Samenvatting Pathologie van de tractus digestivus

HC 27-02-18
Pathologie van de tractus digestivus

Normale situatie slokdarm:
- Slokdarm andere bekleding maag: kleurverschil, de lijn van overgang heet de z-lijn
o Slokdarm bleker
 Plaveiselepitheel, stamcellen eronder (luminale zijde eerst), daaronder
basale lamina, mucosa, submucosa, musc. Propria (bestaat uit twee
lagen), adventitia (buitenkant).
 Structuur zie je terug in hele tractus digestivus.

Mechanische obstructies van de slokdarm zijn atresia (een dunne draad zonder opening
vervangt de oesofagus), fistulas en duplicaties. Dit wordt vaak opgemerkt bij de eerste
voedingen. Een stenose kan aangeboren zijn of verkregen. In het geval van verkregen komt
dit vaak door een fibreuze verdikking van de submucosa en atrofie van de muscularis propria.
Functionele obstructie is o.a. oesofageale dysmotiliteit waarin de peristaltische contracties
die het voedsel naar beneden werken niet of slecht tot uiting komen. Het kan worden
onderverdeeld in achalasie waarbij er een triade is van een incomplete lower oesophageal
sphincter relaxatie, toegenomen LES toon en oesofageale aperistalsis.

Een apart ziektebeeld, wat te maken heeft met de ‘first-pass’ van al het bloed uit de gastro-
intestinale tract door de lever, wordt veroorzaakt door portale hypertensie waarbij er
oesofagale spataderen ontstaan. Dit kan leiden tot levensbedreigende bloedingen wanneer
ze scheuren, zolang dit niet gebeurt zijn ze vaak asymptomatisch.

Oesofageale lacerations (= opensnijden/scheuren) ontstaan vaak door zwaar en veel
kokhalsen en overgeven. Deze laceraties worden ook wel Mallory-Weiss tears genoemd.

Ontsteking in de slokdarm
- Infectie; oesofagitis.
o Alle infecties leiden tot ontsteking, maar niet alle ontstekingen zijn ontstaan
door infecties.
o Candida (schimmel), CMV, HSV (laatste twee vooral bij
immuungecomprimeerd zijn want viraal), maar het kan ook ontstaan door
chemicaliën. Denk hierbij aan roken, medicijnen of te veel hete vloeistof. De
pijn veroorzaakt door de ontsteking door chemicaliën is vaak gelimiteerd. De
virus/schimmel geïnduceerde infecties veroorzaken vrijwel altijd ulcers.
- Reflux oesofagitis
o Vindt met name plaats onderin de slokdarm omdat hier maagzuur omhoog
komt, de klinische conditie die erbij hoor heet ook wel gastroesophageal
reflux disease (GERD). Het komt veel voor bij 40-plussers maar komt ook
frequent voor bij kinderen.
 Het maagzuur komt in de slokdarm door het slecht sluiten van een
spier genaamd een sphincter. Het is een welvaartsziekte, komt veel
voor en is de grootste oorzaak van oesofagitis.
 Plaveiselepitheel kan daar niet tegen, dus als het vaak genoeg omhoog
komt is de slijmlaag niet genoeg.

,  Disbalans beschermde slijmlaag; ontstekingsreactie volgt,
maakt erger.
 Vervolgens: metaplasie en ontsteking (zie ook hieronder over
de metaplasie)

Neoplasie in de slokdarm
- Adenocarcinoom vs plaveiselcel (squamous cell) carcinoom
o Ondanks dat er plaveiselcellen zitten in de oesofagus zijn er toch veel
adenocarcinomen in slokdarm, dit heeft te maken met reflux oesofagitis.
 Het zorgt voor verandering plaveiselepitheel (metaplasie) naar
cilinderepitheel; dan kan het wel een adenocarcinoom worden op een
plek waar normaal alleen plaveisel
is.
 Wanneer je slijmbekercellen
ziet in het cilindrische
epitheel is er sprake van
intestinale metaplasie. Een
andere naam hiervoor is ook
wel Barrett oesofagus.
 Pas bij dysplasie
(opstapeling genetische
afwijkingen) is er een probleem. Dit volgt echter wel op de
metaplasie. Metaplasie komt veel voor maar gaan we al die
mensen continu controleren?
o Bij dysplasie: minder
cytoplasma, grotere
kernen. Verschil
laaggradig en
grootgradig.
o Nog geen kanker omdat
het nog niet infiltreert!
Het is pas kanker na een
stapsgewijze acquisitie van (epi-)genetische
veranderingen. Wanneer zo’n adenocarcinoom zich dan
voordoet zit hij dus in het onderste deel van de
slokdarm.
 De adenocarcinomen stijgen in incidentie, vooral in Westerse landen.
Helaas is het zo dat, tegen de tijd dat de symptomen zich laten zien,
mensen al in een ver stadium zijn. Hierdoor is de overlevingskans voor
de volgende vijf jaar minder dan 25%.
 De Z-lijn die eerder werd gezien en de overgang van slokdarm naar
maag aanduidde, is nu weg of in elk geval geen rechte lijn meer.
o Plaveiselcelcarcinoom kan ook gewoon ontstaan natuurlijk. Een groot deel
hiervan wordt gerelateerd aan alcoholconsumptie en roken. De locatie van
deze tumoren is vaak meer in het midden van de oesofagus.
 Het begint met dysplasie waarbij er een minder goede uitrijping is.
- Niet epitheliaal