Didacktiek
Is de wetenschap die bestudeert op welke manier een leerkracht kennis, attitudes, en
vaardigheden kan onderwijzen aan leerlingen
Cognitieve psychologie?
Bestudeert hoe ons menselijk denken werkt. Hoe dingen worden verwerkt,
opgenomen, opgeslagen, …
Lerareneffectiviteitsstudies
Zien welke manier van les geven het meeste effectief is voor de leerling en wat hen
motiveert.
Evidence based education: kennis uit onderzoek en praktijkervaring combineert
Didactiek
Vak didactiek= specifiek voor een vak (aardrijkskunde kaarten gebruiken)
Algemene didactiek = dat bij elk vak werkt bv herhalen
Lerareneffectiviteitsstudies= wat er werkt bij studenten met kennis te onthouden
Inzicht 1
Sensorische/ zintuigelijk geheugen= de ervaringen die we uit de omgeving registreren, deze
informatie houden we maar heel kort vast
Sensorische geheugen verwerkt de informatie in ons werkgeheugen
Werkgeheugen = de plaats waar de denken en het bewustzijn plaatsvindt (onze mentale
werkplaats) > hoe meer informatie er in het langtermijngeheugen voorhanden is hoe
gemakkelijker voor ons werkgeheugen is om er nieuwe informatie aan te verbind
(bv soorten fruit onthouden en woorden die je voor het eerst ziet)
Langtermijngeheugen = is onze opslagtank van wat we weten. Bestaat uit een verzameling
van zogenaamde kennisschema’s > zijn structuren die kennisdeeltjes met elkaar verbinden
en betekenis creëren.
Werkgeheugen is een soort van trechter/flessenhals die beperkte hoeveelheden informatie
doorlaat naar het langtermijngeheugen.
Voor leerlingen nieuwe info te laten verwerken moet je rekening houden met de
beperkingen van hun werkgeheugen.
,Cognitievebelastingtheorie (p15)
Intrinsieke belasting = wordt bepaald door de complexiteit van het te leren onderwerp > als
de leerling al wat weet over het onderwerp is het voor die persoon makkelijk om de nieuwe
kennis aan elkaar te verbinden dan iemand waarvoor het allemaal nieuw is. (bv fotosynthese
de stappenplan)
Extrinsieke belasting= deze belasting is alle belasting die niet met de inhoud van de leerstof
heeft te maken maar eerder wat er rond gebeurt (bv de instructie waarmee de leerstof
wordt gepresenteerd of een filmpje met te veel onnodige info en afleidende lawaai)
Inzicht 2
Biologisch primair leren= dingen die we erfen van aan te leren (zoals spreken, wandelen)
niet doelgericht: spontaan, onbewust, NIET doelgericht
Biologisch secundair= de dingen die we aangeleerd krijgen door andere in het onderwijs`
doelgericht: niet spontaan, actief leren nodig (leren lezen, schrijven,…) dolegericht
Experts hebben al meer kennis en cognitieve schema’s opgebouwd die de leerling niet heeft
waardoor het moeilijker is voor hen om het te begrijpen.
Kennis = is verwerkte informatie
Declaratieve kennis = weten wat > dingen die je weet zoals formules
Procedurele kennis = weten hoe en wanneer je die procedures, methodes, … gebruikt
Vakdidactische kennis = kennis over de wijze waarop het onderwerp moet onderwezen
Pedadagogisch- didactische kennis = ,, op een effectieve manier
Inzicht 3 generieke vaardigheden aanleren
Generieke vaardigheden (21e -eeuwse skills) = probleemoplossend denken , kritisch denken,
samenwerking, …
Als middel gebruiken niet als doel
4 generieke vaardigheden:
1) Kritisch denken
2) Leesstrategieën
3) Studeervaardigheden
4) Probleemoplossende vaardigheden
, Inzicht 4 leren is niet helemaal hetzelfde als presteren
Leren= leerstof op lang termijn nog beheersen
Presteren= korte termijn
Onderwijs streeft naar leren
Werkvormen= Werkvormen gaan dus niet over wat je wilt bespreken of behandelen,
maar geven aan hoe je dat gaat doen
Wenselijke moeilijkheden= het leren bewust moeilijker maken maar voor als gevolg te
hebben dat de leerstof wel in het langtermijngeheugen blijft (bv oefeingen van een
hoofdstuk niet allemaal in 1 les laten maken maar verspreiden over meerdere lessen)
Inzicht 5 wat de effectiefste leraren doen is … gewoon goed les geven
12 Didachtische bouwstenen
1 Activeer relevante voorkennis
2 Geef duidelijke, gestructureerde en uitdagende instructies
3 Gebruik voorbeelden
4 Combineer woord en beeld
5 Laat leerstof actief verwerken
6 Achterhaal of de hele klas het begrepen heeft
7 Ondersteun bij moeilijke opdrachten
8 Spreid oefeningen met leerstof in de tijd
9 Zorg voor afwisseling in oefentypes
10 Gebruik toetsing als leer- en oefenstrategie
11 Geef feedback die leerlingen aan het denken zet
12 Leer je leerlingen effectief leren
- In relatie met elkaar gebruiken
- Door elkaar te gebuirken
1 activeer voorkennis
- Met een quiz, entry cards
- Zorg ervoor dat je de voorkennis aanwakkert door oefeningen of vragen te stellen
wat ze al weten
Is de wetenschap die bestudeert op welke manier een leerkracht kennis, attitudes, en
vaardigheden kan onderwijzen aan leerlingen
Cognitieve psychologie?
Bestudeert hoe ons menselijk denken werkt. Hoe dingen worden verwerkt,
opgenomen, opgeslagen, …
Lerareneffectiviteitsstudies
Zien welke manier van les geven het meeste effectief is voor de leerling en wat hen
motiveert.
Evidence based education: kennis uit onderzoek en praktijkervaring combineert
Didactiek
Vak didactiek= specifiek voor een vak (aardrijkskunde kaarten gebruiken)
Algemene didactiek = dat bij elk vak werkt bv herhalen
Lerareneffectiviteitsstudies= wat er werkt bij studenten met kennis te onthouden
Inzicht 1
Sensorische/ zintuigelijk geheugen= de ervaringen die we uit de omgeving registreren, deze
informatie houden we maar heel kort vast
Sensorische geheugen verwerkt de informatie in ons werkgeheugen
Werkgeheugen = de plaats waar de denken en het bewustzijn plaatsvindt (onze mentale
werkplaats) > hoe meer informatie er in het langtermijngeheugen voorhanden is hoe
gemakkelijker voor ons werkgeheugen is om er nieuwe informatie aan te verbind
(bv soorten fruit onthouden en woorden die je voor het eerst ziet)
Langtermijngeheugen = is onze opslagtank van wat we weten. Bestaat uit een verzameling
van zogenaamde kennisschema’s > zijn structuren die kennisdeeltjes met elkaar verbinden
en betekenis creëren.
Werkgeheugen is een soort van trechter/flessenhals die beperkte hoeveelheden informatie
doorlaat naar het langtermijngeheugen.
Voor leerlingen nieuwe info te laten verwerken moet je rekening houden met de
beperkingen van hun werkgeheugen.
,Cognitievebelastingtheorie (p15)
Intrinsieke belasting = wordt bepaald door de complexiteit van het te leren onderwerp > als
de leerling al wat weet over het onderwerp is het voor die persoon makkelijk om de nieuwe
kennis aan elkaar te verbinden dan iemand waarvoor het allemaal nieuw is. (bv fotosynthese
de stappenplan)
Extrinsieke belasting= deze belasting is alle belasting die niet met de inhoud van de leerstof
heeft te maken maar eerder wat er rond gebeurt (bv de instructie waarmee de leerstof
wordt gepresenteerd of een filmpje met te veel onnodige info en afleidende lawaai)
Inzicht 2
Biologisch primair leren= dingen die we erfen van aan te leren (zoals spreken, wandelen)
niet doelgericht: spontaan, onbewust, NIET doelgericht
Biologisch secundair= de dingen die we aangeleerd krijgen door andere in het onderwijs`
doelgericht: niet spontaan, actief leren nodig (leren lezen, schrijven,…) dolegericht
Experts hebben al meer kennis en cognitieve schema’s opgebouwd die de leerling niet heeft
waardoor het moeilijker is voor hen om het te begrijpen.
Kennis = is verwerkte informatie
Declaratieve kennis = weten wat > dingen die je weet zoals formules
Procedurele kennis = weten hoe en wanneer je die procedures, methodes, … gebruikt
Vakdidactische kennis = kennis over de wijze waarop het onderwerp moet onderwezen
Pedadagogisch- didactische kennis = ,, op een effectieve manier
Inzicht 3 generieke vaardigheden aanleren
Generieke vaardigheden (21e -eeuwse skills) = probleemoplossend denken , kritisch denken,
samenwerking, …
Als middel gebruiken niet als doel
4 generieke vaardigheden:
1) Kritisch denken
2) Leesstrategieën
3) Studeervaardigheden
4) Probleemoplossende vaardigheden
, Inzicht 4 leren is niet helemaal hetzelfde als presteren
Leren= leerstof op lang termijn nog beheersen
Presteren= korte termijn
Onderwijs streeft naar leren
Werkvormen= Werkvormen gaan dus niet over wat je wilt bespreken of behandelen,
maar geven aan hoe je dat gaat doen
Wenselijke moeilijkheden= het leren bewust moeilijker maken maar voor als gevolg te
hebben dat de leerstof wel in het langtermijngeheugen blijft (bv oefeingen van een
hoofdstuk niet allemaal in 1 les laten maken maar verspreiden over meerdere lessen)
Inzicht 5 wat de effectiefste leraren doen is … gewoon goed les geven
12 Didachtische bouwstenen
1 Activeer relevante voorkennis
2 Geef duidelijke, gestructureerde en uitdagende instructies
3 Gebruik voorbeelden
4 Combineer woord en beeld
5 Laat leerstof actief verwerken
6 Achterhaal of de hele klas het begrepen heeft
7 Ondersteun bij moeilijke opdrachten
8 Spreid oefeningen met leerstof in de tijd
9 Zorg voor afwisseling in oefentypes
10 Gebruik toetsing als leer- en oefenstrategie
11 Geef feedback die leerlingen aan het denken zet
12 Leer je leerlingen effectief leren
- In relatie met elkaar gebruiken
- Door elkaar te gebuirken
1 activeer voorkennis
- Met een quiz, entry cards
- Zorg ervoor dat je de voorkennis aanwakkert door oefeningen of vragen te stellen
wat ze al weten
