BOEK: bij college gebitsslijtage
H: 6 Erosie
● Erosie = een vaak pijnloos, chronisch proces van oppervlak weefselverlies. In 1 e instantie van glazuur of cement en
daarna van tandbeen (dentine). Dit ontstaat door een zure of mechanicozure aantasting van niet-bacteriële aard of
een onbekende oorzaak. eigenlijk moet het corrosie heten.
* Het omslagpunt wordt bereikt op pH < +/- 5,5. Hier bepaald de resultante tussen de- en remineralisatie of verlies
van mineralen uit het tandweefsel plaats vindt. hoe zuurder de omgeving hoe meer er afgebroken wordt.
* De laesievorming wordt door tandenpoetsen en door het kauwproces bevorderd. Door de combinatie zuurslijtage
gaat laag voor laag verloren.
● Ideopathische erosie = als er geen oorzaak voor de erosie/slijtage is aan te wijzen.
- Dof demineralisatie oppervlak bij etsing met zuur.
- Glanzend glazuur bij erosie.
- Witte vlek laesie dooronvoldoende fosfaat en calcium aanwezig voor remineralisatie van het oppervlak.
* In geval van erosie:
1. De bufferende werking van het speeksel, die berust op o.a. de aanwezigheid van bicarbonaat en fosfaat,
tekortschiet wanneer te veel (sterk) zuur wordt aangeboden.
2. De speekselhoeveelheid onvoldoende is om het zuur voldoende te verdunnen en af te voeren.
Dieetgebonden erosie:
- Levensstijl het gezond willen leven. (citroenen, sinaasappels en ander (citrus)- fruit. De pH ligt tussen de 2,0 en 3,8.)
* (Citrus)-vruchtensappen zouden schadelijker zijn dan het drinken van Cola dit komt door zijn buffercapaciteit.
Beroepsgebonden en omgevingserosie:
- Sommige beroepen zijn blootgesteld met lucht met een hoge concentratie zuur. Zoals. kunstmest,
accufabrieken, elektrolytische verzink en zwemwater.
Endogene erosie:
● Chronisch regurgiteren = oprispen van maagzuur met pH 5,5 tot in de mond.
Ideopathische erosie:
* Oorzaak onbekend; sommige denken dat speekselfactoren van belang zijn;
A) Een verhoogd citroenzuurgehalte in gestimuleerd speeksel tonen.
B) Zeer muceus speeksel bezitten.
C) In de omgeving v/d erosies een lage pH hebben.
● Sjorgen syndroom = droge slijmvliezen. Bevorderd erosie.
● Pt met hyperthyreoidie produceren weinig speeksel en tonen veel erosie. Hun speeksel heeft wel een afwijkende
samensteling.
- Meer erosie in bovenelementen.
- Meer slijtage bij (onder)incisieven en (onder)premolaren.
● Vroege erosies = is het glazuur bij betrokken.
● Late erosies = is de dentine bij betrokken.
* Het 1e klinische symptoom van erosie van het glazuur is een doffer oppervlak en het ontstaan v/d kalkachtige
whit-spot.
* Het herkennen van erosie kan je doen d.m.v. drogen.
* Geleidelijk vlakken de bollingen v/h element af.
* Bij occlusale aantasting treedt cupping op = occlusale uitholling van of naast de knobbeltoppen. De dentine
verdwijnt daar sneller dan het glazuur.
* Bij cupping zou occlusale spanning (stress) voor abfractie (wegbreken) door aantasting v/h glazuurprisma.
1
, * Index voor het scoren van erosie:
Score: Omschrijving aantasting:
0 Glanzend glazuur, perikymata eventueel verdwenen.
1 Verlies van alleen glazuur, dat zijde-glanzend is.
2 Gelokaliseerde dentinelaesie < 1/3 v/h tandoppervlak glazuurloos.
3 Extensieve dentinelaesie, > 1/3 v/h oppervlak glazuurloos.
3a - Vestibulaire vlakken
3b - Linguale vlakken
3c - Incisale randen/occlusale vlakken
3d - Vestibulaire en linguale vlakken + soms ook andere vlakken
Tooth Wear Index (TWI) hij is voor slijtage ontworpen maar wordt gebruikt voor de meting van erosie. Voor
elk v/d 32 elementen wordt aan het vestibulaire, linguale en occlusale/incisale vlak en aan de cervix een score
0-4 toegekend.
* Het duurt gem. 6 jaar (en minimaal 2 jaar) voordat erosie klinisch is waar te nemen. Pas als 500-1000um verdwenen is,
is weefselverlies met het blote oog te zien.
* Indeling naar lokalisatie en vorm:
1. Labiale, komvormige defecten
2. Vestibulaire, wigvormige defecten kan tandenpoetsen zijn.
3. Uitgebreide labiale defecten
4. Approximale defecten
5. Uitgebreide linguale defecten waarbij de snijranden kunnen afbrokkelen en ook de occlusale vlakken
betrokken zijn.
* De oorzaak v/d erosie kan niet betrouwbaar worden afgeleid uit de locatie v/d aandoening.
* Preventie:
- Drinken van citrussappen en andere zure dranken via een rietje kan (verergering van) vestibulaire erosies
voorkomen, maar het rietje mag niet tegen het labiale vlak worden geduwd.
- Zachte tandenborstel en weinig tot niet schurende tandpasta gebruiken.
- Niet meer dan 2x/dag poetsen.
- Na zuur inname is het raadzaam om 1 uur of meer te wachten met tandenpoetsen.
- Spoelen met een snufje natriumbicarbonaat of zuiveringszout en de tong elementen te poetsen.
- Dagelijks spoelen met fluoride-oplossingen.
* Pijnbestrijding:
- 50% v/d pt zal pijnklachten hebben.
- Vooral de tandhalzen doen zeer.
- Bij thermische, osmotische en tactiele (sonde borstel) prikkeling doet het zeer.
- Fluoride kan ook vermindering van pijnklachten veroorzaken. Komt door de mineraliserende werking. niet
wetenschappelijk bewezen.
H: 9 Slijtage en andere verouderingsprocessen
● Slijtage = een chronisch voorschrijdend verlies v/d harde tandweefsels en met als gevolg de expositie van
onderliggende lagen (glazuur cement dentine). Komt door wrijving van het onderlinge contact v/d elementen
en persisterende gewoontes.
- Slijtage is een moeilijk voorspelbaar proces.
* Oorzaken:
- Direct contact van antagonist elementen.
- Intermediaire stoffen tussen articulerende elementen.
- Voedselpartikels, bepaalde hardheid, grootte, zuurgraad, mate van frictie en compressie.
- Smeermiddelen (speeksel).
* Door de verouderingsverschijnselen kan je de leeftijd bepalen bij forensisch en antropologisch onderzoek.
* Verouderingsverschijnselen:
Glazuur:
- De permeabiliteit (doorlaatbaarheid) neemt af met het ouder worden.
2
H: 6 Erosie
● Erosie = een vaak pijnloos, chronisch proces van oppervlak weefselverlies. In 1 e instantie van glazuur of cement en
daarna van tandbeen (dentine). Dit ontstaat door een zure of mechanicozure aantasting van niet-bacteriële aard of
een onbekende oorzaak. eigenlijk moet het corrosie heten.
* Het omslagpunt wordt bereikt op pH < +/- 5,5. Hier bepaald de resultante tussen de- en remineralisatie of verlies
van mineralen uit het tandweefsel plaats vindt. hoe zuurder de omgeving hoe meer er afgebroken wordt.
* De laesievorming wordt door tandenpoetsen en door het kauwproces bevorderd. Door de combinatie zuurslijtage
gaat laag voor laag verloren.
● Ideopathische erosie = als er geen oorzaak voor de erosie/slijtage is aan te wijzen.
- Dof demineralisatie oppervlak bij etsing met zuur.
- Glanzend glazuur bij erosie.
- Witte vlek laesie dooronvoldoende fosfaat en calcium aanwezig voor remineralisatie van het oppervlak.
* In geval van erosie:
1. De bufferende werking van het speeksel, die berust op o.a. de aanwezigheid van bicarbonaat en fosfaat,
tekortschiet wanneer te veel (sterk) zuur wordt aangeboden.
2. De speekselhoeveelheid onvoldoende is om het zuur voldoende te verdunnen en af te voeren.
Dieetgebonden erosie:
- Levensstijl het gezond willen leven. (citroenen, sinaasappels en ander (citrus)- fruit. De pH ligt tussen de 2,0 en 3,8.)
* (Citrus)-vruchtensappen zouden schadelijker zijn dan het drinken van Cola dit komt door zijn buffercapaciteit.
Beroepsgebonden en omgevingserosie:
- Sommige beroepen zijn blootgesteld met lucht met een hoge concentratie zuur. Zoals. kunstmest,
accufabrieken, elektrolytische verzink en zwemwater.
Endogene erosie:
● Chronisch regurgiteren = oprispen van maagzuur met pH 5,5 tot in de mond.
Ideopathische erosie:
* Oorzaak onbekend; sommige denken dat speekselfactoren van belang zijn;
A) Een verhoogd citroenzuurgehalte in gestimuleerd speeksel tonen.
B) Zeer muceus speeksel bezitten.
C) In de omgeving v/d erosies een lage pH hebben.
● Sjorgen syndroom = droge slijmvliezen. Bevorderd erosie.
● Pt met hyperthyreoidie produceren weinig speeksel en tonen veel erosie. Hun speeksel heeft wel een afwijkende
samensteling.
- Meer erosie in bovenelementen.
- Meer slijtage bij (onder)incisieven en (onder)premolaren.
● Vroege erosies = is het glazuur bij betrokken.
● Late erosies = is de dentine bij betrokken.
* Het 1e klinische symptoom van erosie van het glazuur is een doffer oppervlak en het ontstaan v/d kalkachtige
whit-spot.
* Het herkennen van erosie kan je doen d.m.v. drogen.
* Geleidelijk vlakken de bollingen v/h element af.
* Bij occlusale aantasting treedt cupping op = occlusale uitholling van of naast de knobbeltoppen. De dentine
verdwijnt daar sneller dan het glazuur.
* Bij cupping zou occlusale spanning (stress) voor abfractie (wegbreken) door aantasting v/h glazuurprisma.
1
, * Index voor het scoren van erosie:
Score: Omschrijving aantasting:
0 Glanzend glazuur, perikymata eventueel verdwenen.
1 Verlies van alleen glazuur, dat zijde-glanzend is.
2 Gelokaliseerde dentinelaesie < 1/3 v/h tandoppervlak glazuurloos.
3 Extensieve dentinelaesie, > 1/3 v/h oppervlak glazuurloos.
3a - Vestibulaire vlakken
3b - Linguale vlakken
3c - Incisale randen/occlusale vlakken
3d - Vestibulaire en linguale vlakken + soms ook andere vlakken
Tooth Wear Index (TWI) hij is voor slijtage ontworpen maar wordt gebruikt voor de meting van erosie. Voor
elk v/d 32 elementen wordt aan het vestibulaire, linguale en occlusale/incisale vlak en aan de cervix een score
0-4 toegekend.
* Het duurt gem. 6 jaar (en minimaal 2 jaar) voordat erosie klinisch is waar te nemen. Pas als 500-1000um verdwenen is,
is weefselverlies met het blote oog te zien.
* Indeling naar lokalisatie en vorm:
1. Labiale, komvormige defecten
2. Vestibulaire, wigvormige defecten kan tandenpoetsen zijn.
3. Uitgebreide labiale defecten
4. Approximale defecten
5. Uitgebreide linguale defecten waarbij de snijranden kunnen afbrokkelen en ook de occlusale vlakken
betrokken zijn.
* De oorzaak v/d erosie kan niet betrouwbaar worden afgeleid uit de locatie v/d aandoening.
* Preventie:
- Drinken van citrussappen en andere zure dranken via een rietje kan (verergering van) vestibulaire erosies
voorkomen, maar het rietje mag niet tegen het labiale vlak worden geduwd.
- Zachte tandenborstel en weinig tot niet schurende tandpasta gebruiken.
- Niet meer dan 2x/dag poetsen.
- Na zuur inname is het raadzaam om 1 uur of meer te wachten met tandenpoetsen.
- Spoelen met een snufje natriumbicarbonaat of zuiveringszout en de tong elementen te poetsen.
- Dagelijks spoelen met fluoride-oplossingen.
* Pijnbestrijding:
- 50% v/d pt zal pijnklachten hebben.
- Vooral de tandhalzen doen zeer.
- Bij thermische, osmotische en tactiele (sonde borstel) prikkeling doet het zeer.
- Fluoride kan ook vermindering van pijnklachten veroorzaken. Komt door de mineraliserende werking. niet
wetenschappelijk bewezen.
H: 9 Slijtage en andere verouderingsprocessen
● Slijtage = een chronisch voorschrijdend verlies v/d harde tandweefsels en met als gevolg de expositie van
onderliggende lagen (glazuur cement dentine). Komt door wrijving van het onderlinge contact v/d elementen
en persisterende gewoontes.
- Slijtage is een moeilijk voorspelbaar proces.
* Oorzaken:
- Direct contact van antagonist elementen.
- Intermediaire stoffen tussen articulerende elementen.
- Voedselpartikels, bepaalde hardheid, grootte, zuurgraad, mate van frictie en compressie.
- Smeermiddelen (speeksel).
* Door de verouderingsverschijnselen kan je de leeftijd bepalen bij forensisch en antropologisch onderzoek.
* Verouderingsverschijnselen:
Glazuur:
- De permeabiliteit (doorlaatbaarheid) neemt af met het ouder worden.
2
