Week 4
Civiel schadeverhaal
Literatuur
R. Kool e.a., Civiel schadeverhaal via het strafproces, Den Haag:
Boom, hoofdstuk 3, par. 3.3 t/m 3.11.4, 3.12.3, 3.15, 3.18 t/m 3.20
en hoofdstuk 4, par. 4.3,
https://www.wodc.nl/onderzoeksdatabase/2569-schadeverhaal-door-
civiele-voeging-in- het-strafproces.aspx
J. Candido & S.D. Lindenbergh, Strafrechter en smartengeld, NTBR,
2014, nr. 5, p. 173- 179, te downloaden via digitale tijdschriften van
UU bibliotheek
R. Kool & J. Emaus, Actuele opvattingen inzake civiel schadeverhaal
via het strafproces, Proces 2017, nr. 1, p. 7-18, te downloaden via
digitale tijdschriften van UU bibliotheek.
Uitvoeringsbesluit voorschot schadevergoedingsmaatregel 2016,
http://wetten.overheid.nl/BWBR0027994/2016-08-30
Ministerie van Justitie & Veiligheid, Factsheet Versterking
rechtspositie slachtoffers, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/
publicaties/2018/02/22/tijdslijn- meerjarenagenda-versterking-
rechtspositie-slachtofers-2018---2021
Standaardformulier voeging benadeelde partij,
https://www.strafrechtadvocatennetwerk.nl/images/Voegingsformuli
er-benadeelde- partij.pdf (pdf)
Jurisprudentie
HR 15 september 2006, ECLI:NL:HR:AV2654 (BP in kader art. 6
EVRM)
HR 14 februari 2012, ECLI:NL:HR:BU8755 (Civiel bewijsregime)
HR 22 april 2014, ECLI:NL:HR:2014:974 (Toelichting BP geen bewijs)
HR 05 juli 2016, ECLI:NL:HR:2016:1522 (Rechtstreekse
schade/relativiteit)
HR 12 december 2017, NJ 2018, 23 (Nietigheid nav. niet oproepen
BP)
Hof Den Bosch 29 november 2017, NJFS 2018/13 (Geen exclusief
appel tegen BP)
HR 22 februari 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD5356 (Taxibus)
Leeswijzer
Deze week staat het onderwerp ‘civiel schadeverhaal’ centraal.
Slachtofergerelateerde delicten representeren op de eerste plaats een
schending van publieke normen en waarden waarop door de wetgever
straf is gesteld. Maar er is meer, want het strafbare feit omvat ook een
(vermoeden van een) onrechtmatige daad. Weliswaar betreft het een
, weerlegbaar rechtsvermoeden (art. 162 Rv), maar in de regel valt het
strafbare feit samen met de onrechtmatige daad (vgl. week 1), en zal de
schade die het rechtstreeks gevolg is van het strafbare feit voor
vergoeding in aanmerking komen.
Om het slachtofer de gelegenheid te geven diens schade op eenvoudige
wijze te verhalen, heeft de wetgever al in 1826 de rechtsfguur van de
vordering benadeelde partij ingevoerd (tegenwoordig art. 51f Sv). Het
betreft een traditionele rechtsfguur die de afgelopen decennia sterk in
betekenis is toegenomen. Onderzoek leert namelijk dat slachtofers grote
waarde hechten aan schadeloosstelling. De afgelopen jaren heeft dan ook
een uitbouw plaatsgevonden van het civiele schadeverhaal via het
strafproces, onder meer via de invoering van de
schadevergoedingsmaatregel (art. 36f Sr) en de invoering en vervolgens
verruiming van de voorschotregeling. Die laatsten bieden het slachtofer
executoriale voordelen die het civiele aansprakelijkheids- en
schadevergoedingsrecht niet geven. Mede daarom opteren slachtofers
veelal voor schadeverhaal via het strafproces.
Niettemin blijft de strafvordering, met alle daaraan verbonden
rechtswaarborgen, de hoofdzaak. De vordering benadeelde partij is een
accessoire vordering, waarvan de ontvankelijkheid en inhoudelijke
beoordeling afhankelijk is van de vraag sprake is van een
bewezenverklaard feit en oplegging van enige straf en/of maatregel.
Wanneer dat het geval is, is de strafrechter bevoegd te oordelen over het
civiele schadeverhaal. Of de strafrechter dat zal doen is afhankelijk van de
vraag of behandeling van de vordering een ‘onevenredige belasting’ vormt
voor het strafgeding. Daarbij kan het gaan om verschillende soorten
schade, die allen langs de lat van het civiele schadevergoedingsrecht
moeten worden beoordeeld (boek 6.1.10 BW).
Afhankelijk van hun taakopvatting blijken strafrechters deze regels op
eigen wijze uit te leggen, waarbij belang wordt gehecht aan de wens van
de wetgever en het beleid om het schadeverhaal aan slachtofers in rechte
te faciliteren. Daarmee bevindt de vordering benadeelde partij zich op het
scherpst van de (juridische) snede: het is een civielrechtelijke vordering,
die wordt toegepast in een strafvorderlijke setting. Dat roept vragen op
over de juridische status van het civiele schadeverhaal en de
onderliggende verhouding tussen enerzijds het strafrecht en anderzijds
het civiele aansprakelijkheidsrecht en het schadevergoedingsrecht. Die
vraag wordt meer diepgaand besproken in week 5; voor een goed begrip
van de rechtsfguur van de civielrechtelijke vordering benadeelde partij en
daarmee samenhangende strafrechtelijke perikelen is het van belang
eerst de juridische contouren te verkennen.
Leerdoelen
Na bestudering van de literatuur en de jurisprudentie en het volgen van de
colleges:
Civiel schadeverhaal
Literatuur
R. Kool e.a., Civiel schadeverhaal via het strafproces, Den Haag:
Boom, hoofdstuk 3, par. 3.3 t/m 3.11.4, 3.12.3, 3.15, 3.18 t/m 3.20
en hoofdstuk 4, par. 4.3,
https://www.wodc.nl/onderzoeksdatabase/2569-schadeverhaal-door-
civiele-voeging-in- het-strafproces.aspx
J. Candido & S.D. Lindenbergh, Strafrechter en smartengeld, NTBR,
2014, nr. 5, p. 173- 179, te downloaden via digitale tijdschriften van
UU bibliotheek
R. Kool & J. Emaus, Actuele opvattingen inzake civiel schadeverhaal
via het strafproces, Proces 2017, nr. 1, p. 7-18, te downloaden via
digitale tijdschriften van UU bibliotheek.
Uitvoeringsbesluit voorschot schadevergoedingsmaatregel 2016,
http://wetten.overheid.nl/BWBR0027994/2016-08-30
Ministerie van Justitie & Veiligheid, Factsheet Versterking
rechtspositie slachtoffers, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/
publicaties/2018/02/22/tijdslijn- meerjarenagenda-versterking-
rechtspositie-slachtofers-2018---2021
Standaardformulier voeging benadeelde partij,
https://www.strafrechtadvocatennetwerk.nl/images/Voegingsformuli
er-benadeelde- partij.pdf (pdf)
Jurisprudentie
HR 15 september 2006, ECLI:NL:HR:AV2654 (BP in kader art. 6
EVRM)
HR 14 februari 2012, ECLI:NL:HR:BU8755 (Civiel bewijsregime)
HR 22 april 2014, ECLI:NL:HR:2014:974 (Toelichting BP geen bewijs)
HR 05 juli 2016, ECLI:NL:HR:2016:1522 (Rechtstreekse
schade/relativiteit)
HR 12 december 2017, NJ 2018, 23 (Nietigheid nav. niet oproepen
BP)
Hof Den Bosch 29 november 2017, NJFS 2018/13 (Geen exclusief
appel tegen BP)
HR 22 februari 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD5356 (Taxibus)
Leeswijzer
Deze week staat het onderwerp ‘civiel schadeverhaal’ centraal.
Slachtofergerelateerde delicten representeren op de eerste plaats een
schending van publieke normen en waarden waarop door de wetgever
straf is gesteld. Maar er is meer, want het strafbare feit omvat ook een
(vermoeden van een) onrechtmatige daad. Weliswaar betreft het een
, weerlegbaar rechtsvermoeden (art. 162 Rv), maar in de regel valt het
strafbare feit samen met de onrechtmatige daad (vgl. week 1), en zal de
schade die het rechtstreeks gevolg is van het strafbare feit voor
vergoeding in aanmerking komen.
Om het slachtofer de gelegenheid te geven diens schade op eenvoudige
wijze te verhalen, heeft de wetgever al in 1826 de rechtsfguur van de
vordering benadeelde partij ingevoerd (tegenwoordig art. 51f Sv). Het
betreft een traditionele rechtsfguur die de afgelopen decennia sterk in
betekenis is toegenomen. Onderzoek leert namelijk dat slachtofers grote
waarde hechten aan schadeloosstelling. De afgelopen jaren heeft dan ook
een uitbouw plaatsgevonden van het civiele schadeverhaal via het
strafproces, onder meer via de invoering van de
schadevergoedingsmaatregel (art. 36f Sr) en de invoering en vervolgens
verruiming van de voorschotregeling. Die laatsten bieden het slachtofer
executoriale voordelen die het civiele aansprakelijkheids- en
schadevergoedingsrecht niet geven. Mede daarom opteren slachtofers
veelal voor schadeverhaal via het strafproces.
Niettemin blijft de strafvordering, met alle daaraan verbonden
rechtswaarborgen, de hoofdzaak. De vordering benadeelde partij is een
accessoire vordering, waarvan de ontvankelijkheid en inhoudelijke
beoordeling afhankelijk is van de vraag sprake is van een
bewezenverklaard feit en oplegging van enige straf en/of maatregel.
Wanneer dat het geval is, is de strafrechter bevoegd te oordelen over het
civiele schadeverhaal. Of de strafrechter dat zal doen is afhankelijk van de
vraag of behandeling van de vordering een ‘onevenredige belasting’ vormt
voor het strafgeding. Daarbij kan het gaan om verschillende soorten
schade, die allen langs de lat van het civiele schadevergoedingsrecht
moeten worden beoordeeld (boek 6.1.10 BW).
Afhankelijk van hun taakopvatting blijken strafrechters deze regels op
eigen wijze uit te leggen, waarbij belang wordt gehecht aan de wens van
de wetgever en het beleid om het schadeverhaal aan slachtofers in rechte
te faciliteren. Daarmee bevindt de vordering benadeelde partij zich op het
scherpst van de (juridische) snede: het is een civielrechtelijke vordering,
die wordt toegepast in een strafvorderlijke setting. Dat roept vragen op
over de juridische status van het civiele schadeverhaal en de
onderliggende verhouding tussen enerzijds het strafrecht en anderzijds
het civiele aansprakelijkheidsrecht en het schadevergoedingsrecht. Die
vraag wordt meer diepgaand besproken in week 5; voor een goed begrip
van de rechtsfguur van de civielrechtelijke vordering benadeelde partij en
daarmee samenhangende strafrechtelijke perikelen is het van belang
eerst de juridische contouren te verkennen.
Leerdoelen
Na bestudering van de literatuur en de jurisprudentie en het volgen van de
colleges:
