Samenvatting psychopathologie

HOOFDSTUK 1: EEN HELIKOPTERBLIK
OP ONZE GEESTELIJKE
GEZONDHEIDSZORG.
1. DE GESCHIEDENIS VAN DE PSYCHIATRIE: EEN KORT OVERZICHT.

EERSTE PERIODE: PREHISTORIE TOT DE OUDHEID.

 Oorzaak van ziektes: geesten die men had beledigd.
 Zorg voor zieke stamleden en personen die opvielen door hun raar gedrag vb. schedelboringen.
 Tegen einde van oudheid: christelijke geïnspireerde levenshouding tegenover zieken en armen.


HIPPOCRATES (460-370 V. CHR.):
- Ziekte als oorzaak van onjuiste mengeling van vier belangrijkste lichaamsvochten: bloed, slijm, gele en
zwarte gal.
- Krankzinnigheid = hersenziekte.
- Behandeling: warme en koude baden, rust en dieet.


GALENUS VAN PERGAMON (130-200):
- Beschrijving van zenuwstelsel.
- Vier types mensen, naargelang de overheersing van een van de lichaamsvochten.

Overheersend lichaamsvocht Type Karakter/temperament
Bloed Sanguinisch Levendig en hartelijk
Slijm Flegmatisch Kalm en bedachtzaam
Gele gal Cholerisch Opvliegend
Zwarte gal Melancholisch Droefgeestig, angstig en
pessimistisch



TWEEDE PERIODE: 300-1600.

 ‘treurigheid’ en ‘melancholie’ (nu: depressie): slechte gedachte.
 Mensen met een geestelijke stoornis: eigen positie in de gesloten agrarische maatschappij.
 Verstedelijking: verminderde tolerantie t.a.v. afwijkend en zonderling gedrag  opsluiting in dolhuizen.
 Overheersend idee: geesteszieken zijn nutteloos en/of gevaarlijk.

 1100: geesteszieken kregen meer recht op leven door opkomst van de Kerk.

 Late middeleeuwen: medische en verzorgende handelingen van barbiers en chirurgijns versmolten tot één
beroep:
o Drankjes om te braken.
o Purgeermiddelen.

1

,o Aderlatingen.
o Kei- of steensnijdingen.




2

,DERDE PERIODE: 1600-1800.

 Halverwege 17e eeuw: psychiatrische gezinsverpleging.
 Tot 1750: vervolging, foltering, verbranding, verbanning.
 Tweede helft 18e eeuw: geloof in bezetenheid en hekserij verdwijnt.

 Krankzinnigen – dollen – gekken.
 Interneringsgolf en gestichten met erbarmelijke leefomstandigheden.
 Lage Landen: vrij, als ze niet gevaarlijk waren. gevaarlijke krankzinnigen: afgezonderd van de samenleving.
o Gesloten instellingen met strenge regels.
o Dolhuizen (vgl. slecht onderhouden gevangenissen) vb. Geraard de Duivelsteen.


RENÉ DESCARTES (1596-1650):
- Vader van de moderne filosofie.
- “Ik denk, dus ik ben.”, “Ik ben een denkend ding.”
- Onze geest (rede) moet onderscheiden worden van ons lichaam (natuur): cartesiaans dualisme.
- De wereld is een machine en het menselijk lichaam een mechanisch systeem dat waarnemingsimpulsen
doorgeeft aan de hersenen (basis voor de neuropsychologie).

VIERDE PERIODE: 19 E EEUW.

 Belangrijke omwenteling door de Franse en industriële revolutie:
o Geesteszieken als lichamelijk zieke personen met recht op specifieke medische verzorging.
o Religie en psychiatrie werd niet meer aan elkaar gekoppeld.
o Kritiek op onmenselijke praktijken in dolhuizen.

 Collocatiewet: regeling rond gedwongen opnames (van toepassing tot 1990)
 Aliënist (nu: psychiater) = artsen die zich specialiseerden in de behandeling van psychiatrische patiënten.
 Religieuze congregaties (door de kerk): ontwikkelen van initiatieven op het gebied zorg voor patiënten met een
psychiatrische aandoening.
o Voorbeelden: Zusters en Broeders van Liefde, de Zusters van de Barmhartige Jesu.


PHILIPPE PINEL (1745-1826):
- Pionier van de Franse psychiatrie.
- Einde aan technieken zoals purgeren, blaartrekken en aderlaten.
- Contact met patiënt staat centraal in therapie.


JOZEF GUISLAIN (1797-1860):
- Specialisatie in behandeling van geesteszieken.
- Humane behandeling van patiënten.
- Eerste gesticht volgens moderne concepten.


PETRUS-JOZEF TRIEST:
- Stichter van Zusters en Broeders van liefde.



3

, DOKTER SCHROEDER VAN DER KOLK (1797-1862):
- Verbetering van verpleging van geesteszieken (Nederland).
- Krankzinnigenwet: regeling rond opname, het ontslag en het toezicht door de staat op de zorg.


DOKTER EVERTS (1810-1883):
- Gesticht Meerenberg: lange tijd enige inrichting die zich specifiek richtte op psychiatrische gezondheidszorg.
o Werkplaatsen en moestuinen  minimaatschappijtjes.


JOSEPH BREUER EN SIGMUND FREUD:
- Neurose is het gevolg van belevingen die verdrongen worden naar het onderbewuste.
- Basis voor psychoanalyse.

VIJFDE PERIODE: EERSTE HELFT VAN DE 20 E EEUW.

 Belangrijk dilemma:
o Patiënten met psychiatrische aandoening kunnen terecht in steeds groter wordende instellingen in de
hoop dat ze spontaan zouden herstellen.

o Psychiaters beschikken over de mogelijkheden van psychoanalyse (= een behandeling die enkel haalbaar
was voor meer vermogende patiënten).

 Bijdrage chirurgie:
o Verbreken van de verbinding van het voorhoofdgedeelte en de rest van de hersenen en het zenuwstelsel
gaf aanleiding tot grondige emotionele verandering (= door insnijding wordt het emotionele brein van de
hersenschors losgekoppeld).
o Geen echte doorbraak: beperkte resultaten en ethische kritiek.

 Opkomst psychofarmaca, liggende houding, badtherapie, elektroshocks, …

 1948: Psychiatrische instellingen worden de bevoegdheid van het ministerie van Volksgezondheid.
o Psychiatrische aandoening wordt niet langer gezien als een juridisch aan te pakken fenomeen.
o Patiënten krijgen recht op behandeling.


HANS BERGER:
- Ontdekking EEG = elektro-encefalogram = diagnosetoestel in de neurologie dat kijkt naar de elektrische
activiteit van de hersenen met als doel de elektrische activiteit van de hersenen te meten.
- Psychiatrische ziektebeelden zijn noch door functioneel, noch door beeldvormend onderzoek te
diagnosticeren.


ERIK THYS
- Psychogenocide: massamoord op psychiatrische patiënten tijdens WOII.




4