Samenvatting collegeaantekeningen 'Mens tot Cel' Thema 3

HC 18 BOUW BOT EN KRAAKBEEN
2 belangrijke steunweefsels:
- Kraakbeen
- Bot

Kraakbeen:
- Structuur;
 Eenvoudig/primitieve weefsel
 Veel extracellulaire matrix
 Weinig cellen
 Chondrocyten (kraakbeencellen)
liggen in uitsparingen in de matrix:
lacunen
 Voeding door diffusie (geen vaten)
 Geen zenuwen
 Omgeven door perichondrium (vlies
met voorlopercellen: chondroblasten)
 80% water
- Functies;
 Steun en drukopvang, bijv.
gewrichten
 Groei organisme: deling
kraakbeencellen in epifysair schijf
van pijpbeenderen
- Groei;
 Vanuit mesenchymcellen: interstitiële groei
 Vanuit perichondrium wordt extra
kraakbeen afgezet (appositionele groei)
 Lage O-spanning bevorderd groei
 Interstitiële groei = deling van cellen en
zetten extracellulaire matrix af aan de
omgeving
 Er vormen zich dan isogene groepen
- Opbouw hyalien kraakbeen:
 Lacune met daarin chondrocyten
 Peri-cellulaire matrix: proteoglycanen
(opnemen water)
 Territoriale matrix: type II collageen
 ^ + ^ = interterritoriale tussenstof
- Articulair kraakbeen :
 In gewrichten
- Typen kraakbeen :
 Vezelig kraakbeen

,  Overgang naar pees
 Tussenwervelschijf
 Type I collageen
 Elastisch kraakbeen
 Veel elastische vezels
 Bv. oorschelp

Bot :
- Functies :
 Mechanische steun
 Beweging mogelijk
 Bescherming
 Reservoir minerale zouten
 Rode beenmerg  haematopoiese
 Type I collageen
 25% water
- Volwassen bot :
 Mineraal + organische stoffen
- Kenmerken botweefsel :
 Sterke doorbloeding
 Relatief snelle genezing (geen littekens)
 Ontwikkelt zich onder druk
 Continue afbraak en opbouw (evenwicht)
 Verschillende celtypen:
 Osteoblast; botaanmaak
 Osteocyt; reguleert bot-aanmaak en -vorming
 Osteoclast; botafbraak

Osteoblast:
- Differentieert vanuit de mesenchymcellen
- Ligt tegen bot aan
- Ronde, grote, basofiele cel

- Secretoire cel: afzetting botmatrix naar buiten
toe (appositie)
- Eerst vorming osteoid (onverkalkte matrix) 
verkalking (hydroxyapatiet)

Osteoclast:
- Zeer grote, veelkernige cel
- Afkomstig van monocyten-macrofaag
- Breekt bot af (zure hydrolasen, collagenase)
- Mobiel (over het bot)

, Bot-ombouw cyclus = balans tussen opbouw en afbraak




Osteocyt:
- Kleinere cellen die ontstaan uit osteoblasten
- Omgeven door botmatrix
- 1 osteocyt in 1 lagune
- Onderling verbonden via canaliculli
- Gap junctions
- Functies:
 Reguleren bot-ombouw
 Mechanosensor
 ‘onderhoud’ van bot

Classificatie van botweefsel:
Binnenkant: spongieus/trabeculair bot
- Opgebouwd uit botbalkjes ofwel spiculae
Buitenkant: compact/corticaal bot
- Opgebouwd uit osteonen

2 typen botvorming:
- Desmale verbening = botvorming zonder
kraakbeen model
 Foetaal, postnataal, platte beenderen
(schedel)
 Direct vanuit het mesenchym 
oestogene cel
 Tussen 2 lagen bindweefsel
 Oestogene cel  osteoblast
 Osteoblast vormt botbalkjes
 Fuseren tot trabeculair bot
 Trabeculair bot later eventueel vervangen door compact bot