Sociologie 23-24
Les 1 : inleiding
Tijd is:
- Door mens gecreëerd
- Plaats en cultuurgebonden
Is subjectief en veranderlijk (tijd en ruimte zijn niet objectief)
Onderzoeken:
Hoe krijgt tijd betekenis in samenleving?
Hoe krijgt ruimte sociale betekenis?
- Hoe kan je tijd ontwerpen?
Welke plekken zetten aan tot versnellen en vertragen -> hoe kan je
aanzetten/ontwerpen tot een van twee? (Eerst begrijpen hoe mensen met
ruimte omgaan)
- Deel 1 : tijd als sociaal construct
Hoe heeft tijdsmeting samenleving veranderd? Kan positief (vb
mensen afspreken) en dwangmatig (stress)
- Deel 2 : ruimte als sociaal construct
Sociale beleving van ruimte
- Deel 3 : over interactie tussen tijd en sociale ruimte
Interactie tussen twee
Hoe ons hedendaags tijdsbegrip tot stand kwam
Geschiedenis van ons tijdsbesef en tijdsmeting
Kunnen niet zeggen wanneer exact tijd zijn gaan meten -> gaan wel de
impact ervan onderzoeken
Middeleeuwen
Vanaf hier behoefte aan nauwkeurigere tijdmetingen
Meten via
- Zonnewijzers (s ’nachts niets aan + verandert per seizoen)
- Klepsydra’s (water in bak met dopper + mannetje toont aan hoeveel
tijd voorbij)
In Middeleeuwen 3 groepen die nauwkeurige meeting van tijd willen:
- Monniken (willen in kloosters op vaste tijden gaan bidden)
- Wetenschappers: astrologie (sterrenstand wnr iemand geboren is
voor hun van groot belang voor bijgeloof)
- Handelaars/ ondernemers (wat is lengte van arbeidsdag, als weet
hoe lang werken -> hoeveel betalen)
1
,Stad is een complexer geheel om leven op elkaar afstemmen
-> zicht en hoorbaar maken tijd belangrijk -> tijdsignalen nodig om
- Religieus (mis, kerk)
- Openen en sluiten van stadspoorten aangeven
- Markt beginnen en einde
- Klokken was meeste hoorbaar toen -> wanneer mis, markt begint
(zonnewijzers bepalen wanneer klokken luiden)
Ontstaan klok
Vanaf 13-14e eeuw
Via gewichten aandrijven maar gaat het niet gelijkmatig -> °escapement
= haakrad (zorgt ervoor dat aandrijving in vaste deeltjes verplaatst)
Haakrad -> konden dan wijzers gaan aandrijven -> grote klokken ontstaan
- Kerken gingen klokken hangen voor bewoners
- Ook stadsbestuur (teken van rijkdom als ze een klok konden hangen
-> moderne steden)
- Thuis hadden rijke zandlopers
Tijd verschilde tussen de steden -> klokken konden niet op elkaar
afgestemd worden
Tijd verandert van karakter
Uurwerk verandert de tijd -> mensen werden meer bewust van tijd
- gingen tijd opdelen
- tijd komt los natuur te staan : door exact meten van tijd minder afh van
natuur + uitvinden elektriciteit
- Tijd geleid tot industriële revolutie : werkroosters, trein vertrekken,…
- Tijd kwam in winkels, huizen,… los van de kerk
- Tijd is door mensen gemaakt
Uurwerken worden steeds preciezer en voor mensen toegankelijk ->
mensen meer disciplineren (vb inkloksysteem op werk)
landbouw samenleving: is tijd niet van nut -> leven op ritme van
seizoenen
industriële wereld: tijd is geld -> wel van belang -> hoe productiviteit
stijgen door mensen sneller werken -> verhoging van levenstempo
Vanaf IR verhoging van levenstempo + steeds preciezere tijdmetingen
Mensen hebben macht gekregen over tijd ->maar tijd heeft ook meer
macht gekregen over ons
Zijn tijd gaan standaardiseren in IR (vanaf trein verkeer -> overal zelfde
uur -> tijdszones) °GMT: Greenwich Mean Time (midden 19e eeuw)
We leven in ruimte die door tijdsgrenzen bepaald is (alles is hierdoor
mogelijk : vliegen, les volgen,…)
Maar botsen toch op grenzen van versnelling
2
, -> zijn momenten in leven waar de tijd vertraagt/ stopt
- noodgedwongen : ziekte
- zelfgekozen : meditatie
2 soorten tijdregimes
- Oude Grieken kijken naar verleden
- Moderne, futuristen naar toekomst
- Nu wending naar focus op nu
Tijdsregimes kapot gaan
les 2 : tijdsrisico’s in een versnellende samenleving
Westerse maatschappij versneld voortdurend -> groeiende tijdsrisico’s en
tijdsdruk (vroeger was het leven veel meer gestructureerd)
Onze tijdsorde verandert door:
- Afbrokkeling collectieve ritmes voor sommige groepen
- Voortdurende versnelling: alles kan nu 24/7 online vb naar winkel
- Alles steeds flexibeler: alles gebeurt op andere momenten maar ->
- Doen met velen hetzelfde op hetzelfde moment
De tijdsdruk groeit -> hierdoor tijd schaarser + economischer (time is
money)
(door sneller te doen kunnen we meer doen)
In de versnelde samenleving hebben veel mensen gevoel dat ze
geen tijd hebben
Persoonlijke en maatschappelijke tijdsproblemen
Tijdsproblemen worden individueel bekeken maar ook wat de effecten zijn
op de samenleving
- Individueel: tijdsdruk groeit -> economisering van de tijd (worden
steeds meer verwachtingen opgelegd -> mensen hebben veel stress
+ nemen medicatie omdat ze de samenleving anders niet
aankunnen)
- Maatschappelijk : files, versnelling
Dreigende individualisering van tijdsrisico’s : nood aan een tijdspolitiek
Tijdsparadoxen
= schijnbare tegenstelling, die ons helpen om worsteling met tijd vandaag
beter te begrijpen
3
Les 1 : inleiding
Tijd is:
- Door mens gecreëerd
- Plaats en cultuurgebonden
Is subjectief en veranderlijk (tijd en ruimte zijn niet objectief)
Onderzoeken:
Hoe krijgt tijd betekenis in samenleving?
Hoe krijgt ruimte sociale betekenis?
- Hoe kan je tijd ontwerpen?
Welke plekken zetten aan tot versnellen en vertragen -> hoe kan je
aanzetten/ontwerpen tot een van twee? (Eerst begrijpen hoe mensen met
ruimte omgaan)
- Deel 1 : tijd als sociaal construct
Hoe heeft tijdsmeting samenleving veranderd? Kan positief (vb
mensen afspreken) en dwangmatig (stress)
- Deel 2 : ruimte als sociaal construct
Sociale beleving van ruimte
- Deel 3 : over interactie tussen tijd en sociale ruimte
Interactie tussen twee
Hoe ons hedendaags tijdsbegrip tot stand kwam
Geschiedenis van ons tijdsbesef en tijdsmeting
Kunnen niet zeggen wanneer exact tijd zijn gaan meten -> gaan wel de
impact ervan onderzoeken
Middeleeuwen
Vanaf hier behoefte aan nauwkeurigere tijdmetingen
Meten via
- Zonnewijzers (s ’nachts niets aan + verandert per seizoen)
- Klepsydra’s (water in bak met dopper + mannetje toont aan hoeveel
tijd voorbij)
In Middeleeuwen 3 groepen die nauwkeurige meeting van tijd willen:
- Monniken (willen in kloosters op vaste tijden gaan bidden)
- Wetenschappers: astrologie (sterrenstand wnr iemand geboren is
voor hun van groot belang voor bijgeloof)
- Handelaars/ ondernemers (wat is lengte van arbeidsdag, als weet
hoe lang werken -> hoeveel betalen)
1
,Stad is een complexer geheel om leven op elkaar afstemmen
-> zicht en hoorbaar maken tijd belangrijk -> tijdsignalen nodig om
- Religieus (mis, kerk)
- Openen en sluiten van stadspoorten aangeven
- Markt beginnen en einde
- Klokken was meeste hoorbaar toen -> wanneer mis, markt begint
(zonnewijzers bepalen wanneer klokken luiden)
Ontstaan klok
Vanaf 13-14e eeuw
Via gewichten aandrijven maar gaat het niet gelijkmatig -> °escapement
= haakrad (zorgt ervoor dat aandrijving in vaste deeltjes verplaatst)
Haakrad -> konden dan wijzers gaan aandrijven -> grote klokken ontstaan
- Kerken gingen klokken hangen voor bewoners
- Ook stadsbestuur (teken van rijkdom als ze een klok konden hangen
-> moderne steden)
- Thuis hadden rijke zandlopers
Tijd verschilde tussen de steden -> klokken konden niet op elkaar
afgestemd worden
Tijd verandert van karakter
Uurwerk verandert de tijd -> mensen werden meer bewust van tijd
- gingen tijd opdelen
- tijd komt los natuur te staan : door exact meten van tijd minder afh van
natuur + uitvinden elektriciteit
- Tijd geleid tot industriële revolutie : werkroosters, trein vertrekken,…
- Tijd kwam in winkels, huizen,… los van de kerk
- Tijd is door mensen gemaakt
Uurwerken worden steeds preciezer en voor mensen toegankelijk ->
mensen meer disciplineren (vb inkloksysteem op werk)
landbouw samenleving: is tijd niet van nut -> leven op ritme van
seizoenen
industriële wereld: tijd is geld -> wel van belang -> hoe productiviteit
stijgen door mensen sneller werken -> verhoging van levenstempo
Vanaf IR verhoging van levenstempo + steeds preciezere tijdmetingen
Mensen hebben macht gekregen over tijd ->maar tijd heeft ook meer
macht gekregen over ons
Zijn tijd gaan standaardiseren in IR (vanaf trein verkeer -> overal zelfde
uur -> tijdszones) °GMT: Greenwich Mean Time (midden 19e eeuw)
We leven in ruimte die door tijdsgrenzen bepaald is (alles is hierdoor
mogelijk : vliegen, les volgen,…)
Maar botsen toch op grenzen van versnelling
2
, -> zijn momenten in leven waar de tijd vertraagt/ stopt
- noodgedwongen : ziekte
- zelfgekozen : meditatie
2 soorten tijdregimes
- Oude Grieken kijken naar verleden
- Moderne, futuristen naar toekomst
- Nu wending naar focus op nu
Tijdsregimes kapot gaan
les 2 : tijdsrisico’s in een versnellende samenleving
Westerse maatschappij versneld voortdurend -> groeiende tijdsrisico’s en
tijdsdruk (vroeger was het leven veel meer gestructureerd)
Onze tijdsorde verandert door:
- Afbrokkeling collectieve ritmes voor sommige groepen
- Voortdurende versnelling: alles kan nu 24/7 online vb naar winkel
- Alles steeds flexibeler: alles gebeurt op andere momenten maar ->
- Doen met velen hetzelfde op hetzelfde moment
De tijdsdruk groeit -> hierdoor tijd schaarser + economischer (time is
money)
(door sneller te doen kunnen we meer doen)
In de versnelde samenleving hebben veel mensen gevoel dat ze
geen tijd hebben
Persoonlijke en maatschappelijke tijdsproblemen
Tijdsproblemen worden individueel bekeken maar ook wat de effecten zijn
op de samenleving
- Individueel: tijdsdruk groeit -> economisering van de tijd (worden
steeds meer verwachtingen opgelegd -> mensen hebben veel stress
+ nemen medicatie omdat ze de samenleving anders niet
aankunnen)
- Maatschappelijk : files, versnelling
Dreigende individualisering van tijdsrisico’s : nood aan een tijdspolitiek
Tijdsparadoxen
= schijnbare tegenstelling, die ons helpen om worsteling met tijd vandaag
beter te begrijpen
3
