Aantekening college tandheelkundig belangrijke micro-organismen
Leer het collegestof en alleen de samenvattingen uit het boek!!
Weet welke organismen in de mond leven en wat hun rol is in de gezonde mond en in de zieke mond.
Micro-organismen
Micro-organisme = te klein voor het blote oog:
- Levende
bacteriën, protozoa, eencellige algen en schimmels
- Niet-levende (officieel geen micro-organismen)
Virussen en prionen (verkeerd gevouwen eiwitten)
Plaatje op PP: hoe groter de naam, hoe vaker hij voorkomt in de mond. Bacterie samenstellingen
wisselen individueel, heeft niet zo zeer te maken met waar het vandaan komt, maar het is wel
individueel bepaalbaar. Je hebt daarbij bepaalde gebieden waar kenmerkende micro-organismen
groeien, deze organismen groeien bijvoorbeeld weer niet bij andere plekken.
Indelingen bacteriën
Gebaseerd op…
Morfologie
- Vorm: Coccen zijn rond, spirocheet zijn spiraal vormig, bacillen zijn langwerpig
- Groeivorm: alleen, diplo (paren), strepto (ketens) of stafylo (druiventrossen)
- Wel of geen kapsel
Kleureigenschappen
Gram positief of negatief: positief hebben een enkelvoudig celmembraan met een dikke
peptidoglycaan laag. Negatief hebben een dubbel celmembraan. Daartussen een dunne
peptidoglycaan laag.
Positief wordt paars/donker (omdat het de kleurstof vasthoudt), negatief wordt roze/licht. (door het
aanmaken van een alcohol waardoor de kleurstof wordt afgebroken)
Kweekcondities
Aeroob, anaeroob of facultatief
Biochemische reacties (vorig jaar nog niet behandeld)
- Katalase
Is een enzym dat aanwezig is in aerobe bacteriën; het zet waterstofperoxide om in water en
zuurstofgas.
Wanneer een aerobe bacterie waterstofperoxide produceert, maakt het zichzelf dood, daarom
hebben ze katalase in hun lijf om zichzelf in leven te houden.
Hoe kun je deze soort bacterie herkennen?
Je doet wat waterstofperoxide bij de bacterie en dan kijk je of er belletjes ontstaan: dit laat zien dat
de peroxide wordt omgezet in zuurstof. Als belletjes niet ontstaan heeft de bacterie ook geen
katalase.
- Coagulase
Zet fibrinogeen om in fibrine (bloedstolling). Dit is dus ook een enzym.
Sommige staphylococcen hebben dit enzym op hun oppervlak en maken een mantel van
fibrinedraden, zodat ze zich kunnen afsluiten voor het immuunsysteem.
Hoe test je dit?
Je voegt plasma toe aan bacteriën en dan kijk je of een klont (van fibrine) ontstaat of niet. Als er wel
een klontering/bloedstolsel ontstaat, zit er wel coagulase in.
- Antigeenstructuren
GRAM-POSITIEF
, Hoofdstuk 11: coccen, staphylococcen en micrococcen
Streptococcen
- Katalase negatief
- Vorm: rond/ovaal
- Groei: paar of keten
Hemolyse = afbreken van bloedcellen in een voedingsbodem met een bloedagar daarop groeiende
micro-organismen
Je hebt verschillende soorten hemolyse;
- alfa: gedeeltelijke hemolyse groen agar
- beta: complete hemolyse helder agar
- gamma: geen hemolyse rode agar
Methode voor indelen: bepaalde antigenen op de celwand van de streptococcen zijn gerelateerd aan
virulentie (= ziekteverwekkend vermogen).
Afhankelijk van de antigenen op het celwand, kun je zien hoeveel ziektes het verwekt.
Lancefield groepen: groepering van beta(compleet)-hemolytische streptococcen op basis van de
antigenen op hun celwand.
Streptococcus pyogenes
- kleuring: gram positief
- groei: ketens
- hemolyse: bèta (compleet)
- klasse hemolyse: groep A
- habitat: bovenste luchtwegen en op de huid
- veroorzaakt:
- amandelontsteking (tonsillitis)
- keelontsteking (faryngitis)
- roodvonk
- bijholteontsteking (sinusitis)
- middenoorontsteking (otis media)
- produceert exotoxines
- behandelen met: penicilline of erytromycine (antibioticum) (ook wel bacitracine gevoelig)
Streptococcus agalactiae
- kleuring: gram-positief
- groei: ketens
- hemolyse: bèta (compleet)
- habitat: vagina (besmet pasgeborenen, neonaten)
- veroorzaakt: neonatale menginitis (iets met infectie van de hersenen) en sepsis (ontstekingsreacties)
- behandelen met penicilline of erythromycine
Streptococcus pneumoniae
- gram-positief
- groei: paren (diplo)
- vorm: rond
- a-hemolytisch (gedeeltelijk)
Leer het collegestof en alleen de samenvattingen uit het boek!!
Weet welke organismen in de mond leven en wat hun rol is in de gezonde mond en in de zieke mond.
Micro-organismen
Micro-organisme = te klein voor het blote oog:
- Levende
bacteriën, protozoa, eencellige algen en schimmels
- Niet-levende (officieel geen micro-organismen)
Virussen en prionen (verkeerd gevouwen eiwitten)
Plaatje op PP: hoe groter de naam, hoe vaker hij voorkomt in de mond. Bacterie samenstellingen
wisselen individueel, heeft niet zo zeer te maken met waar het vandaan komt, maar het is wel
individueel bepaalbaar. Je hebt daarbij bepaalde gebieden waar kenmerkende micro-organismen
groeien, deze organismen groeien bijvoorbeeld weer niet bij andere plekken.
Indelingen bacteriën
Gebaseerd op…
Morfologie
- Vorm: Coccen zijn rond, spirocheet zijn spiraal vormig, bacillen zijn langwerpig
- Groeivorm: alleen, diplo (paren), strepto (ketens) of stafylo (druiventrossen)
- Wel of geen kapsel
Kleureigenschappen
Gram positief of negatief: positief hebben een enkelvoudig celmembraan met een dikke
peptidoglycaan laag. Negatief hebben een dubbel celmembraan. Daartussen een dunne
peptidoglycaan laag.
Positief wordt paars/donker (omdat het de kleurstof vasthoudt), negatief wordt roze/licht. (door het
aanmaken van een alcohol waardoor de kleurstof wordt afgebroken)
Kweekcondities
Aeroob, anaeroob of facultatief
Biochemische reacties (vorig jaar nog niet behandeld)
- Katalase
Is een enzym dat aanwezig is in aerobe bacteriën; het zet waterstofperoxide om in water en
zuurstofgas.
Wanneer een aerobe bacterie waterstofperoxide produceert, maakt het zichzelf dood, daarom
hebben ze katalase in hun lijf om zichzelf in leven te houden.
Hoe kun je deze soort bacterie herkennen?
Je doet wat waterstofperoxide bij de bacterie en dan kijk je of er belletjes ontstaan: dit laat zien dat
de peroxide wordt omgezet in zuurstof. Als belletjes niet ontstaan heeft de bacterie ook geen
katalase.
- Coagulase
Zet fibrinogeen om in fibrine (bloedstolling). Dit is dus ook een enzym.
Sommige staphylococcen hebben dit enzym op hun oppervlak en maken een mantel van
fibrinedraden, zodat ze zich kunnen afsluiten voor het immuunsysteem.
Hoe test je dit?
Je voegt plasma toe aan bacteriën en dan kijk je of een klont (van fibrine) ontstaat of niet. Als er wel
een klontering/bloedstolsel ontstaat, zit er wel coagulase in.
- Antigeenstructuren
GRAM-POSITIEF
, Hoofdstuk 11: coccen, staphylococcen en micrococcen
Streptococcen
- Katalase negatief
- Vorm: rond/ovaal
- Groei: paar of keten
Hemolyse = afbreken van bloedcellen in een voedingsbodem met een bloedagar daarop groeiende
micro-organismen
Je hebt verschillende soorten hemolyse;
- alfa: gedeeltelijke hemolyse groen agar
- beta: complete hemolyse helder agar
- gamma: geen hemolyse rode agar
Methode voor indelen: bepaalde antigenen op de celwand van de streptococcen zijn gerelateerd aan
virulentie (= ziekteverwekkend vermogen).
Afhankelijk van de antigenen op het celwand, kun je zien hoeveel ziektes het verwekt.
Lancefield groepen: groepering van beta(compleet)-hemolytische streptococcen op basis van de
antigenen op hun celwand.
Streptococcus pyogenes
- kleuring: gram positief
- groei: ketens
- hemolyse: bèta (compleet)
- klasse hemolyse: groep A
- habitat: bovenste luchtwegen en op de huid
- veroorzaakt:
- amandelontsteking (tonsillitis)
- keelontsteking (faryngitis)
- roodvonk
- bijholteontsteking (sinusitis)
- middenoorontsteking (otis media)
- produceert exotoxines
- behandelen met: penicilline of erytromycine (antibioticum) (ook wel bacitracine gevoelig)
Streptococcus agalactiae
- kleuring: gram-positief
- groei: ketens
- hemolyse: bèta (compleet)
- habitat: vagina (besmet pasgeborenen, neonaten)
- veroorzaakt: neonatale menginitis (iets met infectie van de hersenen) en sepsis (ontstekingsreacties)
- behandelen met penicilline of erythromycine
Streptococcus pneumoniae
- gram-positief
- groei: paren (diplo)
- vorm: rond
- a-hemolytisch (gedeeltelijk)
