Samenvatting Biologie: algemene ecologie

Algemene ecologie
Geschiedenis
1866 – Ernst Haeckel
 Ecologie: ‘De studie van de relaties tussen soortgenoten, tussen soorten en tussen
levende en niet-levende natuur’
Na WO II – ecosysteemtheorie - Odum
 Hoe complexer (diverser) een ecosysteem, hoe stabieler
 Verzameling ecosystemen houden elkaar in evenwicht
1970 – maatschappelijk begrip/containerbegrip (een begrip dat zoveel kan betekenen dat het
eigenlijk niets betekent)
1975 – chaostheorie
 Grotere complexiteit leidt tot instabiliteit
 => dynamische natuuropvatting waar toeval en onzekerheid een grote rol spelen

Abiotische factoren
Alle levende wezens zijn in de natuur afhankelijk van:
Licht
 Bepaald door de plaats op aarde
 Niet de totale hoeveelheid belangrijk, wel de spreiding over het jaar
 Planten zijn autotroof  stapelen energie op in suikers
o Licht is informatiedrager  planten groeien naar het licht
 Dieren en andere organismen zijn heterotroof  halen hun energie uit andere
organismen
o Licht is ook informatiedrager  dag- en nachtritme aanhouden (buiten
grottenbewoners of bewoners van de diepzee)

Warmte
 Afhankelijk van het klimaat en de topografie  op zuidgerichte helling heel ander
microklimaat dan op een noordhelling
 Klimaat: factoren (wind, neerslag, temp, …) die we terugvinden in een gebied
 Microklimaat: de omstandigheden op een kleine schaal zijn anders zijn dan je op
basis van het klimaat zou verwachten, vb moezelstreek: in dal dus ideaal microklimaat
voor wijn
 Microreliëf: een geheel van kleine variaties in hoogte van het bodemoppervlak over
een korte afstand. (kan door de mens komen)  invloed op microklimaat
 Elk organisme heeft min en max temperatuur
 Bewegingen tgv temperatuurverschillen veroorzaken wind
o Wind: groeibevorderende factor voor planten + belang bij bestuiving en
zaadverspreiding

Water
 Komt op land terecht als neerslag, afhankelijk van klimaat
 Aanwezig in oppervlaktewater (waterlopen en stilstaand water) en in de bodem
(grondwater)
 Leefruimte voor organismen, transportmiddel voor plankton en chemische stoffen,
bouwsteen en inwendig transportmiddel

, Chemische stoffen
 In lucht (atmosfeer), water (hydrosfeer) en vaste stoffen (lithosfeer)
 Atmosfeer
o 78% N2, 20% O2, andere gassen (waterdamp, CO2, …)
o CO2: voor fotosynthese en klimaatregeling
o O2: voor ademhaling van aërobe organismen
o N: bouwsteen voor groene planten
 Hydrosfeer
o Bestaat uit zoet (2,5%) en zout water (71% zee)
o Brak water: mengeling van zoet en zout water (bij ons Zeeschelde)
o In water allerlei chemische stoffen opgelost
 Lithosfeer
o Bestaat uit chemische stoffen van de bodem en ondergrond
o Bodem: bovenste gedeelte van de aarde waarin planten groeien die er water
en mineralen uit halen. Hier leven ook heel wat dieren en organismen
Zand is droge grond wat houdt weinig
water vast




Abiotiek beïnvloedt de biotiek
Abiotische factoren vertonen schommelingen in de tijd
Op korte termijn (grote invloed op de biotiek)
 Dag- en nachtcyclus
 Werking van de getijden
 Wisselende weersomstandigheden
Middellange termijn (grote invloed op de biotiek)
 Seizoenswisselingen
Lange termijn
 Klimaatsveranderingen => kunnen leiden tot aanpassing of verdwijning van
bestaande soorten OF ontstaan van nieuwe soorten

Biotiek beïnvloedt de abiotiek
 Groeiende bomen veroorzaken voor de eronder groeiende planten een lichtarme
situatie => enkel schaduwplanten kunnen overleven + hier is afwijkend microklimaat
met hoge luchtvochtigheid en minder extreme temperaturen