meeste voor. Alleen al in Nederland krijgt jaarlijks 10,1% van de bevolking (18-64 jaar) last van
problemen met angst (Trimbos-Instituut, 2014). Cognitieve gedragstherapie is een veelgebruikte
behandelmethode bij patiënten met angstklachten (Bruinsma et al., 2016). Door druk van
zorgverzekeraars wordt face-to-face cognitieve gedragstherapie (CGT) steeds vaker vervangen door
blended CGT, maar is dit wel zinvol?
Bruinsma et al. (2016) hebben onderzoek gedaan naar de effecten van blended CGT voor
patiënten met een paniekstoornis. In deze behandelingsmethoden wordt face-to-face CGT
gedeeltelijk online aangeboden. Zorgverzekeraars zetten druk om blended CGT door te voeren in de
reguliere ggz-praktijk omdat het zorgt voor besparing van therapeuttijd en dus kosten.
Face-to-facesessies van de reguliere CGT werden gedeeltelijk vervangen door digitale ondersteuning
via een tablet. Op de tablets konden de patiënten behandelsessies terugkijken op een voor hun
geschikt moment en konden de therapiebehandelingen worden ingepland wanneer dat voor de
patiënten het beste uitkwam. De resultaten van de blended variant werden vergeleken met de
face-to-face-CGT met een vergelijkbaar protocol. Hieruit kwam dat beide behandelingen zorgen voor
vergelijkbare, matige tot grote, effecten. Daarentegen bleek blended CGT vergeleken met face-to-face
behandelingen een groter effect te hebben op het algemeen welbevinden en panieksymptomen.
Daarnaast is de blended variant tijdbesparend. Gemiddeld werden er 41 minuten (4,1%) minder
geregistreerd (Bruinsma et al., 2016).
De blended CGT lijkt een doelgericht alternatief voor de reguliere CGT, toch is de blended
versie niet effectiever dan de traditionele versie. De eerste reden is dat de blended CGT onder druk
wordt toegepast door zorgverzekeraars (Bruinsma et al., 2016). Dit is echter niet essentieel voor de
patiënt, aangezien deze op zoek is naar goede zorg. In het artikel van Bruinsma et al. (2016) wordt
duidelijk dat de omvang van de steekproef de grootste kanttekening is in het onderzoek. De
steekproef was te klein om gelijkwaardige of schaarse verschillen op te merken, en de groepen zijn
niet compleet homogeen wat betreft het aantal individuen, comorbiditeit en medicatiegebruik.
Patiënten met complexe problemen of comorbiditeit lijken meer voordeel te ervaren bij
face-to-facetherapie. Hoewel de tijdsbesparing 4,1% is, bleek de totale directe tijd te zijn
toegenomen (Bruinsma et al., 2016). De oorzaak hiervan kan zijn dat er technische problemen
optraden of dat de digitale omgeving onaangenaam was voor mensen zonder enig technische inzicht.
Deze belemmeringen kunnen de effectiviteit van de behandeling negatief beïnvloeden.
Blended CGT brengt dus zeker mogelijkheden met zich mee voor de toekomst. Uit het
onderzoek van Bruinsma et al. (2016) bleek dus dat de patiënttevredenheid en effectiviteit van de
Angst kan worden omschreven als de emotionele reactie die wordt gegeven op dreiging of bij
controleverlies. Er zijn geen afgebakende verplichtingen waar een ervaring aan moet voldoen om als
beangstigend gezien te worden (Trimbos-Instituut, 2014). Het gevolg van deze reactie is het activeren
van het sympathische zenuwstelsel, dit zorgt voor verschillende fysiologische verschijnselen. Angst is
adaptief als het effectief gedrag motiveert om onszelf te beschermen tegen gevaar. Dit verandert
echter wanneer angst wordt ervaren in situaties waar geen directe dreiging aanwezig is. Men spreekt
van een angststoornis wanneer angst het dagelijks functioneren hindert of wanneer er sprake is van
subjectief lijden (Pinel & Barnes, 2022). Van alle psychiatrische stoornissen komen angststoornissen
het meeste voor. Alleen al in Nederland krijgt jaarlijks 10,1% van de bevolking (18-64 jaar) last van
problemen met angst (Trimbos-Instituut, 2014). Cognitieve gedragstherapie is een veelgebruikte
behandelmethode bij patiënten met angstklachten (Bruinsma et al., 2016). Door druk van
zorgverzekeraars wordt face-to-face cognitieve gedragstherapie (CGT) steeds vaker vervangen door
blended CGT, maar is dit wel zinvol?
Bruinsma et al. (2016) hebben onderzoek gedaan naar de effecten van blended CGT voor
patiënten met een paniekstoornis. In deze behandelingsmethoden wordt face-to-face CGT
gedeeltelijk online aangeboden. Zorgverzekeraars zetten druk om blended CGT door te voeren in de
reguliere ggz-praktijk omdat het zorgt voor besparing van therapeuttijd en dus kosten.
Face-to-facesessies van de reguliere CGT werden gedeeltelijk vervangen door digitale ondersteuning
via een tablet. Op de tablets konden de patiënten behandelsessies terugkijken op een voor hun
geschikt moment en konden de therapiebehandelingen worden ingepland wanneer dat voor de
patiënten het beste uitkwam. De resultaten van de blended variant werden vergeleken met de
face-to-face-CGT met een vergelijkbaar protocol. Hieruit kwam dat beide behandelingen zorgen voor
vergelijkbare, matige tot grote, effecten. Daarentegen bleek blended CGT vergeleken met face-to-face
behandelingen een groter effect te hebben op het algemeen welbevinden en panieksymptomen.
Daarnaast is de blended variant tijdbesparend. Gemiddeld werden er 41 minuten (4,1%) minder
geregistreerd (Bruinsma et al., 2016).
De blended CGT lijkt een doelgericht alternatief voor de reguliere CGT, toch is de blended
versie niet effectiever dan de traditionele versie. De eerste reden is dat de blended CGT onder druk
wordt toegepast door zorgverzekeraars (Bruinsma et al., 2016). Dit is echter niet essentieel voor de
patiënt, aangezien deze op zoek is naar goede zorg. In het artikel van Bruinsma et al. (2016) wordt
duidelijk dat de omvang van de steekproef de grootste kanttekening is in het onderzoek. De
steekproef was te klein om gelijkwaardige of schaarse verschillen op te merken, en de groepen zijn
niet compleet homogeen wat betreft het aantal individuen, comorbiditeit en medicatiegebruik.
Patiënten met complexe problemen of comorbiditeit lijken meer voordeel te ervaren bij
face-to-facetherapie. Hoewel de tijdsbesparing 4,1% is, bleek de totale directe tijd te zijn
toegenomen (Bruinsma et al., 2016). De oorzaak hiervan kan zijn dat er technische problemen
optraden of dat de digitale omgeving onaangenaam was voor mensen zonder enig technische inzicht.
Deze belemmeringen kunnen de effectiviteit van de behandeling negatief beïnvloeden.
Blended CGT brengt dus zeker mogelijkheden met zich mee voor de toekomst. Uit het
onderzoek van Bruinsma et al. (2016) bleek dus dat de patiënttevredenheid en effectiviteit van de
