Hoofdstuk 4: Begeleiding,
opvang en ondersteuning van
personen met een beperking
(VAPH)
1. Inleiding
Lezen
2. Historisch overzicht
2.1. Het Gemeentefonds en Speciaal Onderstandsfonds (1876-
1960)
Gemeentefonds (1876)
Gemeenten: zorgen voor onderhoud en verzorging
Aparte instellingen: geesteszieken, doofstommen, blinden…
Subsidiëring: 1/8 gemeente, 3/8 provincie, 4/8 staatstoelage
Hervorming
Speciaal Onderstandsfonds (1920)
Overname opdracht gemeenten
‘behoeftigen’ in gesloten afdelingen psychiatrische instellingen: geestes- of
karaktergestoorden, blinden, verminkten
Oligofrenen in psychiatrische instellingen: personen die aan tuberculose, kanker of polio
lijden
Dagprijs (zorg, onderhoud) + bijdrage van gezin naargelang inkomen
2.2. Het Rijksfonds en Fonds 81 (1963-1990)
Rijksfonds voor de Sociale Reclassering van Minder-Validen R.S.R.M.V. (1963)
= vervanging Speciaal Onderstandsfonds
Nieuwe reglementering/wetten mbt handicaptenzorg
o Bij wet geregeld: ziekte- en invaliditeitsverzekering, sociale reclassering
o Opname van psychiatrische instellingen in ziekenhuiswetgeving
Doelstellingen:
o Nemen van nodige maatregelen voor re-integratie in economisch en maatschappelijk
leven
o Bevorderen van functionele revalidatie en sociale reclassering
Tegemoetkomingen
o Individuele prestaties aan persoon met beperking toekennen
o Collectieve prestaties aan instellingen uitkeren
Bevoegdheden: tewerkstelling + voorafgaande fases (schoolopleiding, revalidatie)
, Sociaal reclasseringsdossier:
30% lichamelijke beperking of 20% verstandelijke beperking of revalidatie en betere kansen
op tewerkstelling => komen in aanmerking
Fonds voor Medische, Sociale en Pedagogische Zorg voor Gehandicapten: Fonds 81 (1967)
Gemeenschap draagt kosten voor huisvesting, onderhoud, behandeling en opvoeding
(bepaalde categorie van personen met beperking + erkende instelling)
Scherper onderscheid tussen ziekten en personen met een beperking
Mogelijkheid tot specifiekere aanpak
Zorg uitgebreid naar meerderjarigen tot semi-internaten, dagverblijven, tehuizen of
pleeggezinnen
Bevoegdheden:
o Opvang
o Behandeling en begeleiding via (semi-)residentiële en ambulante voorzieningen
Bijzonder goede uitbouw van zorg voor personen met een beperking
Grote en snelle expansie van aantal voorzieningen
Snel stijgende overheidsuitgaven
2.3. Het Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met
een Handicap (1980-2005)
EPOS-Steyaert (1984): ‘Een nieuw Vlaams gehandicaptenbeleid’
Rita Steyaert: toenmalig gemeenschapsminister van Gezin en Welzijnszorg
Aangepast emancipatorisch, participatief en optioneel systeem
Oprichting VFSIPH (1990)
Samensmelting van RSRMV en Fonds 81
Krachtlijnen:
Duidelijkheid
o Administratieve vereenvoudiging
o Samenbrengen van gespreide bevoegdheden
o Provinciale Evaluatiecommissie (PEC) als enige toegangspoort tot verschillende
modaliteiten binnen de zorg
Integratie/inclusie
o Recht op gelijke kansen
o Geïntegreerde zorg en beleid
o Emancipatie van persoon met beperking
Participatie
o Participatiegedachte: respect voor menselijke waardigheid
o Inspraak en medezeggenschap op alle niveaus
Gezinsgerichtheid
o Gezinsgerichte zorg
o Voorzieningen: gezinsondersteunend, gezinsaanvullend (laatst: gezinsvervangend)
opvang en ondersteuning van
personen met een beperking
(VAPH)
1. Inleiding
Lezen
2. Historisch overzicht
2.1. Het Gemeentefonds en Speciaal Onderstandsfonds (1876-
1960)
Gemeentefonds (1876)
Gemeenten: zorgen voor onderhoud en verzorging
Aparte instellingen: geesteszieken, doofstommen, blinden…
Subsidiëring: 1/8 gemeente, 3/8 provincie, 4/8 staatstoelage
Hervorming
Speciaal Onderstandsfonds (1920)
Overname opdracht gemeenten
‘behoeftigen’ in gesloten afdelingen psychiatrische instellingen: geestes- of
karaktergestoorden, blinden, verminkten
Oligofrenen in psychiatrische instellingen: personen die aan tuberculose, kanker of polio
lijden
Dagprijs (zorg, onderhoud) + bijdrage van gezin naargelang inkomen
2.2. Het Rijksfonds en Fonds 81 (1963-1990)
Rijksfonds voor de Sociale Reclassering van Minder-Validen R.S.R.M.V. (1963)
= vervanging Speciaal Onderstandsfonds
Nieuwe reglementering/wetten mbt handicaptenzorg
o Bij wet geregeld: ziekte- en invaliditeitsverzekering, sociale reclassering
o Opname van psychiatrische instellingen in ziekenhuiswetgeving
Doelstellingen:
o Nemen van nodige maatregelen voor re-integratie in economisch en maatschappelijk
leven
o Bevorderen van functionele revalidatie en sociale reclassering
Tegemoetkomingen
o Individuele prestaties aan persoon met beperking toekennen
o Collectieve prestaties aan instellingen uitkeren
Bevoegdheden: tewerkstelling + voorafgaande fases (schoolopleiding, revalidatie)
, Sociaal reclasseringsdossier:
30% lichamelijke beperking of 20% verstandelijke beperking of revalidatie en betere kansen
op tewerkstelling => komen in aanmerking
Fonds voor Medische, Sociale en Pedagogische Zorg voor Gehandicapten: Fonds 81 (1967)
Gemeenschap draagt kosten voor huisvesting, onderhoud, behandeling en opvoeding
(bepaalde categorie van personen met beperking + erkende instelling)
Scherper onderscheid tussen ziekten en personen met een beperking
Mogelijkheid tot specifiekere aanpak
Zorg uitgebreid naar meerderjarigen tot semi-internaten, dagverblijven, tehuizen of
pleeggezinnen
Bevoegdheden:
o Opvang
o Behandeling en begeleiding via (semi-)residentiële en ambulante voorzieningen
Bijzonder goede uitbouw van zorg voor personen met een beperking
Grote en snelle expansie van aantal voorzieningen
Snel stijgende overheidsuitgaven
2.3. Het Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met
een Handicap (1980-2005)
EPOS-Steyaert (1984): ‘Een nieuw Vlaams gehandicaptenbeleid’
Rita Steyaert: toenmalig gemeenschapsminister van Gezin en Welzijnszorg
Aangepast emancipatorisch, participatief en optioneel systeem
Oprichting VFSIPH (1990)
Samensmelting van RSRMV en Fonds 81
Krachtlijnen:
Duidelijkheid
o Administratieve vereenvoudiging
o Samenbrengen van gespreide bevoegdheden
o Provinciale Evaluatiecommissie (PEC) als enige toegangspoort tot verschillende
modaliteiten binnen de zorg
Integratie/inclusie
o Recht op gelijke kansen
o Geïntegreerde zorg en beleid
o Emancipatie van persoon met beperking
Participatie
o Participatiegedachte: respect voor menselijke waardigheid
o Inspraak en medezeggenschap op alle niveaus
Gezinsgerichtheid
o Gezinsgerichte zorg
o Voorzieningen: gezinsondersteunend, gezinsaanvullend (laatst: gezinsvervangend)
