Inhoudsopgave
COLLEGE 1.........................................................................................................................................4
DE POSITIE VAN DE ORTHOPEDAGOGIEK....................................................................................................4
SITUATIES EN OMSTANDIGHEDEN.............................................................................................................5
WELKE BESLISSING IS IN HET BELANG?......................................................................................................5
ERVARINGEN EN ROLLEN........................................................................................................................6
TENTAMENVRAAG................................................................................................................................6
COLLEGE 2.........................................................................................................................................7
KINDEREN EN JONGEREN MET EEN LEERSTOORNIS...........................................................................7
REKENPROBLEMEN EN DYSCALCULIE.........................................................................................................8
COLLEGE 3.......................................................................................................................................10
ADHD ATTENTION-DEFICIT HYPERACTIVITY DISORDER.................................................................................10
NLD; NONVERBAL LEARNING DISABILITY..................................................................................................12
COLLEGE 4.......................................................................................................................................13
AUTISMESPECTRUMSTOORNIS (ASS)......................................................................................................13
COLLEGE 5.......................................................................................................................................16
ZIEKE KINDEREN EN JONGEREN..............................................................................................................16
COLLEGE 6 | VERSTANDELIJKE BEPERKINGEN..................................................................................19
SITUATIES EN OMSTANDIGHEDEN...........................................................................................................19
ERVARINGEN VAN BETROKKENEN...........................................................................................................20
BEGELEIDING EN ONDERSTEUNING..........................................................................................................22
SAMENVATTING: VERSTANDELIJKE BEPERKING...........................................................................................22
VOORBEELDVRAAG.............................................................................................................................23
COLLEGE 7| KINDEREN MET EEN FYSIEKE BEPERKING.....................................................................24
SITUATIES EN OMSTANDIGHEDEN KINDEREN MET FYSIEKE BEPERKING.............................................................24
ONDERSTEUNING, BEHANDELING, INCLUSIE..............................................................................................27
VOORBEELDVRAAG....................................................................................................................................27
,COLLEGE 8 | DOVE EN BLINDE KINDEREN........................................................................................28
OVER WIE GAAT DIT COLLEGE?..............................................................................................................28
SITUATIES EN OMSTANDIGHEDEN (DOVE KINDEREN)...................................................................................28
OMGAAN MET DOOF ZIJN IN MAATSCHAPPIJ...................................................................................................29
PARTICIPATIE EN UITDAGINGEN....................................................................................................................30
VOORBEELDVRAAG....................................................................................................................................31
BLINDE KINDEREN..............................................................................................................................31
VISUELE FUNCTIES.....................................................................................................................................31
SLECHTZIEND OF BLIND?.............................................................................................................................31
DOOFBLINDHEID........................................................................................................................................32
SLECHTZIENDHEID OPMERKEN JONGE KINDEREN..............................................................................................32
VOORBEELDVRAAG....................................................................................................................................33
COLLEGE 9 | KINDEREN DIE TE MAKEN HEBBEN MET HET JEUGDSTRAFRECHT ................................34
KERNBOODSCHAP...............................................................................................................................34
WAT IS JEUGDDELINQUENTIE?...............................................................................................................34
TYPE DELINQUENT GEDRAG.........................................................................................................................34
HOE VAAK KOMT HET VOOR?................................................................................................................34
COMBINATIE VAN TECHNIEKEN.....................................................................................................................34
SITUATIES EN OMSTANDIGHEDEN...........................................................................................................34
ETIOLOGIE: MULTICAUSAAL, BESCHERMENDE EN RISICO-FACTOREN.....................................................................34
VERSCHILLENDE MODELLEN: ONTWIKKELINGSPADEN.........................................................................................35
DE IMPACT VAN ONGELIJKHEID, RACISME EN MARGINALISATIE............................................................................35
KWETSBAAR DOOR LEEFTIJD, LVB, SCHULDENPROBLEMATIEK, INSTABIELE THUISSITUATIE........................................35
UN GLOBAL STUDY ON CHILDREN DEPRIVED OF LIBERTY....................................................................................35
ERVARINGEN VAN KINDEREN, JONGEREN, VOLWASSENEN EN OPVOEDERS........................................................35
WAT VINDEN JONGEREN ZELF BELANGRIJK IN HUN LEVEN?................................................................................35
HET INTERNATIONALE JEUGDSTRAFRECHT.................................................................................................36
ARTIKEL 37 – FOLTERING EN VRIJHEIDSBEROVING............................................................................................36
ARTIKEL 40 – TOEPASSING VAN HET JEUGDSTRAFRECHT....................................................................................36
COLLEGE 10 | JEUGDIGEN DIE TE MAKEN HEBBEN MET VERWAARLOZING EN MISHANDELING ......37
WAT BLIJFT JE HOPELIJK NA DIT COLLEGE BIJ?...........................................................................................37
AANTAL MYTHES................................................................................................................................37
WAAR HEBBEN WE HET OVER?..............................................................................................................37
ALGEMENE DEFINITIES................................................................................................................................37
VORMEN VAN MISHANDELING EN VERWAARLOZING.........................................................................................37
ONVOLDOENDE BESCHERMD: GEWELD IN DE NEDERLANDSE JEUGDZORG VAN 1945 TOT HEDEN..............................38
HOE VAAK KOMT HET VOOR?................................................................................................................38
OMVANG VAN KINDERMISHANDELING: EEN ONDERSCHATTING...........................................................................38
GEVOLGEN VAN KINDERMISHANDELING...................................................................................................38
SIGNALEN VAN KINDEREN............................................................................................................................39
TOEGENOMEN AANDACHT VOOR TRAUMAPERSPECTIEF.....................................................................................39
HET WERKVELD VAN DE ORTHOPEDAGOOG..............................................................................................39
,WANNEER KRIJG JE ALS PROFESSIONAL ERMEE TE MAKEN?................................................................................39
WAT KUNNEN WE DOEN WAT MOGELIJK IN HET BELANG IS?.........................................................................39
PREVENTIE...............................................................................................................................................39
BEHANDELING EN INTERVENTIES...................................................................................................................39
TERUGBLIK EN OEFENVRAAG.................................................................................................................40
IN HET KORT.............................................................................................................................................40
OEFENVRAAG...........................................................................................................................................40
COLLEGE 11 | KINDEREN EN JONGEREN DIE GEDWONGEN GEMIGREERD ZIJN................................41
WAT BLIJFT JE HOPELIJK BIJ NA DIT COLLEGE.............................................................................................41
WAAR HEBBEN WE HET OVER?..............................................................................................................41
GEDWONGEN MIGRATIE.............................................................................................................................41
HET PROCES VAN GEDWONGEN MIGRATIE................................................................................................41
GEDWONGEN TERUGKEER...........................................................................................................................41
DE IMPACT VAN GEDWONGEN MIGRATIE.................................................................................................42
PSYCHOSOCIAAL PERSPECTIEF: PSYCHOSOCIALE KERNTHEMA’S............................................................................42
ONDERZOEK NAAR DE PREVALENTIE VAN PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN.................................................................42
KRITISCHE REFLECTIE..................................................................................................................................42
ONTWIKKELING IN CONTEXT: GEZINNEN DIE GEDWONGEN GEMIGREERD ZIJN........................................................42
NIET BEGELEIDE KINDEREN EN JONGEREN DIE GEDWONGEN GEMIGREERD ZIJN.......................................................43
HET WERKVELD VAN DE ORTHOPEDAGOOG EN PSYCHOSOCIALE ONDERSTEUNING..............................................43
BEGELEIDING VAN KINDEREN EN JONGEREN DIE GEDWONGEN GEMIGREERD ZIJN....................................................43
TERUGBLIK EN OEFENTENTAMEN............................................................................................................43
AFGELOPEN COLLEGE.................................................................................................................................43
OEFENVRAAG...........................................................................................................................................43
, Inleiding orthopedagogiek
College 1
Inleiding boek, laatste hoofdstuk + hoofdstuk 1
De positie van de orthopedagogiek
Ontstaansgeschiedenis
Verschillende ontwikkelingen ten grondslag aan ontstaan discipline (Ruijssenaars et al.,
2022):
- ‘Caritatieve zorg’ (middeleeuwen), toenemende belangstelling opvoedbaarheid en
erkenning van kinderlijke ontwikkeling
- Historische ontwikkelingen: Leerplicht, verandering positie van het kind, invoering
kinderwetten, kinderrechtenverdrag
- In Groningen: ontwikkeling van orthopedagogiek vanuit het onderwijsveld
(Bladergroen)
- Kennis in verschillende werkvelden neemt toe (jeugdzorg, onderwijs, ondersteunen
van mensen met beperkingen)
- Spanning tussen ‘generalistische’ kennis uit de algemene orthopedagogiek en
‘specialistische’ kennis binnen afzonderlijke domeinen
- Ontstaan van kritische orthopedagogiek: “Emancipatie’, ‘participatie’ en ‘inclusie’ vs.
‘inperking’, ‘betutteling’ en ‘segregatie’
Ontwikkelingen: participatie, inclusie, veerkracht, context
- Van ‘probleem’ naar ‘mogelijkheden, veerkracht en participatie’
- Van ‘individu’ naar ‘context & systeem’
Orthopedagogiek: in de praktijk brengen van kinderrechten, mensenrechten en sociale
rechtvaardigheid
Betekenis van de orthopedagogiek
Orthopedagogiek als ‘handelingsgerichte en praktijkgerichte wetenschap’
Focus op de pedagogische relatie en context van een jeugdige, opvoeder of volwassene
- Opgroeien verloopt niet spontaan en vanzelfsprekend
- De jeugdige, de opvoeder, volwassene en/of de omgeving maken zich zorgen over de
verdere ontwikkeling
- Behoefte aan hulp/ondersteuning
Focus op de meest optimale ondersteuning en hulpverlening
Veranderlijk normatief kader en verschillende perspectieven op...
Belang van normatieve visie: wat is in verschillende contexten het meest optimaal is en
volgens wie?
- De orthopedagoog handelt altijd in veranderlijk normatief kader en een
veranderlijke cultureel-historische context
COLLEGE 1.........................................................................................................................................4
DE POSITIE VAN DE ORTHOPEDAGOGIEK....................................................................................................4
SITUATIES EN OMSTANDIGHEDEN.............................................................................................................5
WELKE BESLISSING IS IN HET BELANG?......................................................................................................5
ERVARINGEN EN ROLLEN........................................................................................................................6
TENTAMENVRAAG................................................................................................................................6
COLLEGE 2.........................................................................................................................................7
KINDEREN EN JONGEREN MET EEN LEERSTOORNIS...........................................................................7
REKENPROBLEMEN EN DYSCALCULIE.........................................................................................................8
COLLEGE 3.......................................................................................................................................10
ADHD ATTENTION-DEFICIT HYPERACTIVITY DISORDER.................................................................................10
NLD; NONVERBAL LEARNING DISABILITY..................................................................................................12
COLLEGE 4.......................................................................................................................................13
AUTISMESPECTRUMSTOORNIS (ASS)......................................................................................................13
COLLEGE 5.......................................................................................................................................16
ZIEKE KINDEREN EN JONGEREN..............................................................................................................16
COLLEGE 6 | VERSTANDELIJKE BEPERKINGEN..................................................................................19
SITUATIES EN OMSTANDIGHEDEN...........................................................................................................19
ERVARINGEN VAN BETROKKENEN...........................................................................................................20
BEGELEIDING EN ONDERSTEUNING..........................................................................................................22
SAMENVATTING: VERSTANDELIJKE BEPERKING...........................................................................................22
VOORBEELDVRAAG.............................................................................................................................23
COLLEGE 7| KINDEREN MET EEN FYSIEKE BEPERKING.....................................................................24
SITUATIES EN OMSTANDIGHEDEN KINDEREN MET FYSIEKE BEPERKING.............................................................24
ONDERSTEUNING, BEHANDELING, INCLUSIE..............................................................................................27
VOORBEELDVRAAG....................................................................................................................................27
,COLLEGE 8 | DOVE EN BLINDE KINDEREN........................................................................................28
OVER WIE GAAT DIT COLLEGE?..............................................................................................................28
SITUATIES EN OMSTANDIGHEDEN (DOVE KINDEREN)...................................................................................28
OMGAAN MET DOOF ZIJN IN MAATSCHAPPIJ...................................................................................................29
PARTICIPATIE EN UITDAGINGEN....................................................................................................................30
VOORBEELDVRAAG....................................................................................................................................31
BLINDE KINDEREN..............................................................................................................................31
VISUELE FUNCTIES.....................................................................................................................................31
SLECHTZIEND OF BLIND?.............................................................................................................................31
DOOFBLINDHEID........................................................................................................................................32
SLECHTZIENDHEID OPMERKEN JONGE KINDEREN..............................................................................................32
VOORBEELDVRAAG....................................................................................................................................33
COLLEGE 9 | KINDEREN DIE TE MAKEN HEBBEN MET HET JEUGDSTRAFRECHT ................................34
KERNBOODSCHAP...............................................................................................................................34
WAT IS JEUGDDELINQUENTIE?...............................................................................................................34
TYPE DELINQUENT GEDRAG.........................................................................................................................34
HOE VAAK KOMT HET VOOR?................................................................................................................34
COMBINATIE VAN TECHNIEKEN.....................................................................................................................34
SITUATIES EN OMSTANDIGHEDEN...........................................................................................................34
ETIOLOGIE: MULTICAUSAAL, BESCHERMENDE EN RISICO-FACTOREN.....................................................................34
VERSCHILLENDE MODELLEN: ONTWIKKELINGSPADEN.........................................................................................35
DE IMPACT VAN ONGELIJKHEID, RACISME EN MARGINALISATIE............................................................................35
KWETSBAAR DOOR LEEFTIJD, LVB, SCHULDENPROBLEMATIEK, INSTABIELE THUISSITUATIE........................................35
UN GLOBAL STUDY ON CHILDREN DEPRIVED OF LIBERTY....................................................................................35
ERVARINGEN VAN KINDEREN, JONGEREN, VOLWASSENEN EN OPVOEDERS........................................................35
WAT VINDEN JONGEREN ZELF BELANGRIJK IN HUN LEVEN?................................................................................35
HET INTERNATIONALE JEUGDSTRAFRECHT.................................................................................................36
ARTIKEL 37 – FOLTERING EN VRIJHEIDSBEROVING............................................................................................36
ARTIKEL 40 – TOEPASSING VAN HET JEUGDSTRAFRECHT....................................................................................36
COLLEGE 10 | JEUGDIGEN DIE TE MAKEN HEBBEN MET VERWAARLOZING EN MISHANDELING ......37
WAT BLIJFT JE HOPELIJK NA DIT COLLEGE BIJ?...........................................................................................37
AANTAL MYTHES................................................................................................................................37
WAAR HEBBEN WE HET OVER?..............................................................................................................37
ALGEMENE DEFINITIES................................................................................................................................37
VORMEN VAN MISHANDELING EN VERWAARLOZING.........................................................................................37
ONVOLDOENDE BESCHERMD: GEWELD IN DE NEDERLANDSE JEUGDZORG VAN 1945 TOT HEDEN..............................38
HOE VAAK KOMT HET VOOR?................................................................................................................38
OMVANG VAN KINDERMISHANDELING: EEN ONDERSCHATTING...........................................................................38
GEVOLGEN VAN KINDERMISHANDELING...................................................................................................38
SIGNALEN VAN KINDEREN............................................................................................................................39
TOEGENOMEN AANDACHT VOOR TRAUMAPERSPECTIEF.....................................................................................39
HET WERKVELD VAN DE ORTHOPEDAGOOG..............................................................................................39
,WANNEER KRIJG JE ALS PROFESSIONAL ERMEE TE MAKEN?................................................................................39
WAT KUNNEN WE DOEN WAT MOGELIJK IN HET BELANG IS?.........................................................................39
PREVENTIE...............................................................................................................................................39
BEHANDELING EN INTERVENTIES...................................................................................................................39
TERUGBLIK EN OEFENVRAAG.................................................................................................................40
IN HET KORT.............................................................................................................................................40
OEFENVRAAG...........................................................................................................................................40
COLLEGE 11 | KINDEREN EN JONGEREN DIE GEDWONGEN GEMIGREERD ZIJN................................41
WAT BLIJFT JE HOPELIJK BIJ NA DIT COLLEGE.............................................................................................41
WAAR HEBBEN WE HET OVER?..............................................................................................................41
GEDWONGEN MIGRATIE.............................................................................................................................41
HET PROCES VAN GEDWONGEN MIGRATIE................................................................................................41
GEDWONGEN TERUGKEER...........................................................................................................................41
DE IMPACT VAN GEDWONGEN MIGRATIE.................................................................................................42
PSYCHOSOCIAAL PERSPECTIEF: PSYCHOSOCIALE KERNTHEMA’S............................................................................42
ONDERZOEK NAAR DE PREVALENTIE VAN PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN.................................................................42
KRITISCHE REFLECTIE..................................................................................................................................42
ONTWIKKELING IN CONTEXT: GEZINNEN DIE GEDWONGEN GEMIGREERD ZIJN........................................................42
NIET BEGELEIDE KINDEREN EN JONGEREN DIE GEDWONGEN GEMIGREERD ZIJN.......................................................43
HET WERKVELD VAN DE ORTHOPEDAGOOG EN PSYCHOSOCIALE ONDERSTEUNING..............................................43
BEGELEIDING VAN KINDEREN EN JONGEREN DIE GEDWONGEN GEMIGREERD ZIJN....................................................43
TERUGBLIK EN OEFENTENTAMEN............................................................................................................43
AFGELOPEN COLLEGE.................................................................................................................................43
OEFENVRAAG...........................................................................................................................................43
, Inleiding orthopedagogiek
College 1
Inleiding boek, laatste hoofdstuk + hoofdstuk 1
De positie van de orthopedagogiek
Ontstaansgeschiedenis
Verschillende ontwikkelingen ten grondslag aan ontstaan discipline (Ruijssenaars et al.,
2022):
- ‘Caritatieve zorg’ (middeleeuwen), toenemende belangstelling opvoedbaarheid en
erkenning van kinderlijke ontwikkeling
- Historische ontwikkelingen: Leerplicht, verandering positie van het kind, invoering
kinderwetten, kinderrechtenverdrag
- In Groningen: ontwikkeling van orthopedagogiek vanuit het onderwijsveld
(Bladergroen)
- Kennis in verschillende werkvelden neemt toe (jeugdzorg, onderwijs, ondersteunen
van mensen met beperkingen)
- Spanning tussen ‘generalistische’ kennis uit de algemene orthopedagogiek en
‘specialistische’ kennis binnen afzonderlijke domeinen
- Ontstaan van kritische orthopedagogiek: “Emancipatie’, ‘participatie’ en ‘inclusie’ vs.
‘inperking’, ‘betutteling’ en ‘segregatie’
Ontwikkelingen: participatie, inclusie, veerkracht, context
- Van ‘probleem’ naar ‘mogelijkheden, veerkracht en participatie’
- Van ‘individu’ naar ‘context & systeem’
Orthopedagogiek: in de praktijk brengen van kinderrechten, mensenrechten en sociale
rechtvaardigheid
Betekenis van de orthopedagogiek
Orthopedagogiek als ‘handelingsgerichte en praktijkgerichte wetenschap’
Focus op de pedagogische relatie en context van een jeugdige, opvoeder of volwassene
- Opgroeien verloopt niet spontaan en vanzelfsprekend
- De jeugdige, de opvoeder, volwassene en/of de omgeving maken zich zorgen over de
verdere ontwikkeling
- Behoefte aan hulp/ondersteuning
Focus op de meest optimale ondersteuning en hulpverlening
Veranderlijk normatief kader en verschillende perspectieven op...
Belang van normatieve visie: wat is in verschillende contexten het meest optimaal is en
volgens wie?
- De orthopedagoog handelt altijd in veranderlijk normatief kader en een
veranderlijke cultureel-historische context
