CS 3.5 In gesprek over rouw en verlies 1
Doelen:
De verschillende fasen binnen een rouwproces benoemen
De verschillende fasen in een rouwproces herkennen
Benoemen wat belangrijke aspecten zijn in de communicatie met zorgvragers die in een
rouwproces zitten
Literatuur:
Rouwverwerking.net. (2016, 22 april). De vijf fases van rouwverwerking. Geraadpleegd
van http://www.rouwverwerking.net/de-vijf-fases-van-rouwverwerking.html#more-7
De vijf fases van rouwverwerking
Omdat geen mens hetzelfde is, rouwt ook geen mens op dezelfde manier. Toch zijn er wel fases
vast te stellen die (vrijwel) iedereen die rouwt, doorloopt. Deze fases zijn voor lang niet iedereen
even intensief en ook de tijd die iemand doorbrengt in een van de fases, verschilt van persoon tot
persoon. Vaststellen in welke rouwfase iemand (jijzelf?) zit, geeft dan ook geen indicatie voor de
tijdsduur die het rouwproces nog zal innemen: de duur van verschillende fases van rouwverwerking
varieert soms enorm.
De vijf verschillende rouwfases zijn omschreven door psychiater Elisabeth Kübler-Ross. Hoewel zij
deze fases in een bepaalde volgorde omschrijft, hoeft deze volgorde niet strikt gevolgd te worden.
- Ontkenning
De eerste fase van het rouwproces is ontkenning: een algemeen afweermechanisme van ons brein.
De waarheid is te erg om te bevatten, dus ontkennen we deze geheel of gedeeltelijk.
- Boosheid
Rouwverwerking is méér dan intens verdrietig zijn. Juist bij rouwenden zie je vaak boosheid,
boosheid op het lot, de artsen, God, de omgeving… Dit lijkt soms misschien wat vergezocht, maar
in feite is het een gezond verdedigingsmechanisme.
- Het gevecht aangaan
Veel mensen proberen om hun verlies te verwerken door het gevecht aan te gaan of door zichzelf
doelen op te leggen. Het is in deze fase van rouwverwerking dat mensen marathons gaan lopen
tegen bepaalde ziektes, een wereldreis maken of vanaf nu echt stoppen met roken.
- Depressie
Wanneer nabestaanden gaandeweg tot de ontdekking komen dat ontkennen, boos worden en/of
het gevecht aangaan niet helpen om het verlies te verwerken, volgt vaak de depressieve fase.
Deze wordt grotendeels veroorzaakt door de machteloosheid die je als rouwende voelt: er is niets,
maar dan ook niets, wat je aan het gebeurde kunt veranderen.
- Aanvaarding
Hoeveel verdriet en pijn je als nabestaande ook hebt, er komt een dag dat je gaat proberen om het
verlies een plaatsje te geven. Dit betekent níet dat je iemand dan niet meer mist of dat je probeert
om de overledene te vergeten. Het betekent wél dat je probeert om je leven in te richten zonder de
geliefde om je heen.
Iemand helpen met rouwverwerking
Iemand die een dierbare verloren is, heeft steun vanuit zijn of haar omgeving keihard nodig. Juist
het feit dat vrienden, familieleden, buren en/of collega’s er voor de rouwende zijn, helpt om het
verlies te leren aanvaarden en de draad van het leven weer op te pakken. Uiteraard kost dit de
nodige tijd. Helaas zie je vaak dat ‘de wereld’ er na de begrafenis of crematie wel zo’n beetje klaar
mee is: men gaat weer verder met het leven van alledag. “Erg hè, wat er met Piet gebeurd is,”
klinkt het nog even, maar al snel wordt ‘het geval-Piet’ vervangen door een andere gebeurtenis:
een echtscheiding, een ontslag, een geboorte of gewoon een sappige roddel. De rouwende
nabestaande kan hierdoor het gevoel krijgen dat hij of zij alleen staat in het verdriet. Helpen met
rouwverwerking doe je door de ander te laten weten dat hij of zij er juist niet alleen voor staat.
Het allerbelangrijkste wat je kan doen als iemand in je omgeving rouwt, is tijd geven. Wees
aanwezig, durf een luisterend oor te bieden en een troostende schouder. Als je niet precies weet
wat je moet zeggen tegen een nabestaande, zeg dát dan, maar blijf in ieder geval niet weg en zwijg
de overledene niet dood. Juist laten merken dat je hij of zij voortleeft in jouw herinneringen, kan
heel belangrijk zijn voor de rouwverwerking van de nabestaanden.
Doelen:
De verschillende fasen binnen een rouwproces benoemen
De verschillende fasen in een rouwproces herkennen
Benoemen wat belangrijke aspecten zijn in de communicatie met zorgvragers die in een
rouwproces zitten
Literatuur:
Rouwverwerking.net. (2016, 22 april). De vijf fases van rouwverwerking. Geraadpleegd
van http://www.rouwverwerking.net/de-vijf-fases-van-rouwverwerking.html#more-7
De vijf fases van rouwverwerking
Omdat geen mens hetzelfde is, rouwt ook geen mens op dezelfde manier. Toch zijn er wel fases
vast te stellen die (vrijwel) iedereen die rouwt, doorloopt. Deze fases zijn voor lang niet iedereen
even intensief en ook de tijd die iemand doorbrengt in een van de fases, verschilt van persoon tot
persoon. Vaststellen in welke rouwfase iemand (jijzelf?) zit, geeft dan ook geen indicatie voor de
tijdsduur die het rouwproces nog zal innemen: de duur van verschillende fases van rouwverwerking
varieert soms enorm.
De vijf verschillende rouwfases zijn omschreven door psychiater Elisabeth Kübler-Ross. Hoewel zij
deze fases in een bepaalde volgorde omschrijft, hoeft deze volgorde niet strikt gevolgd te worden.
- Ontkenning
De eerste fase van het rouwproces is ontkenning: een algemeen afweermechanisme van ons brein.
De waarheid is te erg om te bevatten, dus ontkennen we deze geheel of gedeeltelijk.
- Boosheid
Rouwverwerking is méér dan intens verdrietig zijn. Juist bij rouwenden zie je vaak boosheid,
boosheid op het lot, de artsen, God, de omgeving… Dit lijkt soms misschien wat vergezocht, maar
in feite is het een gezond verdedigingsmechanisme.
- Het gevecht aangaan
Veel mensen proberen om hun verlies te verwerken door het gevecht aan te gaan of door zichzelf
doelen op te leggen. Het is in deze fase van rouwverwerking dat mensen marathons gaan lopen
tegen bepaalde ziektes, een wereldreis maken of vanaf nu echt stoppen met roken.
- Depressie
Wanneer nabestaanden gaandeweg tot de ontdekking komen dat ontkennen, boos worden en/of
het gevecht aangaan niet helpen om het verlies te verwerken, volgt vaak de depressieve fase.
Deze wordt grotendeels veroorzaakt door de machteloosheid die je als rouwende voelt: er is niets,
maar dan ook niets, wat je aan het gebeurde kunt veranderen.
- Aanvaarding
Hoeveel verdriet en pijn je als nabestaande ook hebt, er komt een dag dat je gaat proberen om het
verlies een plaatsje te geven. Dit betekent níet dat je iemand dan niet meer mist of dat je probeert
om de overledene te vergeten. Het betekent wél dat je probeert om je leven in te richten zonder de
geliefde om je heen.
Iemand helpen met rouwverwerking
Iemand die een dierbare verloren is, heeft steun vanuit zijn of haar omgeving keihard nodig. Juist
het feit dat vrienden, familieleden, buren en/of collega’s er voor de rouwende zijn, helpt om het
verlies te leren aanvaarden en de draad van het leven weer op te pakken. Uiteraard kost dit de
nodige tijd. Helaas zie je vaak dat ‘de wereld’ er na de begrafenis of crematie wel zo’n beetje klaar
mee is: men gaat weer verder met het leven van alledag. “Erg hè, wat er met Piet gebeurd is,”
klinkt het nog even, maar al snel wordt ‘het geval-Piet’ vervangen door een andere gebeurtenis:
een echtscheiding, een ontslag, een geboorte of gewoon een sappige roddel. De rouwende
nabestaande kan hierdoor het gevoel krijgen dat hij of zij alleen staat in het verdriet. Helpen met
rouwverwerking doe je door de ander te laten weten dat hij of zij er juist niet alleen voor staat.
Het allerbelangrijkste wat je kan doen als iemand in je omgeving rouwt, is tijd geven. Wees
aanwezig, durf een luisterend oor te bieden en een troostende schouder. Als je niet precies weet
wat je moet zeggen tegen een nabestaande, zeg dát dan, maar blijf in ieder geval niet weg en zwijg
de overledene niet dood. Juist laten merken dat je hij of zij voortleeft in jouw herinneringen, kan
heel belangrijk zijn voor de rouwverwerking van de nabestaanden.
