Klinisch redeneren
De student verwoordt wat het verschil is tussen curatieve en palliatieve zorg.
Curatieve zorg Palliatieve zorg
Primaire doel: genezing Primaire doel: behoud of verbetering van
kwaliteit van leven
Behandeling van ziekte Behandeling van ziekte indien mogelijk
en alleen na zorgvuldige afweging van
voor- en nadelen
Maximaal reanimeerbeleid Overeengekomen reanimeerbeleid
Vaak protocollaire zorg Zorg op maat
Patiënt meestal ADL-afhankelijk Wisselende ADL-(on)afhankelijkheid
Uiteindelijk: streven naar integratie in Uiteindelijk: gericht op kwaliteit van
persoonlijk en sociaal leven sterven
De student legt uit wat palliatieve zorg inhoudt en weet welke thema’s van belang zijn
in de palliatieve fase.
Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van leven verbetert van patiënten
en naasten die te maken krijgen met een levensbedreigende aandoening, door het
voorkomen en verlichten van lijden door middel vroegtijdige signalering en
zorgvuldige beoordeling en behandeling van pijn en andere symptomen van
lichamelijke, psychosociale en spirituele aard.
Palliatieve zorg is een onderdeel van een zorgcontinuüm, waarbij ziektegerichte
palliatie geleidelijk overgaat in symptoomgerichte palliatie, gevolgd door palliatie in de
stervensfase.
In de definitie van palliatieve zorg van de WHO en de uitwerking ervan komen de
volgende thema’s naar voren:
Kwaliteit van leven Lichamelijk, sociaal en psychisch.
Symptoommanagement Specifieke symptomen, Ondervangen/onderdrukken.
Anticiperen: Pro-actieve benadering van klachten en problemen die in de nabije
toekomst verwacht (kunnen) worden. Beslissingen nemen.
Autonomie van de patiënt Zelf beslissen, grenzen.
Integrale en multidimensionele benadering Alle dimensies.
Zorg voor de naasten Rouwproces, schuldgevoelens
De student kent de meest voorkomende symptomen bij cliënten in de palliatieve fase
en kan inschatten welke mensen een verhoogd risico hebben op deze symptomen en
kan deze herkennen in de fase van vroegsignalering.
Meest voorkomende palliatieve symptomen
Oncologische Oncologische COPD patiënten Hartfalen
patiënten thuis patiënten
ziekenhuis
Vermoeidheid Vermoeidhe Dyspnoe Dyspnoe
Pijn id Hoesten (ademnood)
Slaapproblem Gebrek aan Vermoeidhe Vermoeidheid
en eetlust id Slaapproblemen
Pijn Pijn
Droge
mond
,De student legt uit wat de symptomen en oorzaken zijn van ‘slaapproblemen’ in de
palliatieve fase.
Oorzaken slaapproblemen
o Predisponerende factoren: Langer bestaande factoren die iemand kwetsbaarder
maken voor het ontwikkelen van een bepaalde psychiatrische aandoening.
o Uitlokkende factoren: Factoren die bestaand slaapgedrag uitlokken.
o Onderhoudende factoren: Slapeloosheid blijft.
Wanneer start je met palliatieve zorg?
In deze context is de surprise question van belang. Er zou sprake moeten zijn van een
aanduiding van de palliatieve fase wanneer de vraag ‘Zou het u verbazen wanneer deze
patiënt binnen een jaar zou overlijden?’ negatief beantwoord zou kunnen worden? NEE?
Start palliatieve zorg.
Klinisch redeneren is het continue proces van gegevensverzameling en analyse gericht
op de vragen en problemen van een individu en diens naasten in relatie tot ziekte en
gezondheid. Door klinisch redeneren kan de verpleegkundige de beslissingen die zij of hij
neemt beargumenteren en daarover communiceren.
Het continue, cyclische proces van klinisch redeneren omvat:
Risico-inschatting Welke mensen lopen een verhoogd risico?
Vroegsignalering Kijk naar de signalen die wijzen op eventuele problemen, tijdig
signaleren.
Probleemherkenning Herken de problemen die er zijn. Krijg samen inzicht
m.b.v. meetinstrument.
Resultaat bepaling Doel/Wat willen we bereiken?
Interventie Hoe? Samen met de patiënt en naasten ga je interventies inzetten.
Monitoring Evalueren, eventueel met meetinstrument.
We kunnen preventie indelen in:
Universele preventie Gericht op de bevolking als geheel en heeft tot doel de
kans op het ontstaan van risicofactoren of ziekte te verminderen en de
gezondheid te bevorderen.
Selectieve preventie Heeft tot doel specifieke (hoog)risicogroepen te
identificeren en gerichte preventieprogramma’s uit te voeren, zodat de
gezondheid wordt bevorderd.
Geïndiceerde preventie Heeft tot doel het ontstaan van ziekte of verdere
gezondheidsschade te voorkomen door een interventie of een behandeling bij een
individu met een gedefinieerd verhoogd risico op die ziekte
Zorg gerelateerde, tertiaire preventie Gericht op het ondersteunen van het
individu met bestaande gezondheidsproblemen, het reduceren van de ziektelast
en het tegengaan van complicaties.
Ziektetrajecten
,Iedere ziekte heeft globaal zijn eigen traject voorafgaande aan het overlijden. Daarbij
kunnen drie hoofdgroepen onderscheiden worden (zie figuur). (let wel op: dit is voor
iedereen verschillend)
1. Een traject met een min of meer stabiele fase, gevolgd door een relatief korte
periode van plotselinge en snelle achteruitgang. Dit traject is vrij specifiek voor
het verloop van de ziekteperiode bij kanker.
2. Een traject met een geleidelijke, maar progressieve achteruitgang, met
tussentijdse ernstige episodes van acuut ziek zijn (exacerbaties), zoals bij COPD
en hartfalen.
3. Een traject met in tijd moeilijk voorspelbare en langdurige achteruitgang zoals bij
hoge ouderdom (frailty of kwetsbaarheid) of bij dementie.
, De student legt uit wat de verschillende stadia van palliatieve zorg inhouden
(ziektegerichte-, symptoomgerichte palliatie, palliatie in de stervensfase, nazorg)
Bij palliatieve zorg wordt onderscheid gemaakt tussen:
- Ziektegerichte palliatie Beoogt de kwaliteit van leven te handhaven of te
verbeteren door de onderliggende ziekte te behandelen.
- Symptoomgerichte palliatie Richt zich primair op de symptomen van de
patiënt, al dan niet in combinatie met ziektegerichte palliatie.
Symptoomgerichte palliatie is uitsluitend gericht op het handhaven of
verbeteren van de kwaliteit van leven. De prioriteiten van de patiënt zijn
leidend bij de keuze van de behandeling.
- Palliatie in de stervensfase Er wordt gestreefd naar een zo goed mogelijke
kwaliteit van sterven.
- Nazorg Zorg voor nabestaanden na het overlijden.
De student verwoordt wat het verschil is tussen curatieve en palliatieve zorg.
Curatieve zorg Palliatieve zorg
Primaire doel: genezing Primaire doel: behoud of verbetering van
kwaliteit van leven
Behandeling van ziekte Behandeling van ziekte indien mogelijk
en alleen na zorgvuldige afweging van
voor- en nadelen
Maximaal reanimeerbeleid Overeengekomen reanimeerbeleid
Vaak protocollaire zorg Zorg op maat
Patiënt meestal ADL-afhankelijk Wisselende ADL-(on)afhankelijkheid
Uiteindelijk: streven naar integratie in Uiteindelijk: gericht op kwaliteit van
persoonlijk en sociaal leven sterven
De student legt uit wat palliatieve zorg inhoudt en weet welke thema’s van belang zijn
in de palliatieve fase.
Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van leven verbetert van patiënten
en naasten die te maken krijgen met een levensbedreigende aandoening, door het
voorkomen en verlichten van lijden door middel vroegtijdige signalering en
zorgvuldige beoordeling en behandeling van pijn en andere symptomen van
lichamelijke, psychosociale en spirituele aard.
Palliatieve zorg is een onderdeel van een zorgcontinuüm, waarbij ziektegerichte
palliatie geleidelijk overgaat in symptoomgerichte palliatie, gevolgd door palliatie in de
stervensfase.
In de definitie van palliatieve zorg van de WHO en de uitwerking ervan komen de
volgende thema’s naar voren:
Kwaliteit van leven Lichamelijk, sociaal en psychisch.
Symptoommanagement Specifieke symptomen, Ondervangen/onderdrukken.
Anticiperen: Pro-actieve benadering van klachten en problemen die in de nabije
toekomst verwacht (kunnen) worden. Beslissingen nemen.
Autonomie van de patiënt Zelf beslissen, grenzen.
Integrale en multidimensionele benadering Alle dimensies.
Zorg voor de naasten Rouwproces, schuldgevoelens
De student kent de meest voorkomende symptomen bij cliënten in de palliatieve fase
en kan inschatten welke mensen een verhoogd risico hebben op deze symptomen en
kan deze herkennen in de fase van vroegsignalering.
Meest voorkomende palliatieve symptomen
Oncologische Oncologische COPD patiënten Hartfalen
patiënten thuis patiënten
ziekenhuis
Vermoeidheid Vermoeidhe Dyspnoe Dyspnoe
Pijn id Hoesten (ademnood)
Slaapproblem Gebrek aan Vermoeidhe Vermoeidheid
en eetlust id Slaapproblemen
Pijn Pijn
Droge
mond
,De student legt uit wat de symptomen en oorzaken zijn van ‘slaapproblemen’ in de
palliatieve fase.
Oorzaken slaapproblemen
o Predisponerende factoren: Langer bestaande factoren die iemand kwetsbaarder
maken voor het ontwikkelen van een bepaalde psychiatrische aandoening.
o Uitlokkende factoren: Factoren die bestaand slaapgedrag uitlokken.
o Onderhoudende factoren: Slapeloosheid blijft.
Wanneer start je met palliatieve zorg?
In deze context is de surprise question van belang. Er zou sprake moeten zijn van een
aanduiding van de palliatieve fase wanneer de vraag ‘Zou het u verbazen wanneer deze
patiënt binnen een jaar zou overlijden?’ negatief beantwoord zou kunnen worden? NEE?
Start palliatieve zorg.
Klinisch redeneren is het continue proces van gegevensverzameling en analyse gericht
op de vragen en problemen van een individu en diens naasten in relatie tot ziekte en
gezondheid. Door klinisch redeneren kan de verpleegkundige de beslissingen die zij of hij
neemt beargumenteren en daarover communiceren.
Het continue, cyclische proces van klinisch redeneren omvat:
Risico-inschatting Welke mensen lopen een verhoogd risico?
Vroegsignalering Kijk naar de signalen die wijzen op eventuele problemen, tijdig
signaleren.
Probleemherkenning Herken de problemen die er zijn. Krijg samen inzicht
m.b.v. meetinstrument.
Resultaat bepaling Doel/Wat willen we bereiken?
Interventie Hoe? Samen met de patiënt en naasten ga je interventies inzetten.
Monitoring Evalueren, eventueel met meetinstrument.
We kunnen preventie indelen in:
Universele preventie Gericht op de bevolking als geheel en heeft tot doel de
kans op het ontstaan van risicofactoren of ziekte te verminderen en de
gezondheid te bevorderen.
Selectieve preventie Heeft tot doel specifieke (hoog)risicogroepen te
identificeren en gerichte preventieprogramma’s uit te voeren, zodat de
gezondheid wordt bevorderd.
Geïndiceerde preventie Heeft tot doel het ontstaan van ziekte of verdere
gezondheidsschade te voorkomen door een interventie of een behandeling bij een
individu met een gedefinieerd verhoogd risico op die ziekte
Zorg gerelateerde, tertiaire preventie Gericht op het ondersteunen van het
individu met bestaande gezondheidsproblemen, het reduceren van de ziektelast
en het tegengaan van complicaties.
Ziektetrajecten
,Iedere ziekte heeft globaal zijn eigen traject voorafgaande aan het overlijden. Daarbij
kunnen drie hoofdgroepen onderscheiden worden (zie figuur). (let wel op: dit is voor
iedereen verschillend)
1. Een traject met een min of meer stabiele fase, gevolgd door een relatief korte
periode van plotselinge en snelle achteruitgang. Dit traject is vrij specifiek voor
het verloop van de ziekteperiode bij kanker.
2. Een traject met een geleidelijke, maar progressieve achteruitgang, met
tussentijdse ernstige episodes van acuut ziek zijn (exacerbaties), zoals bij COPD
en hartfalen.
3. Een traject met in tijd moeilijk voorspelbare en langdurige achteruitgang zoals bij
hoge ouderdom (frailty of kwetsbaarheid) of bij dementie.
, De student legt uit wat de verschillende stadia van palliatieve zorg inhouden
(ziektegerichte-, symptoomgerichte palliatie, palliatie in de stervensfase, nazorg)
Bij palliatieve zorg wordt onderscheid gemaakt tussen:
- Ziektegerichte palliatie Beoogt de kwaliteit van leven te handhaven of te
verbeteren door de onderliggende ziekte te behandelen.
- Symptoomgerichte palliatie Richt zich primair op de symptomen van de
patiënt, al dan niet in combinatie met ziektegerichte palliatie.
Symptoomgerichte palliatie is uitsluitend gericht op het handhaven of
verbeteren van de kwaliteit van leven. De prioriteiten van de patiënt zijn
leidend bij de keuze van de behandeling.
- Palliatie in de stervensfase Er wordt gestreefd naar een zo goed mogelijke
kwaliteit van sterven.
- Nazorg Zorg voor nabestaanden na het overlijden.
