Hoofdstuk 7: personen met
autismespectrumstoornis
1. Geschiedenis
Jean-Marc Gaspard Itard (°1774, Frankrijk)
- ‘Rapports sur le sauvage de l’Aveyron’ 1807
- Spreek- en hooropvoeding van kinderen met auditieve beperking
- Pionier van de wetenschap van de orthopedagogiek
- sensualisme
Henry Maudsley (°1835, UK)
- ‘Pathology and Physiology of the Mind’ 1867
- Gevalstudie psychotische kinderen
- Kinderschizofrenie
Paul Eugen Bleuler (°1857, Zwitserland)
- ‘Lehrbuch der Psychiatrie’ 1916
- Pionier in beschrijving van psychische aandoeningen waaronder ‘schizofrenie’
- ‘Autisme’ in wetenschap (Griekse ‘autos’ = in zichzelf gekeerd zijn)
Leo Kanner (°1894, Oostenrijk-Hongarije) (Emigreert tijdens WOI naar VS)
- ‘Autistic Disturbances of Affective Contact’ 1943
- “aangeboren autistische stoornissen van het gevoelscontact”
- Beschrijving: utistische eenzelvigheid, weerstand tegen verandering, piekvaardigheden
- Kinderpsychiatrische afdeling aan John Hopkins Hospital in Baltimore
- Introduceert term ‘infantiel autisme’ (1943)
- Moederlijke deprivatie
Hans Asperger (°1906, Oostenrijk)
- ‘Die ‘Autistischen Psychopathen’ im Kindesalter’ (artikel)
- “Op één of ander niveau van affectie en/of instinct dieperliggende contactstoornis”
- Beschrijving: ‘kleine professoren’ = sterk gefixeerd en verbaal voor bepaalde thema’s,
motorisch onhandig en weinig empathisch vermogen
- Introduceert term ‘autistische psychopathie’ (1938)
- 1981: ‘syndroom van Asperger’ door Lorna Wing
Piekvaardigheden = splintervaardigheden = heel hoog kunnen scoren op bepaald domein
waarbij ze incompetent zijn bij andere domeinen vb. wiskunde tov sociale interactie
Bruno Bettelheim: ‘The empty fortress. Infantile autism and the birth of the self’ 1967
Psychogene school: autisme = emotioneel-affectieve stoornis waarbij kinderen zich afsluiten
van de buitenwereld ten gevolge van negatieve vroegkinderlijke ervaringen
Koelkastmoeder-theorie
Nu: bewijs dat er geen verband is tussen opvoedingspatroon – ASS-ontwikkeling
1
, 2. Begrippenkader
Voorkeursformulering: personen met autisme – DSM-5: autismespectrumstoornis (ASS)
Formulering volgens de ICD-10: pervasive developmental disorder ‘child autism’
2.1. Wat is ASS?
Autismespectrumstoornis
- Neurobiologische ontwikkelingsstoornis
- Neurale netwerkstoornis sprake van onder- en overconnectiviteit tussen hersengebieden
- Volgens DSM-5:
o Aanhoudende beperkingen in de sociaal- emotionele wederkerigheid, het non-
verbale communicatieve gedrag en het ontwikkelen, onderhouden en begrijpen van
relaties
o Beperkte, repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten
A. Persisterende deficiënties in de B. Beperkte, repetitieve
sociale communicatie en sociale gedragspatronen, interesses of
interactie in uiteenlopende activiteiten:
situaties:
1 Deficiënties in de sociaal-emotionele Stereotype of repetitieve motorische
wederkerigheid. bewegingen, gebruik van voorwerpen of
spraak.
2 Deficiënties in het non-verbale Hardnekkig vasthouden aan hetzelfde,
communicatieve gedrag dat gebruikt wordt inflexibel gehecht zijn aan routine of
voor sociale interactie. geritualiseerde patronen van verbaal of non-
verbaal gedrag.
3 Deficiënties in het ontwikkelen, Zeer beperkte, gefixeerde interesses die
onderhouden en begrijpen van relaties. abnormaal intens of gefocust zijn.
4 Hyper- of hyporeactiviteit op zintuiglijke
prikkels of ongewone belangstelling voor
zintuiglijke aspecten van de omgeving.
C. De symptomen moeten aanwezig D. De symptomen veroorzaken
zijn in de vroege klinisch significante lijdensdruk of
ontwikkelingsperiode beperkingen in het sociale en
beroepsmatige functioneren of het
functioneren op andere belangrijke
terreinen
E. De stoornissen kunnen niet beter
worden verklaard door een
verstandelijke beperking of globale
ontwikkelingsachterstand
DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders)
= boek waarin alle mogelijke psychiatrische problemen beschreven staan
- Evolutie in tijd vb. homoseksualiteit tot DSM-3 opgenomen
- Sociale constructie
- Gebruik in klinische praktijk
- ‘pervasieve ontwikkelingsstoornissen’ één brede categorie ‘autismespectrumstoornis’
2
autismespectrumstoornis
1. Geschiedenis
Jean-Marc Gaspard Itard (°1774, Frankrijk)
- ‘Rapports sur le sauvage de l’Aveyron’ 1807
- Spreek- en hooropvoeding van kinderen met auditieve beperking
- Pionier van de wetenschap van de orthopedagogiek
- sensualisme
Henry Maudsley (°1835, UK)
- ‘Pathology and Physiology of the Mind’ 1867
- Gevalstudie psychotische kinderen
- Kinderschizofrenie
Paul Eugen Bleuler (°1857, Zwitserland)
- ‘Lehrbuch der Psychiatrie’ 1916
- Pionier in beschrijving van psychische aandoeningen waaronder ‘schizofrenie’
- ‘Autisme’ in wetenschap (Griekse ‘autos’ = in zichzelf gekeerd zijn)
Leo Kanner (°1894, Oostenrijk-Hongarije) (Emigreert tijdens WOI naar VS)
- ‘Autistic Disturbances of Affective Contact’ 1943
- “aangeboren autistische stoornissen van het gevoelscontact”
- Beschrijving: utistische eenzelvigheid, weerstand tegen verandering, piekvaardigheden
- Kinderpsychiatrische afdeling aan John Hopkins Hospital in Baltimore
- Introduceert term ‘infantiel autisme’ (1943)
- Moederlijke deprivatie
Hans Asperger (°1906, Oostenrijk)
- ‘Die ‘Autistischen Psychopathen’ im Kindesalter’ (artikel)
- “Op één of ander niveau van affectie en/of instinct dieperliggende contactstoornis”
- Beschrijving: ‘kleine professoren’ = sterk gefixeerd en verbaal voor bepaalde thema’s,
motorisch onhandig en weinig empathisch vermogen
- Introduceert term ‘autistische psychopathie’ (1938)
- 1981: ‘syndroom van Asperger’ door Lorna Wing
Piekvaardigheden = splintervaardigheden = heel hoog kunnen scoren op bepaald domein
waarbij ze incompetent zijn bij andere domeinen vb. wiskunde tov sociale interactie
Bruno Bettelheim: ‘The empty fortress. Infantile autism and the birth of the self’ 1967
Psychogene school: autisme = emotioneel-affectieve stoornis waarbij kinderen zich afsluiten
van de buitenwereld ten gevolge van negatieve vroegkinderlijke ervaringen
Koelkastmoeder-theorie
Nu: bewijs dat er geen verband is tussen opvoedingspatroon – ASS-ontwikkeling
1
, 2. Begrippenkader
Voorkeursformulering: personen met autisme – DSM-5: autismespectrumstoornis (ASS)
Formulering volgens de ICD-10: pervasive developmental disorder ‘child autism’
2.1. Wat is ASS?
Autismespectrumstoornis
- Neurobiologische ontwikkelingsstoornis
- Neurale netwerkstoornis sprake van onder- en overconnectiviteit tussen hersengebieden
- Volgens DSM-5:
o Aanhoudende beperkingen in de sociaal- emotionele wederkerigheid, het non-
verbale communicatieve gedrag en het ontwikkelen, onderhouden en begrijpen van
relaties
o Beperkte, repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten
A. Persisterende deficiënties in de B. Beperkte, repetitieve
sociale communicatie en sociale gedragspatronen, interesses of
interactie in uiteenlopende activiteiten:
situaties:
1 Deficiënties in de sociaal-emotionele Stereotype of repetitieve motorische
wederkerigheid. bewegingen, gebruik van voorwerpen of
spraak.
2 Deficiënties in het non-verbale Hardnekkig vasthouden aan hetzelfde,
communicatieve gedrag dat gebruikt wordt inflexibel gehecht zijn aan routine of
voor sociale interactie. geritualiseerde patronen van verbaal of non-
verbaal gedrag.
3 Deficiënties in het ontwikkelen, Zeer beperkte, gefixeerde interesses die
onderhouden en begrijpen van relaties. abnormaal intens of gefocust zijn.
4 Hyper- of hyporeactiviteit op zintuiglijke
prikkels of ongewone belangstelling voor
zintuiglijke aspecten van de omgeving.
C. De symptomen moeten aanwezig D. De symptomen veroorzaken
zijn in de vroege klinisch significante lijdensdruk of
ontwikkelingsperiode beperkingen in het sociale en
beroepsmatige functioneren of het
functioneren op andere belangrijke
terreinen
E. De stoornissen kunnen niet beter
worden verklaard door een
verstandelijke beperking of globale
ontwikkelingsachterstand
DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders)
= boek waarin alle mogelijke psychiatrische problemen beschreven staan
- Evolutie in tijd vb. homoseksualiteit tot DSM-3 opgenomen
- Sociale constructie
- Gebruik in klinische praktijk
- ‘pervasieve ontwikkelingsstoornissen’ één brede categorie ‘autismespectrumstoornis’
2
