, 1. Inleiding
De herhaaldelijke verwijzingen naar Oshun in Beyoncé’s kunst
veroorzaken onrust binnen christelijke kringen volgens pastoor
Richardson, omdat Oshun als demonisch wordt beschouwd.1
Oshun is een godin in de Yorubareligie.2 Beyoncé verwijst naar
Oshun in de videoclip Hold Up volgens universitair docent Peñate.3
Zo is bijvoorbeeld de jurk van Beyoncé overduidelijk geel, wat
Oshuns lievelingskleur zou zijn.4 Degenen die tegen de appropriatie
van Oshun zijn en daarmee een normatief oordeel vellen,
veronderstellen al te weten waar Beyoncé naar verwijst. In dit
onderzoek benader ik het fenomeen van Beyoncé’s verwijzing naar
Oshun vanuit een religiewetenschappelijk perspectief. Mijn doel is
niet om een standpunt in te nemen over de vraag of de verwijzing
als demonisch moet worden beschouwd. Ik neem juist een stap
terug en onderzoek wat al verondersteld lijkt te zijn. Dit leidt tot de
centrale vraag van dit onderzoek: wat lijkt Beyoncé te Figuur 1: Beyoncé in gele jurk, dansend
communiceren met de appropriatie van Oshun door middel van de in water.
beelden in de videoclip Hold Up?
Om deze vraag behapbaar te houden, worden de beelden geanalyseerd vanuit verschillende
lenzen. De lens van typologie wordt gebruikt, omdat uit de literatuur blijkt dat Beyoncé Oshun
approprieërt. Daarmee wil ze de aanschouwers dus iets duidelijk maken. Het vormt de kern van dit
paper, omdat typologie een kader biedt om symbolen te identificeren en daardoor de achterliggende
boodschap kan achterhalen. Kleurgebruik wordt kort behandeld, omdat Beyoncé door kleurgebruik naar
Oshun verwijst en met symboliek speelt. Het wij-zij denken speelt een kleine rol, omdat Beyoncé door
het gebruik van huidskleur problematiek wil belichten. Ook actualisering wordt gebruikt, omdat het
samenvalt met typologie. Door middel van de appropriatie van Oshun wordt verwezen naar thema’s die
relevant worden gemaakt door Beyoncé. Uit de lens van opdrachtgeverschap blijkt wat de reden is voor
het maken van de videoclip en daardoor wordt een dieper inzicht verworven in wat Beyoncé lijkt te
communiceren. Begonnen wordt met een uitleg van wie Oshun is. Vervolgd wordt met een beeldanalyse
van Hold Up. Daarna worden de beelden geanalyseerd vanuit de hiervoor benoemde lenzen. Afgesloten
wordt met een conclusie, waarin geconcludeerd wordt dat Beyoncé door de appropriatie van Oshun het
drielaagse archetype van bevrijding communiceert.
2.1. Oshun
Allereerst moet worden uitgelegd wie Oshun is. Oshun is een orisha, een vrouwelijke goddelijke entiteit
in de Yorubareligie uit Afrika.5 Ze wordt vaak geassocieerd met schoonheid, liefde, welvaart,
vruchtbaarheid en zoet water.6 Haar naam betekent bron.7 In één van de Yorubamythes, die voornamelijk
mondeling worden overgeleverd, wordt Oshun afgebeeld als de godin die niet alleen leven geeft, maar
dit ook afneemt. Wanneer ze boos is, kan Oshun de aarde overspoelen of gewassen vernietigen door
haar water achter te houden, wat leidt tot ernstige droogte.8 In één mythe wordt Oshun beledigd door
1
Richardson 2020, p. 10.
2
Richardson 2020, p. 10.
3
Peñate 2019, p. 116.
4
Matibag 1996, p. 65.
5
Montgomery 2019, p. 3.
6
Bankole 2009, p. 294.
7
Murphy & Sanford 2001, p. 2.
8
Jeffries 2009, p. 509.
1
De herhaaldelijke verwijzingen naar Oshun in Beyoncé’s kunst
veroorzaken onrust binnen christelijke kringen volgens pastoor
Richardson, omdat Oshun als demonisch wordt beschouwd.1
Oshun is een godin in de Yorubareligie.2 Beyoncé verwijst naar
Oshun in de videoclip Hold Up volgens universitair docent Peñate.3
Zo is bijvoorbeeld de jurk van Beyoncé overduidelijk geel, wat
Oshuns lievelingskleur zou zijn.4 Degenen die tegen de appropriatie
van Oshun zijn en daarmee een normatief oordeel vellen,
veronderstellen al te weten waar Beyoncé naar verwijst. In dit
onderzoek benader ik het fenomeen van Beyoncé’s verwijzing naar
Oshun vanuit een religiewetenschappelijk perspectief. Mijn doel is
niet om een standpunt in te nemen over de vraag of de verwijzing
als demonisch moet worden beschouwd. Ik neem juist een stap
terug en onderzoek wat al verondersteld lijkt te zijn. Dit leidt tot de
centrale vraag van dit onderzoek: wat lijkt Beyoncé te Figuur 1: Beyoncé in gele jurk, dansend
communiceren met de appropriatie van Oshun door middel van de in water.
beelden in de videoclip Hold Up?
Om deze vraag behapbaar te houden, worden de beelden geanalyseerd vanuit verschillende
lenzen. De lens van typologie wordt gebruikt, omdat uit de literatuur blijkt dat Beyoncé Oshun
approprieërt. Daarmee wil ze de aanschouwers dus iets duidelijk maken. Het vormt de kern van dit
paper, omdat typologie een kader biedt om symbolen te identificeren en daardoor de achterliggende
boodschap kan achterhalen. Kleurgebruik wordt kort behandeld, omdat Beyoncé door kleurgebruik naar
Oshun verwijst en met symboliek speelt. Het wij-zij denken speelt een kleine rol, omdat Beyoncé door
het gebruik van huidskleur problematiek wil belichten. Ook actualisering wordt gebruikt, omdat het
samenvalt met typologie. Door middel van de appropriatie van Oshun wordt verwezen naar thema’s die
relevant worden gemaakt door Beyoncé. Uit de lens van opdrachtgeverschap blijkt wat de reden is voor
het maken van de videoclip en daardoor wordt een dieper inzicht verworven in wat Beyoncé lijkt te
communiceren. Begonnen wordt met een uitleg van wie Oshun is. Vervolgd wordt met een beeldanalyse
van Hold Up. Daarna worden de beelden geanalyseerd vanuit de hiervoor benoemde lenzen. Afgesloten
wordt met een conclusie, waarin geconcludeerd wordt dat Beyoncé door de appropriatie van Oshun het
drielaagse archetype van bevrijding communiceert.
2.1. Oshun
Allereerst moet worden uitgelegd wie Oshun is. Oshun is een orisha, een vrouwelijke goddelijke entiteit
in de Yorubareligie uit Afrika.5 Ze wordt vaak geassocieerd met schoonheid, liefde, welvaart,
vruchtbaarheid en zoet water.6 Haar naam betekent bron.7 In één van de Yorubamythes, die voornamelijk
mondeling worden overgeleverd, wordt Oshun afgebeeld als de godin die niet alleen leven geeft, maar
dit ook afneemt. Wanneer ze boos is, kan Oshun de aarde overspoelen of gewassen vernietigen door
haar water achter te houden, wat leidt tot ernstige droogte.8 In één mythe wordt Oshun beledigd door
1
Richardson 2020, p. 10.
2
Richardson 2020, p. 10.
3
Peñate 2019, p. 116.
4
Matibag 1996, p. 65.
5
Montgomery 2019, p. 3.
6
Bankole 2009, p. 294.
7
Murphy & Sanford 2001, p. 2.
8
Jeffries 2009, p. 509.
1
