Samenvatting Orthopedagogiek 2.2 Kinderen Eerst!

Hoorcolleges Orthopedagogiek 2.2

Hoorcollege 1

Tekortkomingen oude stelsel Jeugdzorg
 Tekortschietende samenwerking t.a.v. kinderen en ouders
 Te grote druk op gespecialiseerde zorg
 Afwijkend gedrag onnodig gemedicaliseerd (medisch model centraal)
 Recht op zorg heeft kosten opdrijvend effect

Transitie Jeugdzorg: 1 januari 2015
 Grootscheepse hervormingen in de (langdurige) zorg voor jeugd
 Zowel wbt besturing en financiering als inhoud
 Tegelijkertijd: hervormingen in de maatschappelijke zorg (WMO,
Participatiewet) en onderwijs (Passend Onderwijs)
 Kerngedachten: meedoen, op eigen kracht en anders: Zo, Zo, Zo!

Transitie versus transformatie
Transitie (bestuurlijke organisatorische verantwoordelijkheid): overheveling /
verschuiving van verantwoordelijkheden en geldstromen
 Van rijk/provincies en zorgkantoren, naar de gemeenten
Transformatie (inhoudelijke kant van zorg): ‘anders gaan zorgen’ (transformeren)
 meedoen, zoveel mogelijk op eigen kracht
 ‘zo, zo, zo’, en:
 dichtbij de burger / vraaggericht

Nieuwe Jeugdwet 2015: ‘Geen kind buiten spel’
De nieuwe Jeugdwet kent 5 uitgangspunten:
 Preventie en uitgaan van eigen verantwoordelijkheid en eigen
mogelijkheden van jeugdigen en hun ouders, met inzet van hun sociale
netwerk;
 De-medicaliseren, ontzorgen en normaliseren door onder meer het
opvoedkundig klimaat te versterken in gezinnen, wijken, scholen en in
voorzieningen als kinderopvang en peuterspeelzalen;
 Eerder de juiste hulp op maat te bieden om jeugdigen en gezinnen zo snel
mogelijk, zo dichtbij mogelijk en zo effectief mogelijk hulp te bieden met
oog voor de (kosten)effectiviteit van de geboden hulp;
 Integrale hulp aan gezinnen volgens het uitgangspunt één gezin, één plan,
één regisseur;
 Meer ruimte voor professionals om de juiste hulp te bieden door
vermindering van regeldruk. (Movisie, 2016)

Concreet beoogde veranderingen
 Vroegtijdige ondersteuning
 Meer zorg op maat
 Betere samenwerking rondom gezinnen
 Zorgplicht gemeenten ipv wettelijke aanspraak op zorg
 Gemeente koopt zoveel jeugdzorg in als nodig

,  Ouders, maar ook professionals worden aangesproken op hun
verantwoordelijkheid




Tegelijkertijd: professionaliseringslag
 ‘Alsof het je eigen kind is’, motto voor waarden die professionals moeten
hanteren.
 Verplichte bij- en herscholing jeugdzorgwerkers.
 Meer beroepen onder registratie- en tuchtrecht.
 Verplichte beroepsregistratie jeugdzorgwerker.
 Uitstroomprofiel jeugdzorgwerker.

Tegelijkertijd: hervorming maatschappelijke zorg
Drie decentralisaties in de zorg: de Jeugdwet en:
 Participatiewet, wet voor werk en inkomen: elke burger heeft de plicht om
(maatschappelijk) bij te dragen. ‘Geen uitkering zonder inzet’. Alleen nog een
WaJong-uitkering bij 100% arbeidsongeschiktheid -> herkeuringen
 Wet Maatschappelijke Opvang (WMO): ook in de zorg moet eerst op eigen
kracht worden teruggevallen, voordat de (gemeentelijke) overheid bijspringt

Tegelijkertijd: Passend onderwijs (1 aug 2014!)
 Elk kind heeft recht op passend onderwijs: onderwijs op niveau
 Elk kind heeft recht om mee te doen, erbij te horen (inclusief)
 Zorgplicht voor elke school
 Samenwerkingsverbanden regelen het zelf

Beleidskaders rond de p.o.s.
Gezag
 Plicht tot zelf opvoeden en verzorgen van eigen kinderen
 Onderhoudsplicht tot 21

,  Beheer vermogen minderjarige
 Wettelijke vertegenwoordiging

Voogdij
 Gezag dat bij niet-familielid ligt (bij testament, of vrijwillig)
 Plicht tot opvoeden en verzorgen, maar niet per se zélf
 Geen eigen onderhoudsplicht

Raad voor de kinderbescherming?
Wat is hun centrale rol als er sprake is van een bedreigde ontwikkeling bij kinderen.
 Onderzoek en advies (naar kinderrechter toe)

Kinderbeschermingsmaatregelen
 Gezagsbeëindigende maatregel
 Ondertoezichtstelling (OTS)

OTS (Ondertoezichtstelling)
Gezagdragers geven onvoldoende adequate invulling gezag
Grond: “Een minderjarige groeit zodanig op, dat zijn zedelijke of geestelijke belangen
of zijn gezondheid ernstig worden bedreigd en andere middelen ter afwending van dit
gevaar hebben gefaald of – naar is te voorzien – zullen falen. De maatregel moet
aantoonbaar in het belang van het kind zijn”

 Gezag wordt beperkt
 Binnen afzienbare tijd is herstel van gezag mogelijk
 Gezag blijft bij ouders, maar een gezinsvoogd houdt toezicht en beslist mee
over welzijn kind (beslissende stem!)
 Min 6 maanden, max 12 maanden
 Doel OTS: zo snel mogelijk opheffen OTS
 Geldt tot 18 jaar

Er is al hulp geweest, maar dit heeft te weinig effect hadden.
Er zijn ongeveer 20.000 OTS’s in NL.

Gezagsbeëindigende maatregel
Beëindigen gezag

Gezag wordt voogdij (familie of instelling)
Grond: idem als bij OTS, maar ook:
Als het herstel gezag binnen afzienbare tijd niet haalbaar en in belang van kind is

Is omkeerbaar, maar moeilijker dan opheffen OTS

Voorlopige ondertoezichtstelling (VOTS)
 Duurt max. drie maanden
 Binnen 14 dagen ouders horen
 Niet verlengbaar

Tijdelijke voogdij

,  Tijdelijke schorsing van het gezag
 Voorlopige voogdij (VoVo)
 6 weken, verlengbaar
 Bijv. bij AMA’s
Uithuisplaatsing
Vrijwillig: lees: met instemming gezag (12jr+ eigen instemming, 16jr+ eigen verzoek)
 Op aanwijzing van gezinsvoogd bij OTS (en evt. afgewezen protest ouders)
 Op verzoek voogd

Door de kinderrechter uitgesproken:
 Machtiging Uithuisplaatsing (MUHP): elke, open voorziening of pleeggezin
 Plaatsing in Gesloten Jeugdzorg: gesloten JeugdzorgPlus voorziening
 Plaatsing in een Justitiële Jeugdinrichting JJI: detentie of PIJ

Jeugdstrafrecht: straffen en maatregelen
Halt

Straffen
 Geldboete
 Taakstraf (RvdK voert regie)
 Jeugddetentie in JJI
Altijd: toezicht jeugdreclassering (JR) of (gezins-)voogd + nazorg

Maatregelen:
 Gedragsbeïnvloedende maatregel (GBM) (bijv. Agressie training)-> JR
 Maatregel Toezicht en Begeleiding (Hoe kan je je staande houden in de
maatschappij, hoe voorkomen we dat je weer hetzelfde gedrag vertoont) JR
 Maatregel Hulp en Steun (MHS) of Individuele Trajectbegeleiding (ITB)-> JR
 Gesloten plaatsing Gesloten Jeugdzorg -> (gezins-)voogd
 PIJ-maatregel (Plaatsing In Justitiële Jeugdinrichting)