Samenvatting hoofdstuk 12 biosfeer dieren

Hoofdstuk 12: Nematoda & co
Fylum Nematoda
= draadwormen

 Niet gesegmenteerd
 28.000 beschreven soorten, wellicht meer dan 1.000.000 soorten
 4/5 van alle dieren zijn nematoden! (aantal, niet aantal soorten)
 2 tot 30 miljoen individuen/m² en 30-60 soorten per bodemstaal
 “overal” aanwezig, alle niches ingenomen (marien (ook
 diepzee), zoetwater, terrestrisch,...)
 Uitermate resistente soorten,
 bv.: levend uit crash Space Shuttle en uit permafrost
 Heel oud in evolutie (+/- 1 miljard jaar?).
 belangrijk als dier- en plantenparasieten, modelorganisme en bioindicator

Structuur
 Dunne epidermis met cuticula
 Pseudocoelomaten: enkel spieren
onder epidermis.
 Coeloom: vocht onder hoge druk:
= hydrostatisch skelet.
 Geen ringspieren: 4 spierbanden:
sinusoidale beweging
 Spiercellen met uitloper naar zenuwstreng
 Gespierde slokdarm (pharynx), rechtlijnige darm naar anus.
 Zenuwring rond farynx + zintuigen op kop
 setae: sensorisch
 2 amfiden: chemoreceptoren
 Gonaden in coeloomholte

, De voortplanting
 Meestal gescheiden geslacht (gonochoristisch)
 Mannetjes dragen copulatieorganen: spiculen: paring en interne bevruchting
 Vrouwtjes: ovarium: productie van eicellen: bevruchting in oviduct; vorming van eischaal in
uterus
 Soms parthenogenetisch (geen mannetjes, geen bevruchting): vrouwtjes produceren
diploïde eitjes.
 Soms zelfbevruchtende hermafrodiet: vrouwtje produceert zaad
 en eicellen
 Groei door vervelling (door onbuigzame cuticula), vaak overlevingsstadia (dauer)

Besluit: kunnen basically alles



Modelorganisme: Caenorhabditis elegans
 Modelorganisme in biologische en biomedische wetenschappen
 ongeveer 80% overeenkomsten qua cellen
 Geschikt als laboratorium proefdier: ontrafelen van biologische processen
o Kleine bodembewonende nematode
o Gemakkelijk te kweken op agar platen met E. coli bacteriën als voedsel
o Klein (1mm) en transparant
o Snelle generatietijd: 3 dagen van ei tot adult
 voordeel bij experimenteren
o Vast en klein aantal cellen: 959 in adult (1031 in mannetje) die ontstaan
o via een vast delingspatroon
o Zelfbevruchtende hermafrodiet met facultatieve mannetjes:
 eenvoudig kruisen en stabiliseren van mutaties

Levenswijze
Vrijlevende soorten
 rol bij decompositieprocessen
 vooral door interacties met bacteriën en schimmels
 versnelde recyclage van N-nutriënten
 kan plantengroei stimuleren
 aan basis van voedselweb: voedsel voor hogere organismen (sommige Arthropoda op land,
sommige vissen en garnalen en andere macrofauna in aquatische sedimenten)
 Resistente en gevoelige soorten
 bio-indicator

Plantparasitaire soorten
 Aantasting van plantenwortels
 tasten de plant genetisch aan: de plant ‘werk’ voor hen en voert voedsel aan
 De oorzaak van meer dan 10% oogstverlies mondiaal
 2 soorten
o Ectoparasieten: zuigen vocht uit wortelcellen met een stylet
o Endoparasieten: inductie van speciale ‘voedingscellen’
 Voorbeeld: aardappelmoeheid